Innovatie van binnenuit: Word je eigen disruptor

30 mei 2024 Consultancy.nl 10 min. leestijd

Bedrijfstransities worden steeds vaker getriggerd door maatschappelijke thema’s. Zo’n transitie is niet zonder uitdagingen. Veel bedrijven kiezen er daarom voor te innoveren náást de bestaande organisatie. Begrijpelijk – maar níet verstandig, waarschuwt Next Ground: “Duurzame verandering komt van binnenuit.” Om erachter te komen hoe je succesvol innoveert van binnenuit, spraken we met oprichters Maarten Benschop en Tijmen Pardijs en consultant Robert van der Cruysen.

Aan maatschappelijke opgaven geen gebrek in de hedendaagse wereld – van klimaatverandering tot het woningtekort, bestaanszekerheid, diversiteit en nog veel meer. Op zich zijn maatschappelijke uitdagingen natuurlijk niets nieuws. Maar wat wél is veranderd, is dat bedrijven niet langer kunnen toekijken van de zijlijn.

“Bedrijven spelen een essentiële rol in de samenleving”, stelt Benschop. “En vandaag de dag wordt steeds nadrukkelijker van ze verwacht dat ze invulling geven aan deze rol – door niet alleen winst na te streven, maar ook te kijken naar hun impact op de bredere maatschappij en het milieu.”

Innovatie van binnenuit: Word je eigen disruptor

Maarten Benschop, Tijmen Pardijs en Robert van der Cruysen

Daar worden ze enerzijds door gedwongen door nieuwe regelgeving als de CSRD en steeds kritischere consumenten, maar er schuilt voor bedrijven juist ook een enorme kans in maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Pardijs: “Steeds meer mensen willen betekenisvol werk doen, en steeds meer consumenten en bedrijven willen met hun koopgedrag positieve impact maken. Door hier gehoor aan te geven draag je niet alleen bij aan een betere wereld, maar óók aan het succes van je eigen bedrijf.”

Bij verschillende klanten van Next Ground is dit besef luid en duidelijk geland. “Neem Pon, waar we hielpen met de realisatie van een nieuwe deelmobiliteitsdienst – onderdeel van de transitie van bezit naar gebruik van de auto”, schetst Benschop. “Of Howden-Thomassen, waar we bijdragen aan de transitie die het bedrijf in staat stelt de markt voor groene waterstof te betreden.”

“En bij Breman Installatietechniek zijn we kartrekker bij de realisatie van een energiepositieve visie”, voegt Pardijs toe. “Ook ondersteunen we Van Wijnen, die de transitie maakt van traditionele bouw naar betaalbare en duurzame fabriekswoningen. Al deze bedrijven nemen hun verantwoordelijkheid en grijpen de kans aan om hun business te transformeren.”

Pad vol valkuilen

Dergelijke voorlopers bewijzen dat het kan. Maar het pad naar innovatie is niet zonder valkuilen, erkennen Pardijs en Benschop. Ze noemen enkele uitdagingen uit de praktijk.

“Vaak is er een disconnect tussen de strategie en het projectenportfolio”, begint Benschop. “Onduidelijk is of het projectenportfolio het bedrijf dichter bij zijn stip op de horizon brengt, of in dat licht het budget goed wordt besteed en – net zo belangrijk – de staande organisatie meekomt in de veranderingen.”

“De zelfgecreëerde kloof tussen oud en nieuw blijkt niet te overbruggen.”

Pardijs: “We zien dat veel druk op de staande organisatie wordt gelegd. Alle resources worden ingezet om de winkel open te houden, mee te draaien in innovatietrajecten en rollen te bekleden in de verandertrajecten.”

Ook zijn er nog altijd veel bedrijven die vasthouden aan de traditionele watervalmethode, ziet Benschop. “Daarin ontbreekt de kortcyclische feedbackloop, en daarmee ook het lerend vermogen en de wendbaarheid die in de nieuwe realiteit juist zo belangrijk is.”

Oude waarden en nieuwe visies

Kortom: volop uitdagingen. “Een groot deel daarvan kun je scharen onder dezelfde noemer”, stelt Van der Cruysen: “Binnen een organisatie in transitie krijg je te maken met een clash tussen oude waarden en nieuwe visies.”

Het is om deze reden dat veel bedrijven ervan overtuigd zijn dat ‘echt innoveren’ het beste lukt op gepaste afstand van de bestaande organisatie. “Er wordt bewust onderscheid gemaakt tussen de oude en de nieuwe wereld in organisaties, met veel vooroordelen over die oude wereld”, schetst Pardijs. “Die zou stug en verandermoe zijn, en niet kunnen leren.”

“Innovatie moet daarom plaatsvinden op ‘net voldoende afstand van het hoofdkantoor zodat je er niet even naartoe wandelt’”, vult Benschop aan. “De bestaande organisatie mag de innovatieve nieuwe tak niet ‘besmetten’, zodat het nieuwe organisatieonderdeel de handen vrij heeft voor nieuw aangetrokken talent.”

En ja: dit leidt inderdaad tot nieuwe ideeën – maar níet tot duurzame verandering, waarschuwt Benschop. “Wij ervaren dat deze aanpak ervoor zorgt dat de organisatie wel vernieuwt, maar niet in de breedte transformeert. De zelfgecreëerde kloof tussen oud en nieuw blijkt niet te overbruggen of wordt gaandeweg zelfs groter. Er ontstaat een ‘wij’ en zij’. In plaats van elkaar te versterken, drijf je van elkaar af.”

Onze mensen kunnen dit

Deze aanpak is dan ook zeker niet aan te raden, stelt Pardijs. Hij benadrukt dat de mensen binnen de bestaande organisatie juist onmisbaar zijn in het realiseren van duurzame verandering. “Hun kennis en ervaring is wat een organisatie onderscheidend maakt en is daarmee enorm waardevol.”

Next Ground helpt daarom bedrijven die “in de breedte” willen veranderen, legt hij uit. “We brengen een mindset van ‘onze mensen kunnen dit’ en ‘we hebben iedereen nodig’. Met veel vertrouwen in het kunnen en de wil van de mensen om te veranderen en zich te scharen achter een bijgesteld of geheel nieuw doel.”

Verankeren in de kern

In lijn hiermee, is het volgens Van der Cruysen cruciaal dat de verandering stevig wordt verankerd in de kern van het bedrijf. “De toekomst van bedrijfstransformaties ligt in het harmonieus integreren van maatschappelijke thema’s binnen de strategische bedrijfsvoering, waarbij een fundamentele verschuiving naar duurzaamheid, inclusiviteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid centraal staat.”

“Kleine stapjes en aanpassingen kunnen ook significante transformaties teweegbrengen.”

Om dat te realiseren, is het belangrijk om deze doelen op gelijke voet te stellen met traditionele financiële doelstellingen, legt hij uit. “Dit betekent dat niet-financiële kpi’s, die bijdragen aan maatschappelijke waarde, net zo belangrijk worden gemaakt als financiële kpi’s.”

Ook kun je als organisatie maatschappelijke bijdragen koppelen aan bijvoorbeeld bonussen. “Op deze manier verweef je de oude en nieuwe waarden met elkaar”, aldus Van der Cruysen.

De balans vinden

Het is een concreet voorbeeld van een manier om het transformatieproces wat beter behapbaar te maken. “Het hoeft niet radicaal te zijn”, benadrukt Van der Cruysen, “kleine stapjes en aanpassingen kunnen ook significante transformaties teweegbrengen, zonder dat dit ten koste gaat van de bedrijfscontinuïteit of winstgevendheid. Het gaat om het vinden van een balans tussen het maximaliseren van winst en het bijdragen aan de maatschappij.”

Een ander concreet voorbeeld is digitalisering. Het is een thema dat sowieso hoog op de agenda staat in vrijwel elke organisatie, maar velen vergeten dat het óók een belangrijke aanjager van verantwoord ondernemen kan zijn.

“Met het digitaliseren van processen verhoog je niet alleen de efficiëntie, maar creëer je ook inzicht in bijvoorbeeld uitstoot en afvalstromen”, legt Van der Cruysen uit. “Door impact meetbaar te maken en te koppelen aan doelstellingen, kunnen bedrijven hun voortgang inzichtelijk maken en hun succes op maatschappelijk vlak aantonen.”

Samen met de klant

In het helpen van organisaties bij het realiseren van duurzame verandering van binnenuit, werkt Next Ground volgens een beproefde aanpak, waarin nauwe samenwerking met de klant centraal staat.

“Wij vertalen een nieuw strategisch doel naar een executie-aanpak en voeren die in samengestelde projectteams met consultants en medewerkers van de klant samen met de staande organisatie uit”, vertelt Benschop.

Cruciaal daarbij is ten eerste het maken van scherpe keuzes. Voordat je een project start, moet je het zorgvuldig toetsen. Hoe draagt het bij aan de strategie? Wat is de onderlinge samenhang met andere initiatieven? Portfoliomanagement is dan ook een belangrijk element in de Next Ground-aanpak.

“Naast deskundigheid en betrokkenheid is ook empathie een van onze kernwaarden.”

Daarmee zorg je ook meteen voor rust en overzicht. Pardijs: “Door meer samenhang te brengen in de activiteiten die moeten worden opgepakt, creëer je duidelijke doelen voor de mensen die eraan moeten werken. Het zorgt voor transparantie en geeft betere input voor het juist prioriteren van het werk.”

Het stuur in handen

In de daadwerkelijke executie nemen de consultants van Next Ground weliswaar tijdelijk het voortouw, maar krijgen de medewerkers van de klant bewust een centrale rol. “Zij brengen hun kennis en ervaring in, worden meegenomen in de verandering en doen gaandeweg de skills op om zélf leidend te worden in de verandering”, benadrukt Van der Cruysen.

“We maken gebruik van ervaren kartrekkers, die de organisatie hun manier van werken bijbrengen middels ‘voordoen, meedoen, zelf doen’”, voegt Benschop toe. “Zo zet Next Ground gaandeweg een stapje naar achteren en geeft het stuur in handen van de organisatie zelf.”

Daarbij is het voor de consultants van Next Ground tot slot ook essentieel om niet alleen kennis over te dragen, maar zelf ook open te staan voor wat de medewerkers van de klantorganisatie te zeggen hebben.

“Naast deskundigheid en betrokkenheid is ook empathie een van onze kernwaarden”, aldus Pardijs. “We luisteren naar de tegengeluiden, brengen belangen in kaart en geven vertrouwen en verantwoordelijkheid. Zo maken ook wij juist gebruik van de kennis, ervaring en intrinsieke motivatie van de werknemers van de klant, zodat we ze beter kunnen helpen stappen te maken en hun maatschappelijke rol te pakken.”

Je eigen disruptor

De boodschap van Next Ground is helder: de sleutel tot het worden van je eigen disruptor is niet het op afstand plaatsen van innovatie, maar het verankeren ervan in elk facet van de organisatie,

“Door strategie, kpi’s, werkmethoden en bedrijfscultuur af te stemmen op een centraal doel van voortdurende verbetering en aanpassing, creëren bedrijven een dynamische omgeving waarin verandering niet alleen wordt geaccepteerd, maar verwelkomd en benut”, aldus Van der Cruysen. “Bedrijven die deze geïntegreerde benadering durven te omarmen, zijn beter gepositioneerd om zowel intern succes als maatschappelijke impact te realiseren.”

“Zonder executiekracht geen realisatie van een nieuwe strategie”, voegt Benschop toe. “Het verschil wordt gemaakt in het daadwerkelijk dóen.”

Want dat is waar het uiteindelijk om gaat: het ‘simpelweg’ doen. Om organisaties te helpen bij het zetten van die cruciale eerste stap, heeft Next Ground een online Digital Maturity Scan ontwikkeld.

“Deze scan biedt een snelle en effectieve manier om de digitale volwassenheid van je organisatie te beoordelen, waarmee je een helder startpunt krijgt voor het transformatieproces”, aldus Pardijs. “Zo kun je de uitdaging aangaan en vanaf morgen de eerste stappen te zetten naar het worden van ‘je eigen disruptor’.”