Move Beyond regisseert invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes

12 november 2021 Consultancy.nl 4 min. leestijd

Jaarlijks worden in Nederland zo’n 900 miljoen kleine plastic flesjes verkocht. Daarvan belanden er 50 tot wel 100 miljoen als zwerfafval in de natuur. Wat het precieze getal ook is, één ding is duidelijk: het zijn er véél te véél. Dus besloot de overheid eind 2019 per 1 juli 2021 statiegeld te gaan heffen op de flesjes. In de tussentijd moesten de (vaak concurrerende) marktpartijen samen nog wel even een werkbaar statiegeldsysteem realiseren. Een pittige klus, maar onder regie van Move Beyond werd hij vóór de deadline geklaard.

Met het heffen van statiegeld wordt het aantal flesjes dat eindigt als zwerfafval naar schatting met maar liefst 70 tot 90% teruggebracht. Een zeer effectieve maatregel dus. Maar al die flesjes die normaal in de afvalbak of op straat belanden moeten wel worden ingezameld. Aan de verschillende branchepartijen de taak om dit in anderhalf jaar tijd op poten te zetten.

Aan tafel zaten onder meer Coca-Cola en Vrumona, evenals afgevaardigden van Albert Heijn, Lidl, Plus en Jumbo en verschillende brancheverenigingen. Voordat de benodigde maatregelen konden worden gerealiseerd moesten deze producenten, supermarkten en brancheverenigingen – soms elkaars klant en leverancier, maar ook vaak elkaars concurrent – het allereerst met elkaar eens worden over een werkbaar statiegeldsysteem.

Move Beyond regisseert invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes

Neutrale regisseur

Om te midden van de vele uiteenlopende belangen tot overeenstemming te komen was een neutrale regisseur meer dan welkom. Deze rol nam Move Beyond op zich.

Het strategisch project- en interimmanagementbureau creëerde een toetsing van het plan op neutrale besluitvorming en praktische haalbaarheid van de deliverables. Daarmee bouwde het bureau aan het hoognodige vertrouwen, zodat de onderhandelingspartijen het uiteindelijk eens konden worden over het logistieke proces en de bijbehorende businesscase. 

Duizenden innamepunten

Na deze overeenstemming begeleidde Move Beyond ook de daadwerkelijke realisatie van het nieuwe statiegeldsysteem. Terwijl het speciaal gevormde consortium van alle marktpartijen – genaamd Statiegeld Nederland – een directeur zocht, vervulde Move Beyond de positie ad-interim.

Er werd een projectorganisatie opgezet en de benodigde deliverables – denk aan het vinden en aansluiten van duizenden innamepunten, een consumentencampagne en logistieke contracten – werden nauwgezet gedefinieerd en afgebakend. Werkgroepen met afgevaardigden van retailers en producenten werden gevormd om de verschillende deelprojecten te verwezenlijken. Zo werkten meer dan 100 mensen in 20 werkgroepen aan het halen van de deadline.

En dat lukte. Ruim vóór het verstrijken van de deadline op 1 juli was het nieuwe statiegeldsysteem voor kleine plastic flessen operationeel, waarbij het logistieke proces wordt gedragen door het complete landschap van stakeholders. De overstap van het oude naar het nieuwe systeem verliep zonder enige verstoring, met een stille livegang voor grote flessen op 1 april, gevolgd door de kleine flessen op 1 juni.

Miljoenen flesjes minder op straat

Raymond Gianotten, directeur van Statiegeld Nederland, blikt dan ook tevreden terug. “In korte tijd moesten niet alleen de stakeholders het eens worden, er moest ook vreselijk veel werk verzet worden. Dat is allemaal gelukt.”

Tegelijkertijd heeft hij oog voor de dingen die niet helemaal goed gingen. “In de haast van de uitvoering werd soms het grotere geheel uit het oog verloren, waardoor er ook minder handige keuzes zijn gemaakt. Dat had beter gekund en is weer een les voor de toekomst. Maar het eindresultaat mag er zeker zijn. Ik ben er trots op dat ik als directeur dit statiegeldsysteem onder mijn hoede mag nemen.”

Ook bij Move Beyond zijn ze trots op het behaalde resultaat: “Door de invoering van statiegeld op kleine flesjes kunnen er tot wel 90 miljoen plastic flesjes minder op straat belanden, een prachtig doel om onze expertise voor in te zetten!”, aldus business unit directeur Rutger Janiczak. “We zijn ervan overtuigd dat je dergelijke doelen niet bereikt door uitsluitend IT- en werkprocessen opnieuw in te richten. Het gaat pas echt werken als je alle betrokkenen in een project mee hebt.”

Gianotten prijst de rol van Move Beyond als “verfrissende outsider”: “Hoewel ze nog niet bekend waren met de ins en outs van statiegeld werkten ze gestructureerd, oplossingsgericht en bovenal neutraal. Er was daadkracht en lef nodig, maar tegelijkertijd ook de senioriteit om te laveren tussen bestuurders en belangen. Een lastige opdracht, maar Move Beyond heeft het prima klaargespeeld.”