Maatschappelijke spanningen zetten diversiteit en inclusie in bedrijven onder druk
Er is een opmerkelijke tegenstelling zichtbaar op de Nederlandse werkvloer. Terwijl medewerkers vinden dat ze zich aanzienlijk inclusiever zijn gaan gedragen, is het algehele gevoel van inclusie voor het eerst in jaren gedaald. Dit blijkt uit de zesde editie van de jaarlijkse Diversiteit & Inclusie Benchmark van Highberg.
Het percentage medewerkers dat aangeeft zich actief in te zetten voor een inclusieve werkomgeving steeg van 63% vorig jaar naar 70% in 2025. Tegelijkertijd nam het aandeel werknemers dat zich volledig geïncludeerd voelt juist af, van 66% naar 63%.
Hoe is deze kloof tussen gedrag en gevoel te verklaren? Een deel van het antwoord ligt volgens de onderzoekers in de neiging van mensen om zichzelf positiever te beoordelen dan hoe collega’s hen ervaren, mede onder invloed van sociale wenselijkheid.
De belangrijkste verklaring voor het verminderde inclusiegevoel ligt volgens het rapport echter buiten de muren van het kantoor. Bijna een derde (29%) van de medewerkers geeft aan dat externe maatschappelijke gebeurtenissen invloed hebben op de mate van diversiteit en inclusie (D&I) binnen hun organisatie.
Inzoomend op die externe factoren, wijzen medewerkers vooral op de toenemende polarisatie over diversiteit in de samenleving en de media – denk aan de voortdurende discussie rond ‘woke’. Ook noemen respondenten de weerstand tegen D&I-initiatieven in de Verenigde Staten en de invloed van internationale conflicten.
Deze externe druk heeft een tastbaar gevolg voor de interne veiligheid. Maar liefst één op de drie medewerkers voelt zich minder vrij om zich op het werk uit te spreken over D&I-gerelateerde onderwerpen. Dit ‘terugtrekeffect’ ondermijnt volgens Highberg de psychologische veiligheid die cruciaal is voor een open en innovatieve cultuur.
Leiderschap cruciaal
Toch is er ook enige vooruitgang. Zo is de houding van werknemers tegenover D&I niet verslechterd en is het aantal werknemers dat inclusief beleid en leiderschap ervaart licht gestegen.
Het rapport laat ook duidelijk zien hoe belangrijk goed beleid en leiderschap zijn. Van de medewerkers die positief zijn over het inclusiebeleid voelt 88% zich ook geïncludeerd in de organisatie. Onder de groep die negatief is over het beleid is dat 49%.
De invloed van leiderschap blijkt nog veel groter: van de medewerkers die positief zijn over inclusief leiderschap voelt 92% zich geïncludeerd, tegenover slechts 9% van de medewerkers die geen inclusief leiderschap ervaart.
De noodzaak blijft
De verschillen tussen bevolkingsgroepen blijven helaas ook groot. Zo voelen werknemers met een niet-westerse migratieachtergrond zich significant minder geïncludeerd dan hun collega’s met een Nederlandse achtergrond. Hetzelfde geldt voor personen van kleur vergeleken met hun witte collega’s.
Ook is er nog steeds sprake van een kloof bij neurodivergente en LHBTIQA+-medewerkers, die eveneens een lager inclusiegevoel ervaren dan hun heteroseksuele en neurotypische collega’s.
Lees ook: Ongewenst gedrag op de werkvloer: Kwetsbare groepen extra getroffen.
Er is dan ook nog een lange weg te gaan. De huidige maatschappelijke context versterkt deze urgentie en vraagt om een meer fundamentele en strategische benadering, stelt Gido van Puijenbroek, managing partner people analytics & research bij Highberg.
“Juist in tijden van maatschappelijke onrust is het essentieel om D&I op een doordachte manier te verankeren in beleid, leiderschap en dagelijkse routines”, geeft hij aan. “Niet als reactie op trends of verplichtingen, maar als een wezenlijk onderdeel van een gezonde en veerkrachtige organisatiecultuur.”
Voor het onderzoek ondervroeg Highberg 1.958 werknemers.
