Adviesbureaus onderzoeken instellingen voor Holocausteducatie
In ons land dragen verschillende instellingen zorg voor Holocausteducatie aan bijvoorbeeld scholieren. PPMC Economisch Advies en Atlas Research zochten onder meer uit wat de gevolgen zijn voor deze instellingen als de bezoekersaantallen toenemen.
De adviesbureaus voerden het onderzoek uit in opdracht van de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Met nieuwe maatregelen willen de drie ministeries sinds 2024 extra stimuleren dat iedere leerling tijdens zijn schooltijd minimaal één bezoek heeft gebracht aan een aan de Holocaust-gerelateerde locatie – zoals het Oorlogsmuseum Overloon of het Bevrijdingsmuseum Zeeland.
Het maatregelenpakket van de ministeries zal er de komende jaren mogelijk voor zorgen dat veel meer Nederlandse scholieren een Holocaustlocatie zullen bezoeken. De vraag is nu: kunnen deze locaties die eventuele toename wel aan?
Inhoudelijk en financieel
Om dit vast te stellen, namen PPMC Economisch Advies en Atlas Research twaalf museale instellingen onder de loep, waaronder Nationaal Monument Kamp Vught en het Amsterdamse Verzetsmuseum. De focus lag hierbij op de inhoudelijke en financiële consequenties voor deze instellingen.
Uit de analyse blijkt dat alle twaalf instellingen Holocausteducatie als een essentieel onderdeel van hun missie beschouwen. Om die reden hebben ze schoolprogramma’s al vele jaren ingebed in hun organisatiestructuur en werkwijze.
Jaarlijks ontvangen de onderzochte instellingen bijna 160.000 leerlingen. “Dat levert ze zo’n €1 miljoen op, terwijl de kosten om deze schoolbezoeken te faciliteren hoger liggen”, aldus de onderzoekers. “Bij een toename zullen de kosten dus mogelijk harder stijgen dan de opbrengsten.”
Volgens PPMC Economisch Advies en Atlas Research zijn de twaalf instellingen inhoudelijk goed in staat om met hun huidige educatieve programma’s meer scholieren voor te lichten.
Tegelijkertijd zien de onderzoekers een organisatorisch verbeterpunt. Veel scholen plannen hun bezoek rond het nationale herdenkingsmoment (4 mei). Hierdoor is er bij de instellingen in het voorjaar nauwelijks capaciteit voor meer schoolbezoeken. Een betere spreiding zou dit probleem kunnen verhelpen.
PPMC Economisch Advies en Atlas Research gingen ook na of het gratis maken van schoolbezoeken zou leiden tot hogere bezoekersaantallen. Ze concluderen dat dit weinig oplevert. De twaalf instellingen houden de entreeprijzen voor schoolbezoeken al bewust laag. Een groter knelpunt voor scholen is volgens de instellingen het vervoer van en naar de locaties – een hele dag een bus met chauffeur huren kost al snel meer dan €1.000.
Inburgeraars
Naast scholieren, willen de ministeries van OCW, SZW en VWS met hun maatregelenpakket ook stimuleren dat meer inburgeraars een educatief bezoek afleggen aan een aan de Holocaust-gerelateerde locatie – zoals Museum Rotterdam ’40-’45 en Herinneringscentrum Kamp Westerbork.
Uit het onderzoek blijkt dat negen van de twaalf instellingen tot op heden geen tot weinig ervaring hebben met het ontvangen van inburgeraars.
“Daarom is het lastig om in kaart te brengen wat de financiële gevolgen zijn van meer inburgeraars”, aldus de onderzoekers. “Het is eveneens lastig om vast te stellen of de huidige educatieprogramma’s voor scholieren inhoudelijk moeten worden aangepast voor inburgeraars.”
Drie van de onderzochte instellingen hebben al wel enige ervaring met educatieve bezoeken van inburgeraars. Zij organiseren deze in samenwerking met onder andere regionale welzijnsorganisaties en taalinstituten.
“Alle instellingen willen graag zeer zorgvuldig te werk gaan om de inburgeraars goed te ontvangen”, schrijven PPMC Economisch Advies en Atlas Research. “Volgens hen is nader onderzoek en planvorming gewenst, bij voorkeur in samenwerking met andere instellingen en deskundigen.”
Bestuurlijke reactie
Namens de drie ministeries informeerden Mariëlle Paul (VVD) – demissionair staatssecretaris OCW – en Judith Tielen (VVD) – demissionair staatssecretaris VWS – de Tweede Kamer onlangs over het onderzoek van de twee adviesbureaus.
“In het najaar van 2025 volgt een voortgangsrapportage”, aldus Paul en Tielen. Daarin wordt onder meer een reactie gegeven op de uitkomsten van het onderzoek.
