Trump zet thuiswerken binnen de Amerikaanse overheid terug in de tijd
De nieuwe Amerikaanse president Donald Trump heeft op zijn eerste dag in het Witte Huis een reeks presidentiële decreten ondertekend. Waaronder de maatregel om ambtenaren te verplichten om volledig op kantoor te werken. Of dat goed zal uitpakken is twijfelachtig, schrijft YNNO-adviseur Bart van Roekel.
Volgens een rapport van het White House Office of Management and Budget uit augustus 2024 komt ongeveer 46% van de Amerikaanse ambtenaren (circa 1,1 miljoen mensen) in aanmerking voor thuiswerken. Ongeveer 228.000 van hen werkten in 2024 volledig thuis.
Trump gaf in een korte verklaring opdracht aan de hoofden van departementen en agentschappen om zo snel mogelijk alle nodige stappen te ondernemen om regelingen voor werken op afstand te beëindigen en werknemers te verplichten weer fulltime naar hun respectieve werkplekken te komen, tenzij vrijstellingen nodig worden geacht.
In december vorig jaar sprak Trump al over deze koers: “Als mensen niet terugkomen naar hun werk, niet terugkomen naar kantoor, worden ze ontslagen.” Inmiddels zijn de eerste reacties binnen en overwegen werknemers liever te stoppen dan fulltime op kantoor te verschijnen.
Musk als bondgenoot in verandering
De verplichte terugkeer naar kantoor wordt gecombineerd met een aannamestop en de oprichting van een adviesorgaan, het Department of Government Efficiency (DOGE). Dit orgaan, dat onder leiding staat van Elon Musk, moet Trump helpen grote delen van de federale overheid te verkleinen en sommige agentschappen zelfs volledig te elimineren.
“Er schuilt een gevaar in een te kleine overheid.”
Musk liet eerder in The Wall Street Journal weten dat hij het intrekken van ‘het COVID-tijdperkprivilege van thuiswerken’ verwelkomt, omdat het volgens hem zou leiden tot een golf van vrijwillige ontslagen.
Vakbonden komen in verzet
De American Federation of Government Employees, een vakbond die ongeveer 800.000 federale werknemers vertegenwoordigt, heeft direct een federale rechtszaak aangespannen tegen de regering-Trump. Ze willen afdwingen dat de overheid voldoet aan de Federal Advisory Committee Act (FACA).
Ook de National Treasury Employee Union, die werknemers van tientallen federale agentschappen vertegenwoordigt, heeft een aanklacht ingediend om de uitvoerende order te blokkeren.
Luie bureaucraten
Donald Trump heeft zich al vaker uitgesproken tegen werken op afstand, een standpunt dat mijns inziens voortkomt uit een bredere Republikeinse neiging om federale werknemers af te schilderen als luie bureaucraten. Het effect van deze veranderingen zal volgens mij zijn dat langdurige overheidsmedewerkers gemakkelijker vervangen kunnen worden, terwijl gefrustreerde werknemers zelf opstappen.
Dit draagt bij aan het doel van Trump (en Musk) om de overheid kleiner te maken.
De gevaren van een te kleine overheid
Deze visie doet denken aan het neoliberale gedachtegoed van de jaren zeventig, waarin leiders als Ronald Reagan en Margaret Thatcher de overheid als inefficiënt bestempelden. Ook in Nederland leeft het idee dat de overheid meer moet sturen en minder moet roeien.
Maar er schuilt een gevaar in een te kleine overheid: als deze te veel uitbesteedt, kan ze essentiële processen niet langer zelfstandig uitvoeren. Dit maakt duurzaam leren binnen overheden ingewikkelder en leidt tot een vicieuze cirkel van afhankelijkheid.
Lees ook: The Big Con: Beschadigen consultants het lerende vermogen van organisaties?
Daarnaast beperkt het schrappen van hybride werkregelingen de mogelijkheden voor federale agentschappen om met niet-publieke organisaties te concurreren om toptalent. Ook maakt het de overheid minder toegankelijk voor medewerkers met een mobiliteitsbeperking of neurodiversiteit. Dat Trump ook een einde maakt aan alle diversiteits-, gelijkheids- en inclusieprogramma’s, laat zien dat hij weinig waarde lijkt te hechten aan een inclusieve werkcultuur.
Gelukkig hoeven wij in Nederland (of in Europa) niet te vrezen voor dergelijke maatregelen, maar zijn we uiteraard wel altijd op zoek naar innovaties en verbetermogelijkheden binnen de overheid. Misschien dat oud-Hollands de gezonde middenweg een oplossing kan bieden.
