Familiebedrijven: De krachten én uitdagingen

18 maart 2021 Consultancy.nl 4 min. leestijd
Profiel

Over het belang van familiebedrijven voor de Nederlandse economie is al veel geschreven. De ruim 270.000 familiebedrijven die ons land rijk is zijn goed voor ongeveer een kwart van de omzet van het totale bedrijfsleven. Aan hun succes liggen verschillende krachten ten grondslag, maar tegelijkertijd kampen familiebedrijven ook met unieke uitdagingen. Met 15 jaar ervaring in het adviseren van familiebedrijven weet Gwynt-medeoprichter Dirk Harm Eijssen er alles van.

Wanneer een familiebedrijf aanklopt bij Gwynt is er bijna altijd iets gaande – positief of negatief. De zaken lopen niet meer goed, of juist ineens heel goed. Er moet een professionaliseringsslag plaatsvinden, of er speelt een opvolgingsvraagstuk.

“Vanuit onze inhoudelijke expertise, de dynamiek van het familiebedrijf en onze veranderkracht helpen we ondernemingen met het realiseren van veranderingen”, vertelt Eijssen. “Wij begrijpen de industrie en we weten wat er speelt. In de markt én van de directie tot de werkvloer.”
Familiebedrijven: De krachten én uitdagingen

Continuïteit

Familiebedrijven worden vaak geprezen om hun langetermijnvisie: waar andere bedrijven nog weleens voor het snelle geld gaan, zou bij familiebedrijven de continuïteit vooropstaan: er wordt niet gedacht in kwartaalcijfers, maar in generaties.

“Een erg mooi uitgangspunt natuurlijk”, stelt Eijssen. In de praktijk valt hier echter nog weleens wat op af te dingen. Zo ziet hij dat de strategie vaak onvoldoende wordt uitgewerkt om deze continuïteit te borgen. “Juist in deze tijd van onzekerheid, digitalisering en exponentiële groei is het voor familiebedrijven belangrijk om een strategie te ontwikkelen en te implementeren die de kans op continuïteit maximaliseert.”

Familiewaarden

Een tweede kracht van familiebedrijven die vaak wordt aangehaald zijn de sterke familiewaarden en de manier waarop die worden uitgedragen. Juist in het formuleren van de strategie zijn waarden volgens Eijssen erg belangrijk. “Door je familiewaarden te vertalen in bedrijfswaarden maak je helder wie je in de kern bent als onderneming richting medewerkers, klanten en leveranciers”, legt hij uit.

Ook op dit vlak blijkt echter dat de kracht wel vaak wordt aangehaald, maar dat er onvoldoende invulling aan wordt gegeven. “Elk familiebedrijf zegt dat de familiewaarden belangrijk zijn. Maar als je ze dan vraagt wat die familiewaarden precies zijn, blijft het vaak stil. Familiewaarden zijn belangrijk, maak ze daarom concreet. En vertaal ze vooral door naar bedrijfswaarden.”

“Als een bedrijf te ver doorslaat naar professionalisering krijg je een bureaucratisch, procesmatig bedrijf, terwijl je dat juist niet wilt.”

Zoals een foodbedrijf waar Eijssen onlangs over de vloer was wél heeft gedaan. “De eigenaar vertelde dat hij het essentieel vindt dat de herkomst van alle ingrediënten die zij gebruiken traceerbaar is. En dat ze hier niet mee marchanderen. Als hij dat wél moet doen, verkoopt hij zijn bedrijf, zei hij. Puur omdat hij alleen eerlijke producten wil maken. Dat is natuurlijk een heel helder verhaal om te delen met je mensen. Van het management tot in de fabriek.”

Groeiend ondernemen

Wanneer familiebedrijven het zo goed doen dat ze snel groeien, lopen ze vaak weer tegen nieuwe uitdagingen aan: hoe professionaliseer je zonder het ondernemende karakter dat ten grondslag ligt aan het succes kwijt te raken?

“Als een bedrijf te ver doorslaat naar professionalisering krijg je een bureaucratisch, procesmatig bedrijf, terwijl je dat juist niet wilt”, licht Eijssen toe. “Als je aan de andere kant te ondernemend bent, zie je vaak dat eigenaren ideeën hebben, maar dat het vervolgens vastloopt in de onderneming. Of dat het zoveel kracht en energie kost, dat ze het niet winstgevend kunnen vermarkten.”

Vaak worden externe bestuurders binnengehaald om te helpen bij de professionaliseringsslag. Dat blijkt echter weer een uitdaging op zich. “We zagen bij veel familiebedrijven dat ze mensen van buiten haalden die achteraf niet altijd even goed pasten bij de organisatie. Externe bestuurders denken vaak vanuit processen en governance, terwijl de familieondernemer juist snel vooruit wil met nieuwe ideeën. Dat botst nog weleens. Om dat te voorkomen moet je zorgvuldig te werk gaan.”

Ziel en zaligheid

Bij deze en vele andere uitdaging staat Gwynt familie- en DGA-bedrijven bij. Deze focus ontstond gaandeweg, maar inmiddels wil Eijssen niet meer anders. “Wij willen werken voor ondernemers. We willen voelen dat het bedrijf meer is dan een instrument waar managers carrière maken. Dat het iets is waar ze hun passie, ziel en zaligheid in stoppen. Wij helpen ze daarbij – van strategie naar doorbraak – om de balans (terug) te vinden in ondernemerschap en professionaliteit. Waar familie én onderneming zich in herkennen.”