Raakt Nederland zijn maakindustrie kwijt? ‘Wakker worden!’
Nederland dreigt in rap tempo zijn maakindustrie te verliezen. Dat dit tot grote discussie leidt, werd afgelopen week nog maar eens duidelijk toen een blog van Dick Theisens, directeur van Symbol, in korte tijd meer dan 350.000 keer werd bekeken op LinkedIn en overspoeld werd met honderden reacties.
Directe aanleiding voor de blogpost is het laatste slechte nieuws uit maakindustrieland: NXP sluit zijn chipfabriek in Nijmegen. Niet omdat het slecht gaat, integendeel: de chipmaker kiest tegelijkertijd voor mega-investeringen in Duitsland en Singapore.
Het vertrek uit Nijmegen is niet alleen slecht nieuws voor de 1.700 medewerkers van de fabriek en R&D-afdelingen daar (die volgens experts hoogstwaarschijnlijk ook zullen vertrekken in het kielzog van de fabriek), maar ook voor het ecosysteem rond NXP. Denk aan bedrijven als Nexperia en Ampleon, die in grote mate afhankelijk zijn van NXP.
Het nieuws staat bovendien niet op zichzelf. Eerder kondigden Vredestein en Akzo Nobel al aan de deuren van hun Nederlandse fabrieken te sluiten. En deze week werd bekend dat ook chemieconcern Sabic een vertrek overweegt.
De uitstroom is volgens Theisens vooral te wijten aan hoge energie- en loonkosten en – cruciaal in zijn ogen – een gebrek aan stimulerend beleid. Terwijl andere landen actief industrie aantrekken met subsidies, ontbreekt in Nederland een duidelijke visie. Zijn oproep is dan ook helder: investeer nu in innovatie en de maakindustrie, om onze economie, banen en welvaart veilig te stellen voor toekomstige generaties.
Uit “frustratie en ongeloof” plaatste Theisens zijn bericht op LinkedIn. “Blijkbaar raakte het een snaar: binnen een paar dagen ging het viral. Blijkbaar zijn er veel mensen die dezelfde verontwaardiging voelden.”
Hier de volledige blogpost van Dick Theisens:
Onlangs maakte ik een inspirerende studiereis door Japan. Samen met een groep ondernemers en adviseurs bezocht ik de World Expo in Osaka, een plek waar innovatie, duurzaamheid en internationale samenwerking centraal staan. De sfeer was optimistisch, de ambities groot.
Naast de Expo brachten we ook bezoeken aan Japanse bedrijven die uitblinken in continu verbeteren volgens het Kaizen-principe. De discipline, toewijding en langetermijnvisie die we daar zagen, waren indrukwekkend. In dezelfde week reisde ook Dirk Beljaarts, minister van Economische Zaken, en Willem Alexander met een delegatie bedrijven naar Japan om het Nederlands ondernemerschap te promoten.
En toch – terwijl ik daar aan de andere kant van de wereld was, werd ik opgeschrikt door verontrustend nieuws van eigen bodem. Het Nederlandse technologiebedrijf NXP kondigde aan zijn chipfabriek in Nijmegen te sluiten. Tegelijkertijd werd duidelijk dat het bedrijf voor ongeveer 10 miljard euro gaat investeren in nieuwe faciliteiten in Dresden en Singapore.
Een Nederlands kroonjuweel, dat zijn wortels ooit vond in Philips, verlaat het land. Niet alleen een verlies van zo’n 1.700 directe banen, maar ook een veelvoud aan indirecte banen bij toeleveranciers en dienstverleners komt op de tocht te staan.
Uit frustratie en ongeloof plaatste ik een bericht op LinkedIn, met de titel ‘Wakker worden’. Blijkbaar raakte het een snaar: binnen een paar dagen werd het meer dan 350.000 keer bekeken en overspoeld met honderden reacties van mensen die dezelfde verontwaardiging voelden. Boosheid. Onbegrip. Zorg. Want dit is niet zomaar een incident.
Na Vredestein in Enschede en Akzo Nobel in Wapenveld is dit alweer het derde productiebedrijf dat in korte tijd de deuren in Nederland sluit. De redenen? Te hoge energie- en loonkosten, concurrentie vanuit landen als Hongarije, Spanje en Polen waar de productiekosten aanzienlijk lager zijn, en technologische investeringen die elders in Europa wel – maar in Nederland onvoldoende – van de grond komen.
Europese subsidies worden door andere lidstaten actief ingezet om industrie aan te trekken. Duitsland verwelkomt een nieuwe hypermoderne NXP-fabriek. Hongarije gebruikt EU-gelden om een moderne fabriek voor Apollo Vredestein te bouwen. En Nederland? Wij laten het blijkbaar over ons heen komen.....
Deze voorbeelden baren mij grote zorgen. Waar blijft de visie op behoud van onze maakindustrie? Waar blijft de steun om concurrerend te blijven? Want laten we eerlijk zijn: zonder productie verdwijnt ook de basis onder andere sectoren en daarmee onze welvaartsstaat. De maakindustrie vormt de motor voor innovatie, zorgt voor goedbetaalde banen en ondersteunt ons vermogen om onderwijs, zorg en veiligheid te bekostigen.
Politici, ondernemers, aandeelhouders: Wakker worden! Dit is het moment om keuzes te maken. We moeten investeren in innovatie, in digitalisering, in energie-efficiëntie. Niet alleen omdat het slim is, maar omdat het noodzakelijk is voor onze economische toekomst. En laten we zorgen dat de volgende generatie niet hoeft te constateren dat wij hebben laten gebeuren wat voorkomen had kunnen worden.
Dick Theisens is directeur van Symbol, een adviesbureau dat bedrijven helpt met het verhogen van hun productiviteit door operational excellence, het versnellen van innovatie en digitalisering.
