AEF: ‘Waterschapsbelasting kan richting 2050 ruim verdubbelen’
De waterschapsbelasting kan de komende jaren flink gaan stijgen. Dat komt doordat de waterschappen tot 2050 twee keer zoveel geld kwijt zijn aan onder meer onderhoud en vervanging van infrastructuur als nu. Dat blijkt uit onderzoek van Andersson Elffers Felix (AEF) in opdracht van de Unie van Waterschappen (UvW).
De financiën van de waterschappen staan er momenteel goed voor. Voor de periode tot 2050 laat het onderzoek van AEF echter een ander beeld zien: de opgaven worden groter, het investerings- en kostenniveau stijgt structureel en de druk op de begrotingen neemt toe.
De verwachting is dat de kosten die de waterschappen maken (exclusief inflatie) richting 2050 grofweg verdubbelen. Ongeveer 60% van de kostenstijging wordt veroorzaakt door de noodzakelijke vervanging van de huidige waterinfrastructuur.
Een groot deel van deze infrastructuur is in de jaren zeventig kosteloos overgenomen van het Rijk of met subsidie gebouwd. Daardoor bleven de afschrijvings- en rentelasten lange tijd laag. De vervangingskosten komen echter (vrijwel) volledig voor rekening van de waterschappen.
Meerdere steeds grotere opgaven
De overige 40% van de kostenstijging wordt veroorzaakt door andere maatschappelijke opgaven. Door het Hoogwaterbeschermingsprogramma groeien de uitgaven met 7,2%, omdat onder andere dijken verhoogd moeten worden. Het klimaatbestendig maken van de infrastructuur zorgt op zijn beurt voor een toename van 2,7%. De woningbouwopgave zorgt voor een stijging van 2,3%, omdat er onder meer extra waterzuiveringen nodig zijn.
Waterschappen staan dus voor meerdere, steeds grotere maatschappelijke opgaven. Daarnaast hebben factoren als economische ontwikkeling, bodemdaling en de energietransitie ook invloed op de uitgaven van waterschappen.
“Ook nemen we maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren”, zegt UvW-bestuurslid Floor Wissing-Kunst. “Verder worden de eisen aan de rioolwaterzuivering hoger, zoals het verwijderen van medicijnresten. Voor deze opgaven is eveneens extra geld nodig.”
Hogere belastingen
Het onderzoek van AEF laat zien dat het huidige financieringsmodel van de waterschappen zich leent om de eerdergenoemde investeringen en opgaven ook op de lange termijn te kunnen bekostigen.
Inwoners en bedrijven gaan dat wel in hun portemonnee merken. Doordat de lastendruk tot 2050 verdubbelt, gaan de waterschapsbelastingen naar verwachting ook flink omhoog. “Wel neemt de draagkracht in diezelfde periode toe door bevolkingsgroei en toenemende bedrijvigheid”, voorspellen onderzoekers.
Volgens AEF ligt de waterschapsbelasting in 2050 gemiddeld genomen zo’n 111% hoger dan in 2024. Tot 2029 houdt AEF rekening met een samengestelde belastingstijging van 17%. Voor de periode 2030-2050 gaan de onderzoekers uit van een gemiddelde belastingstijging van 2,8% per jaar. “De belastingstijging kan per waterschap wel flink verschillen”, aldus AEF.
Impuls aan het bedrijfsleven
Waar een ruime verdubbeling van de belasting wellicht de nodige wenkbrauwen doet fronsen, relativeert AEF de stijging. “De belastingbijdragen van inwoners en bedrijven zijn investeringen in veiligheid, waterkwaliteit en een klimaatbestendig Nederland”, zegt Wissing-Kunst. “Doordat het om een periode van 25 jaar gaat, worden de kosten eerlijk gespreid over generaties.”
Volgens Wissing-Kunst geven de investeringen van de waterschappen bovendien een impuls aan het Nederlandse bedrijfsleven. Zo zijn er onder meer advies- en ingenieursbureaus en bouwbedrijven nodig voor de opgaven van de waterschappen.
Daarnaast concurreren de investeringen niet met andere overheidsuitgaven omdat de waterschappen de kosten (vrijwel) volledig zelf dekken via eigen belastingen. Daardoor blijven andere overheidsbudgetten – voor bijvoorbeeld zorg of onderwijs – buiten schot.
“Dat is een belangrijke factor in het succes van het Nederlandse waterbeheer, waar ook vanuit het buitenland jaloers naar wordt gekeken”, laat Wissing-Kunst weten.
Basis voor een gesprek
De waterschapssector zal de bevindingen van AEF gaan gebruiken om zich goed voor te bereiden op toekomstige ontwikkelingen. “Het onderzoek geeft stof tot nadenken en vormt de basis voor een gesprek”, zegt Wissing-Kunst.
Dat gesprek zal onder andere gaan over waar tijdig zal moeten worden bijgestuurd. “We richten ons op het robuust, toekomstbestendig en zo betaalbaar mogelijk houden van het waterbeheer in Nederland”, aldus Wissing-Kunst. “Het onderzoek van AEF draagt daaraan bij.”
