Innovatie en geopolitiek bepalen bestuursagenda van Nederlandse industrie
Innovatie en geopolitiek zijn in ons land momenteel de belangrijkste onderwerpen binnen de boardrooms van industriële bedrijven. Dat blijkt uit onderzoek van Berenschot.
De aandacht voor geopolitiek is toegenomen door aanhoudende internationale onzekerheden, verstoorde handelsrelaties en de groeiende afhankelijkheid van cruciale toeleveringsketens binnen een speelveld van machtsblokken.
“Hierdoor nemen de discussies over de wens en noodzaak voor meer strategische autonomie, of wellicht nog beter strategische relevantie, hand over hand toe”, schrijft Berenschot in zijn rapport.
“Naast geopolitieke spanningen, toegang tot betaalbare energie en grondstoffen, staan industriële bedrijven nog voor andere uitdagingen”, zegt Klaasjan Doeswijk van Berenschot. “Denk aan decarbonisatie, vergrijzing, aanhoudende personeelstekorten en hoge loonkosten.”
Te midden van de vele uitdagingen voor de sector, blijven industriebedrijven toch redelijk positief over de toekomst. Zo verwacht ongeveer 95% van hen groei te realiseren. 61% rekent zelfs op meer dan 5%. “Deels door mee te groeien met de markt, deels door het aanboren van nieuwe marktsegmenten”, zeggen de onderzoekers.
De groeiverwachtingen zijn wel weer wat afgenomen. “In feite is een dalende trend zichtbaar sinds de piek in 2023, toen 79% van de respondenten een groei van meer dan 5% verwachtte.”
Keuzes maken
De industrie is van groot belang voor de Nederlandse economie. Volgens cijfers van het CBS heeft de sector een waarde van ruim €90 miljard. Daarnaast is de industrie verantwoordelijk voor 80% van onze goederenexport en 12% van ons bbp.
Om deze concurrentiepositie te behouden of zelfs uit te bouwen, moeten volgens Doeswijk snel keuzes worden gemaakt. Want als dat niet gebeurt en Nederland verliest zijn industrie, dan verdwijnen ook kennis, ketens, banen en innovatiekracht.
Lees ook: Raakt Nederland zijn maakindustrie kwijt? ‘Wakker worden!’
“Daarom werpen wij ons op als pleitbezorger van een nieuwe, moderne industriepolitiek. Den Haag schept – binnen de Europese context – de kaders en faciliteert. Maar de uitvoering moet lokaal en regionaal gebeuren”, zegt Doeswijk. “Dit is hét moment om samen te bouwen aan de welvaart van morgen.”
Lees ook: ‘Niet kiezen is geen optie’: Berenschot pleit voor een Dutch Industrial Deal.
De kracht van innovatie
Een manier om het verdienvermogen van de industrie veilig te stellen, is door in te zetten op innovatieve technologieën. Niet voor niets is innovatie binnen bestuurskamers van industriële bedrijven dit jaar het belangrijkste gespreksonderwerp.
Binnen de sector is kunstmatige intelligentie veruit de populairste innovatieve technologie. Zo investeert 58% van de industriële bedrijven reeds in AI – onder meer om processen efficiënter in te richten en het onderhoud van machines beter te voorspellen.
Toch wordt in vergelijking met andere sectoren binnen de industrie relatief weinig in AI geïnvesteerd. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat investeringen binnen deze sector vaker op fysieke automatisering zijn gericht.
“Een andere reden kan zijn dat in de apparatuur en machines AI al ingebouwd is”, schrijft Berenschot. “Dan zien organisaties dit wellicht niet als een investering in AI, terwijl het dat natuurlijk wel degelijk is.”
Paradoxaal
Ondanks dat innovatie wordt aangemerkt als de nummer één prioriteit, zijn de R&D-investeringen juist iets afgenomen. “Paradoxaal”, noemt Berenschot dit.
Industriebedrijven die wel meer in R&D investeren, rapporteren aanzienlijk hogere groeiverwachtingen. Volgens Doeswijk hangt dat samen met de opkomst van innovatieclusters. Daarbinnen zoeken universiteiten, technologieontwikkelaars en industriebedrijven samen naar concrete oplossingen.
“Alleen door structureel samen te werken, kan economische stabiliteit worden verzekerd in een tijd van mondiale onzekerheden”, benadrukt Doeswijk.
