Berenschot onderzoekt groeikansen voor Middelburg als museumstad
Door verschillende lokale en provinciale ontwikkelingen wil Middelburg graag groeien als museumstad. Maar is dat ook mogelijk? In opdracht van de Zeeuwse gemeente zocht Berenschot dit uit.
In de Abdij van Middelburg is sinds 1812 het provinciale bestuur van Zeeland gevestigd. Sinds 1972 huist in een deel van dit complex ook het Zeeuws museum. Dat kampt inmiddels echter met ruimtegebrek en overweegt daarom zijn huidige locatie te verlaten.
Daarnaast heeft het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (KZGW) recent meer dan 200.000 objecten beschikbaar gesteld aan Middelburg. De stad beschikt echter niet over een historisch museum om (een deel van) deze omvangrijke collectie tentoon te stellen.
Verder heeft de provincie Zeeland plannen om vóór 2032 te beginnen met de bouw van een collectiecentrum, onder andere om overvolle Zeeuwse musea te ontlasten. Tegelijkertijd heeft de provincie de nadrukkelijke wens om het museale aanbod in Zeeland te versterken.
De stad als museum
Tegen deze achtergrond presenteert Berenschot in zijn onderzoeksrapport vier opties waarmee Middelburg zou kunnen groeien als museumstad.
De eerste en tevens goedkoopste optie – kosten: een slordige €500.000 tot €1,0 miljoen – is het tentoonstellen van de geschiedenis van Middelburg in de openbare ruimte.
Te denken valt aan het ontwikkelen van wandelroutes door de stad. En die zouden bijvoorbeeld ondersteund kunnen worden met bordjes met QR-codes voor extra informatie, verlichting, extra straatmeubilair en andersoortige aankleding (van de openbare ruimte).
Zeeuwse Bibliotheek als cultuurhuis
Kiest de gemeente Middelburg voor de tweede optie (kosten: zo’n €1,0 miljoen tot €1,5 miljoen), dan zou de Zeeuwse Bibliotheek (ZB) kunnen uitgroeien tot cultuurhuis.
Lees ook: Berenschot: ‘Getransformeerde bibliotheken trekken veel meer bezoekers’
In dat geval blijft de ZB in zijn huidige pand en wordt er onder meer ruimte bijgebouwd voor exposities van de KZGW-collectie. Extra ruimte voor een slavernijcentrum en een museumvleugel voor de geschiedenis van Middelburg acht Berenschot ook passend.
Het grote voordeel van deze optie is dat de ZB zich in het centrum van Middelburg bevindt en al een hele poos samenwerkt met de gemeente en verschillende (culturele) partijen.
Collectiecentrum
De derde optie – waarvoor een investering van zo’n €10 miljoen tot €20 miljoen nodig is – speelt in op het plan van de provincie Zeeland om een collectiecentrum te bouwen.
Dat plan biedt een mooie kans voor Middelburg, maar vormt volgens Berenschot ook een risico. Reden? Het Zeeuws Museum zal waarschijnlijk meeverhuizen naar het collectiecentrum en als dat niet in Middelburg komt, riskeert de gemeente het museum te verliezen.
“Het is niet verstandig enkel te kijken naar het belang om de eigen geschiedenis van Middelburg te vertellen”, schrijven de onderzoekers. “Het is verstandiger om Middelburg te beschouwen als het centrum van Zeeland waar zo’n depot thuishoort en waar niet uitsluitend, maar ook verhalen over Middelburg worden verteld.”
Museumkwartier
Optie vier – waar een prijskaartje aanhangt van €15 miljoen tot €25 miljoen – is het meest ambitieus: het realiseren van een museumkwartier waar alles samenkomt.
Het idee van Berenschot is om het Zeeuws Museum te herbouwen en in de nabijheid nieuwe museale functies toe te voegen – zoals een telescoopmuseum, een sterrenwacht en het door de provincie gewenste collectiecentrum.
De onderzoekers erkennen dat het realiseren van de vierde optie een forse opgave is, maar benadrukken tevens dat een museumkwartier Middelburg stukken aantrekkelijker kan maken als culturele bestemming voor (dag)toeristen.
Toch moet de gemeente zich niet rijk gaan rekenen, waarschuwt Berenschot. Historische musea in middelkleine gemeenten zijn niet razend populair. Gemiddeld trekken dit soort musea maar zo’n 20.000 bezoekers per jaar – er is dus veel subsidie vanuit de gemeente Middelburg nodig om de boel draaide te houden.
Maart 2026
Begin 2026 gaat de gemeente Middelburg in gesprek met culturele instellingen over het onderzoeksrapport, daarna werkt Berenschot één variant verder uit.
Volgens de huidige planning moet deze voorkeursvariant in maart volgend jaar klaar zijn. De nieuwe gemeenteraad van Middelburg – die op woensdag 18 maart 2026 wordt gekozen – zal vervolgens een besluit gaan nemen over de kwestie.
In regionaal dagblad PZC heeft het Zeeuws Museum reeds laten weten open te staan voor een verhuizing, maar wel alleen binnen de gemeente Middelburg.
