Beheerautoriteit Waddenzee weet doelstellingen niet te realiseren
De Beheerautoriteit Waddenzee (BAW) weet zijn doelstellingen niet te realiseren. Dat suggereert onderzoek van Berenschot, uitgevoerd in opdracht van de ministeries van LVVN en I&W en de provincies Noord-Holland, Friesland en Groningen.
De Waddenzee strekt zich uit van Den Helder tot Esbjerg in Denemarken. Sinds juni 2009 staat het Nederlands-Duitse deel van deze randzee op de Unesco Werelderfgoedlijst, vijf jaar later werd het Deense gedeelte daaraan toegevoegd.
Het Nederlandse deel van de Waddenzee wordt beheerd door de BAW. Dit overkoepelende orgaan werd in 2020 opgericht om de natuurkwaliteit te verbeteren en om iets te doen aan de bestuurlijke spaghetti, die effectieve samenwerking in de weg zou staan.
Theorie versus praktijk
In zijn evaluatierapport concludeert Berenschot echter dat geen van beide doelstellingen de afgelopen jaren is behaald: één beheerder lijkt in theorie stukken efficiënter, maar de praktijk blijkt weerbarstiger.
Dat komt onder meer doordat de verschillende beheerders van de Waddenzee – zoals Rijkswaterstaat, It Fryske Gea en Staatsbosbeheer – sterk van elkaar verschillen en in zekere zin prima zelfstandig kunnen opereren, zonder tussenkomst van een overkoepelend orgaan.
Onmogelijke opdracht
Om zijn hoofddoelen te realiseren, werkt de BAW toe naar een integraal beheer op het gebied van natuurherstel, vergunningverlening, toezicht en handhaving, gastheerschap, monitoring, praktijkgericht onderzoek, fysiek beheer en de Waddenzee als werelderfgoed.
Dat de BAW hier niet volledig in is geslaagd, ligt volgens Berenschot niet zozeer aan de autoriteit zelf, maar veel meer aan de precieze taak die de BAW dient te vervullen.
Dit hangt samen met de grote economische druk op de Waddenzee. Zo maken organisaties uit de scheepvaart, visserij, mijnbouw en het toerisme ook aanspraak op de zee. Door de uiteenlopende belangen van alle betrokken partijen, is iedereen tevreden houden een “onmogelijke taak”, aldus Berenschot.
Lees ook: Adviesbureaus ondersteunen IenW bij Friese Waddenveerconcessies.
De beherende organisaties (waaronder It Fryske Gea) zijn bijvoorbeeld van mening dat het ecologisch belang niet altijd op één staat onder de leiding van de BAW. Zij vinden dat de natuur daardoor te vaak het onderspit moet delven.
Verandering vereist
“Hoe dan ook is doorgaan op dezelfde weg in onze beleving geen optie”, schrijft Berenschot. “Wij voorzien dat de BAW dan op termijn vanzelf uit elkaar valt.”
De vijf opdrachtgevers denken daar anders over. Voor hen ontbreekt de noodzaak om de doelstellingen van de BAW grondig aan te passen.
In plaats daarvan is de slogan een klein beetje aangepast. Zo is ‘werken als waren wij één beheerder zijn’ veranderd in ‘werken aan één Werelderfgoed Waddenzee vanuit gezamenlijk gevoelde verantwoordelijkheid’ – taalkundige oplossingen voor praktische problemen.
