B&A wil levens beter maken: ‘Het begint en eindigt bij de mensen zelf’

25 april 2024 Consultancy.nl 6 min. leestijd
Profiel

‘Doeners en denkers in het sociaal domein’ – dat is hoe B&A zichzelf omschrijft. Het zijn geen lege woorden: waar veel bureaus zich beperken tot advies, staat B&A met honderden sociaal werkers zelf midden in de wijken waar het elke dag gebeurt. Dit uit zich óók in de aanpak van de adviseurs: “Geen highbrow advies- en onderzoekswerk”, aldus Yorick van den Berg, die de adviestak leidt. “We kijken altijd wat het de bewoners oplevert.” We spraken erover met Van den Berg.

Het is een bekend verwijt: de bestuurders die het beleid bepalen dat grote invloed heeft op de levens van zoveel – vooral kwetsbare – mensen, hebben zelf geen idee wat er daadwerkelijk speelt in de wijken. Maar wie alleen in zijn eigen wijk zit, mist het grotere plaatje, klinkt het weerwoord geregeld.

Zoals zo vaak, ligt de waarheid waarschijnlijk ergens in het midden. De kunst zit dan ook in de verbinding: het samenbrengen van de verschillende perspectieven. Als bureau dat advies combineert met uitvoering, is dit voor B&A een tweede natuur geworden.

Yorick van den Berg, B&A

Yorick van den Berg

Neem het onderzoek naar generatiearmoede dat de adviestak van het bureau uitvoerde voor een gemeente. “Generatiearmoede is de situatie waarin armoede van generatie op generatie wordt doorgegeven binnen een familie”, vertelt Yorick van den Berg. “Daarbij constateerden we dat in deze gemeente de aanpak van armoede voor deze gezinnen het minst effectief is.”

Om in beeld te krijgen wat wel en niet werkt, werd de aanpak om te beginnen vanuit drie lokale invalshoeken bekeken. “We begonnen bij de gezinnen, spraken vervolgens met professionals die deze gezinnen helpen en daarna met de beleidsmedewerkers.”

Nadat deze lokale perspectieven werden aangevuld met de inzichten uit eerdere landelijke onderzoeken, zijn de uitkomsten van het onderzoek tot slot in aanwezigheid van gemeenteraadsleden voorgelegd in een groepsgesprek met ervaringsdeskundigen en wetenschappers.

“Zo hebben we de leefwereld van bewoners en ervaringsdeskundigen, de uitvoeringswereld van de professionals, de beleidswereld van beleidsmakers en -bepalers en de wetenschappelijke inzichten bij elkaar gebracht rondom één onderwerp toegesneden op de lokale situatie”, vertelt Van den Berg. “En dat bracht ons de conclusies en vooral aanbevelingen.”

De belangrijkste: “Werk als gemeente vanuit vertrouwen, stel realistische doelen – werk is bijvoorbeeld niet voor iedereen de route om uit armoede te komen – en ‘keep it simple’ in de uitvoering”, aldus Van den Berg.

Leefwerelden samenbrengen

Dit samenbrengen van leefwerelden is ook kenmerkend voor de kruisbestuiving binnen B&A zelf. “We zijn met honderden sociaal werkers actief binnen allerlei sociale initiatieven in het land – van Amsterdam-Zuidoost tot Amersfoort, van Zeist tot Rotterdam”, schetst Van den Berg. “Alle kennis van onze collega’s in de uitvoering van sociaal werk zetten we in voor onze adviesopdrachten en andersom: wij leren van hen en zij leren van wat wij zien in andere gemeenten.”

“We leggen uitkomsten uit onze onderzoeken ook voor aan collega’s die als schuldhulpverlener werken.”

“Een mooi voorbeeld is een gesprek dat ik onlangs had met een buurtnetwerker bij Indebuurt033 in Amersfoort, een van onze initiatieven. Ze wilde aan de slag met een projectplan om op een outreachende manier zeer kwetsbare bewoners te bereiken in twee wijken. Ik kon haar helpen met de uitkomsten van twee opdrachten die wij in Den Haag en Amsterdam hebben uitgevoerd.”

“En andersom komt ook voor”, schetst hij. “We leggen uitkomsten uit onze onderzoeken ook voor aan collega’s die als schuldhulpverlener werken. Bijvoorbeeld bij een onderzoek dat we deden naar de aanpak van schulden in Katwijk. Zo helpen zij ons de uitkomsten te verklaren en ook aanbevelingen te doen.”

De razende reporter

Ook gaan de adviseurs van B&A zelf rechtstreeks in gesprek met bewoners op straat, in de rij bij de voedselbank, of aan de koffietafel in de supermarkt. “De zogenoemde razende reportermethode”, noemt Van den Berg het. “Heel down-to-earth dus, geen highbrow advies- en onderzoekswerk.”

“Wat we daar ophalen vormt de basis in onze gesprekken met uitvoerders en beleidsmakers. Wij vragen wat zij goed vinden gaan en dan brengen we de ‘leefwereld’ van de bewoners in. Dat leidt vrijwel altijd tot directe aanpassingen in de werkwijze.”

“Je krijgt de opdrachtgevers die bij je passen – opdrachtgevers die zich niet neerleggen bij maatschappelijke uitkomsten die niemand wil.”

“Zo zijn we bijvoorbeeld de vreemde voorwaarde in een behandelprotocol tegengekomen dat mensen geen beroep konden doen op hulp bij verslaving omdat men eerst van de verslaving af moet zijn. Dergelijke paarse krokodillen komen door onze aanpak vrijwel direct aan het licht.”

Doen wat werkt

Het zijn zulke weeffouten in het systeem die B&A graag herstelt. “We streven simpelweg naar een aanpak die werkt”, zegt Van den Berg daarover. “Dat gedaan wordt wat nodig is voor de bewoner om een beter en fijner te leven te kunnen leiden in zijn of haar wijk.”

En hoewel alle perspectieven meetellen, “begint en eindigt dat bij de mensen zelf”, zo benadrukt hij. “We gaan altijd uit van de bewoner, want die kan als enige zeggen of zijn of haar leven echt (een beetje) beter is geworden.”

In dat streven gaat B&A “recht voor z’n raap” te werk. “Dat betekent dat we met opdrachtgevers meedenken, zeggen wat we vinden en vooral: onze handen uit de mouwen steken. Samen werken we aan aantoonbare vooruitgang. Met bewoners, gemeentes en samenwerkingspartners in het sociaal domein.”

“En je krijgt ook de opdrachtgevers die bij je passen”, merkt hij op, “namelijk opdrachtgevers die zich niet neerleggen bij maatschappelijke uitkomsten die niemand wil.”

Geloof in vooruitgang

Hetzelfde kan gezegd worden voor de eigen medewerkers van B&A. “We zijn bevlogen op de inhoud, en combineren dat met een praktische doenersmentaliteit en geloof in vooruitgang”, typeert Van den Berg het team.

“Het sociaal domein zal nooit helemaal perfect werken.”

En net als bij het werk dat het bureau verricht binnen het sociaal domein, gaat B&A ook als werkgever altijd uit van het positieve. “Daarom kijken we naar de kwaliteiten en interesses van onze werknemers en nemen dat als uitgangspunt voor groei. We faciliteren kennisdeling, opleidingen en trainingen, zodat elke medewerker zich volop kan ontwikkelen.”

“B&A Advies is daarmee een praktijkschool voor starters op de arbeidsmarkt geworden en een afwisselende en inspirerende werkomgeving voor (zeer) ervaren professionals die de beleids- en uitvoeringswereld laten functioneren in dienst van de bewoners”, geeft hij aan.

Blijf nieuwsgierig

Zelf kan hij het weten – Van den Berg begon meer dan achttien jaar geleden bij B&A en groeide gaandeweg uit tot manager van de adviestak. De vele jaren dat hij actief is binnen het sociaal domein geven hem ook een waardevol perspectief op de sector, in aanvulling op al die invalshoeken vanuit bewoners, uitvoerders en beleidsmakers. En ook in zijn eigen perspectief overheerst het geloof in vooruitgang – maar verwar dat niet met naïviteit.

“Het sociaal domein zal nooit helemaal perfect werken”, geeft hij aan. “Maar als je weet voor wie je het doet en je steeds verplaatst in zijn of haar situatie, zal je altijd resultaat bereiken. Hoe klein of groot dat voor jou of de ander is.”

Daarbij heeft hij tot slot nog een advies voor zijn minder ervaren collega’s: “Blijf vooral nieuwsgierig, daar leer je het meest van.”