Van Dam Datapartners helpt jeugdhulpregio West-Brabant West met datagedreven sturen
De jeugdhulpregio West-Brabant West werkt aan een gezamenlijke aanpak voor datagedreven werken. De regio wil dat data tegen 2030 een vanzelfsprekend onderdeel is van beleid, uitvoering en besluitvorming. Sinds 2024 ondersteunt Van Dam Datapartners de regio bij het realiseren van die ambitie.
West-Brabant West is een samenwerkingsverband van negen gemeenten: Bergen op Zoom, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert. Samen organiseren ze de jeugdhulp in hun regio.
Om gezamenlijk keuzes te kunnen maken, hebben de negen gemeenten betrouwbare en vergelijkbare informatie nodig. Bijvoorbeeld over hoeveel jongeren hulp ontvangen, welke kosten daarmee gemoeid zijn en hoe jongeren en ouders de ondersteuning ervaren. De regio wil daarom toewerken naar één gedeeld beeld, zodat gemeenten hun beleid en beslissingen op dezelfde informatie kunnen baseren.
Meer nodig dan een nieuw dashboard
West-Brabant West begon niet op nul. De regio beschikte al over een dashboard waarin informatie over jeugdhulp werd samengebracht. Maar naarmate de ambities groeiden, bleek de bestaande werkwijze niet meer voldoende.
Gegevens kwamen bijvoorbeeld niet altijd snel genoeg beschikbaar, de kwaliteit en volledigheid konden beter en het bestaande dashboard sloot niet goed aan bij de verschillende behoeften van de mensen die ermee werkten. Ook waren beheer en ontwikkeling grotendeels uitbesteed. Dat was kostbaar en maakte het lastiger om snel aanpassingen door te voeren.
De regio wilde daarom meer zelf kunnen organiseren. Tegelijk werd duidelijk dat alleen investeren in betere informatievoorziening niet genoeg zou zijn. Ook samenwerking en duidelijke verantwoordelijkheden moesten aandacht krijgen. In 2024 werd daarom een regionaal projectteam gevormd, waarvan Van Dam Datapartners onderdeel is.
“We zijn bewust begonnen met luisteren.”
“De techniek is belangrijk, maar datagedreven werken vraagt om meer”, zegt Inez van de Wiel van Van Dam Datapartners. “Je moet bijvoorbeeld ook mensen meenemen in de verandering en ervoor zorgen dat gemeenten samen dezelfde richting op bewegen.”
Eerst de gemeenten in
Voordat er nieuwe IT-oplossingen werden ontwikkeld, ging het projectteam langs bij alle negen gemeenten en het regionale Zorg Informatie & Inkoop Team (ZI2T). Medewerkers uit onder meer beleid, kwaliteit, management en informatievoorziening vertelden waar ze tegenaan liepen en wat ze nodig hadden. Zo werden ook de verschillen tussen gemeenten zichtbaar. Niet iedere gemeente had bijvoorbeeld dezelfde ervaring met datagedreven werken.
Op basis van die gesprekken kwam er een uitvoeringsplan voor 2025 tot en met 2027. De aanpak bestaat uit drie stappen die op elkaar voortbouwen: eerst zorgen dat de gegevens van de negen gemeenten betrouwbaar en goed beschikbaar zijn, vervolgens die informatie via toegankelijke dashboards inzichtelijk maken en ten slotte ervoor zorgen dat medewerkers ermee aan de slag kunnen in hun dagelijkse werk.
“We zijn bewust begonnen met luisteren”, zegt Van de Wiel. “De negen gemeenten werken samen, maar hebben ieder hun eigen praktijk. Als je daar geen rekening mee houdt, kun je op papier een mooie regionale oplossing bedenken die lokaal niet aansluit.”
Eén gezamenlijk beeld
Een belangrijke stap was het verbeteren van de manier waarop gegevens uit de negen gemeenten worden samengebracht. Het Datalab van de gemeente Roosendaal, dat onderdeel is van het projectteam, bouwde daarvoor een gezamenlijke dataomgeving. Gegevens uit de gemeentelijke systemen worden daar nu automatisch verzameld en verwerkt.
Ook zijn er afspraken gemaakt over definities: gemeenten bedoelen daardoor hetzelfde wanneer ze bepaalde data met elkaar vergelijken. Alle gemeenten hebben bovendien gecontroleerd of hun gegevens correct worden verwerkt.
“Het helpt dat er binnen iedere gemeente mensen zijn die de verbinding met het regionale programma leggen.”
Daar bovenop kwamen vernieuwde dashboards voor vier groepen: bestuur en management, beleid, kwaliteit en inkoop- en contractmanagement. Iedere groep kijkt immers met andere ogen naar de jeugdhulp. Gebruikers werden daarom betrokken bij het ontwerp en konden aangeven welke verbeteringen nodig waren. Zo beweegt de informatievoorziening mee met vragen uit de praktijk.
Ook aandacht voor mensen
Naast de inrichting van de informatievoorziening investeert West-Brabant West ook in kennis en samenwerking. In iedere gemeente zijn zogenoemde data-ambassadeurs aangewezen: medewerkers die collega’s ondersteunen en lokale vragen terugbrengen naar het regionale project. Daarnaast zijn er trainingen, gebruikerssessies, instructievideo’s en bijeenkomsten rond concrete beleidsvraagstukken.
“Het helpt dat er binnen iedere gemeente mensen zijn die de verbinding met het regionale programma leggen”, zegt Van de Wiel. “Daardoor komen vragen uit de praktijk sneller op tafel en ontstaat er stap voor stap een netwerk rond datagedreven werken.”
Eerste resultaten zichtbaar
Het programma loopt nog, maar de eerste resultaten zijn er al. In 2026 waren bijvoorbeeld 67 van de 80 gebruikers actief op het dashboard, wat overeenkomt met zo’n 84%. Daarnaast is het dashboardgebruik in de eerste tweeënhalve maand na de introductie meer dan verdubbeld.
Ook in de samenwerking ziet West-Brabant West verandering. Gemeenten werken intensiever samen en ontwikkelen een meer gemeenschappelijke taal. Waar gesprekken eerder geregeld gingen over de vraag waarom cijfers van elkaar verschilden, kan het nu vaker gaan over wat die cijfers betekenen voor de jeugdhulp en hoe gemeenten van en met elkaar kunnen leren hoe ze de jeugdhulp verder kunnen verbeteren.
De volgende stap
De huidige fase loopt tot en met 2027. Daarna volgt een nieuw plan voor 2028 tot en met 2030. West-Brabant West wil in die periode onder meer informatie uit andere bronnen toevoegen, bijvoorbeeld van het CBS, de GGD en het onderwijs. Ook wil de regio meer vooruitkijken: niet alleen beschrijven wat er is gebeurd, maar op basis van gegevens beter inschatten welke ontwikkelingen eraan komen.
Voor Van Dam Datapartners, dat nog altijd betrokken is bij het project, blijft de combinatie van informatie, organisatie en verandering centraal staan. Het einddoel is dat datagedreven werken in 2030 niet langer als een afzonderlijk programma wordt gezien.
“Als dit uiteindelijk onderdeel wordt van de normale manier van werken, is de verandering geslaagd”, zegt Van de Wiel. “Dan hebben we het niet meer over een regionaal dashboardproject, maar over hoe negen gemeenten gezamenlijk beter kunnen sturen op de jeugdhulp.”
