Twynstra Gudde wil de Nederlandse democratie versterken

20 november 2018 Consultancy.nl

De rol van de Nederlandse overheid is snel aan het veranderen. Steeds meer wordt van overheden verwacht dat ze wendbaar zijn, middenin de samenleving staan en samenwerken met bedrijven en burgers. Tegelijkertijd blijft het belangrijk rekening te houden met de voorwaarden voor een betrouwbare overheid die democratisch afrekenbaar is. De adviseurs van de overheidsgroep van Twynstra Gudde helpen openbare bestuurders om te gaan met het spanningsveld dat gepaard gaat met het zijn van zo’n ‘tweebenige overheid’. Consultancy.nl sprak met Ageeth Telleman, die als Managing Partner leidinggeeft aan Twynstra’s overheidsgroep: “Bij Twynstra Gudde willen we de democratie echt sterker maken.” 

Decentralisaties, gemeentelijke herindelingen, regionale en publiek-private samenwerkingsverbanden, opgavegericht werken, digitale dienstverlening, wendbaarheid: aan veranderopgaven ontbreekt het de overheid bepaald niet de laatste jaren. Het is dan ook weinig verwonderlijk dat de vele ontwikkelingen zorgen voor de nodige uitdagingen. “Wat wij doen bij de overheid is de mensen die er werken helpen met al doende leren”, vertelt Ageeth Telleman. “Wat we zien is dat de veranderingen zo complex zijn dat het niet meer kan aan de hand van een blauwdruk. Dat betekent dat wij, in plaats van processen te optimaliseren, veel vaker het leren komen vormgeven.”

Telleman ademt openbaar bestuur. Na zo’n elf jaar te hebben gewerkt voor de overheid begon ze in 1997 begon als Junior Adviseur bij Twynstra Gudde: “Ik heb ooit heel bewust gekozen voor de overheid als werkveld, maar het leek me leuk om te werken vanuit een adviesbureau, om in een zakelijke omgeving als adviseur veel skills te leren.” Na enkele jaren besloot ze toch binnen de overheid zelf aan de slag te gaan. “Ik dacht: ‘Als ik echt een goede adviseur voor de overheid wil worden, dan moet ik eigenlijk een tijdje zelf in de modder staan.’ Het is belangrijk dat je ook goed snapt wat er in de informele processen gebeurt. Ik heb mooie functies gehad binnen de overheid en was in die tijd politiek en bestuurlijk actief.” Begin 2012 keerde ze terug naar Twynstra Gudde. Twee jaar later werd ze Managing Partner van de overheidsgroep en sinds begin dit jaar is ze daarnaast Managing Partner van de adviesgroep voor vakontwikkeling en innovatieve teams.

Betrokken bij bestuur

Ze benadrukt de intrinsieke betrokkenheid van de adviseurs binnen de overheids groep: “Alle mensen zijn heel erg gedreven om bij te dragen aan de overheid. Ze vinden de overheid belangrijk en willen de democratie en het openbaar bestuur versterken. Als Twynstra Gudde willen we op deze manier zorgen voor meer maatschappelijke impact.” Terwijl het adviesbureau beschikt over diverse adviesgroepen met expertise binnen markten als zorg, onderwijs, ruimte en infrastructuur, gaat het binnen de overheidsgroep om het vormgeven aan de bestuurlijke toekomst van Nederland, het faciliteren van organisatieontwikkeling, het professionaliseren van programma’s en opgavegericht werken en het versterken van het toekomstgericht leren in het publieke domein.Twynstra Gudde wil de Nederlandse democratie versterken“Om een voorbeeld te geven, de afgelopen jaren is er heel veel veranderd in het sociaal domein en ook in het ruimtelijk domein verandert er veel. Wij begeleiden gemeenten en provincies bij deze decentralisaties. Het gaat hier niet alleen om nieuwe taken, maar om een fundamenteel andere manier van samenwerken tussen samenleving en overheid. Waar wij goed in zijn is het hanteerbaar maken van deze complexe transities voor alle betrokkenen.” Ze vertelt dat het team overheden in het bijzonder helpt bij hun samenwerkingsopgaven: “Veel gemeenten gaan samenwerken om voldoende bestuurskracht en schaalvoordelen te hebben. Samenwerken stelt andere eisen aan de mensen die in deze gemeenten werken, niet alleen in de uitvoering, maar ook in de zogenaamde ‘backoffice’ waar systemen en werkwijzen op elkaar moeten worden afgestemd. Wij doen onderzoek en begeleiden leertrajecten om dit nieuwe samenwerken te helpen verbeteren.” 

“Als gemeenten een stap verder willen gaan in de samenwerking helpen wij hen bij ambtelijke fusies en bestuurlijke herindelingen”, vervolgt Telleman. “Zo hebben we bijvoorbeeld de gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem begeleid die vanaf 1 januari 2019 de nieuwe gemeente Altena gaan vormen. Dit zijn complexe trajecten, waarbij we werken langs een wettelijk spoor, een organisatiespoor en een veranderspoor. Onze adviseurs werken dus letterlijk aan de bestuurlijke toekomst van Nederland en doen dit met een grote betrokkenheid. Door onze ruime ervaring hebben wij in opdracht van het ministerie van BZK het ‘handboek voor gemeentelijke herindelingen’ mogen schrijven.” 

Ze vertelt dat de mensen van Twynstra Gudde heel bewust willen werken aan maatschappelijke vraagstukken: “Wij trekken die mensen ook heel graag aan. Mensen bij ons hebben begrip van en begrip voor de overheid. Er zijn geen mensen bij ons die zeggen van: ‘Nou die overheid, die ambtenaren snappen er helemaal niets van, wij gaan ze wel even vertellen hoe het zit.’ Die komen er ook gewoon niet in bij ons. Er werken bij de overheid zelf hele slimme en toegewijde mensen aan allerlei belangrijke maatschappelijke vraagstukken. Wij willen hun partner zijn en stralen dat denk ik ook uit. Overheden merken dat we echt naast de klant gaan staan en samen met onze opdrachtgever kijken hoe we samen dat complexe vraagstuk kunnen vormgeven.”

Tweebenige overheid

“Wij hebben als Twynstra Gudde ook echt een opvatting over bestuurlijke vernieuwing”, geeft Telleman aan. De visie van het bureau wordt uitgedrukt in het concept van de overheid als ‘tweebenige speler’: “Er werken mensen bij de overheid die heel sterk zijn in het ‘creatieve been’: in het samenwerken, het agile werken. Die zijn veel buiten, maken veel contacten. Anderzijds hebben ze collega’s die meer kijken vanuit het andere been: vanuit wetgeving, control en de mogelijkheid nog verantwoording af te leggen naar de gemeenteraad.” Ze legt uit hoe dit op een gegeven moment gaat knellen: “Dan ervaren de mensen ‘buiten’ hun collega’s ‘binnen’ vaak als de systeemwereld, als ouderwets. Daar hebben ze last van. Dan zijn zij mooie plannen aan het bedenken met partners in de samenleving en dan komt er iemand van binnen vertellen ‘Dat kan niet’ of ‘Dat mag niet’ of ‘Dat is niet volgens de wet’.” 

“Wij gaan uit van spanningen die er bij samenwerken zijn. Die spanningen kun je niet oplossen. Wat wij in de eerste plaats doen is een plek creëren om je bewust te worden van die spanningen waar je als overheidsprofessional de hele dag in werkt.”

Twynstra Gudde benadrukt in zulke gevallen het belang van beide benen: “In plaats van dat wij alleen maar kijken naar die beweging van ‘hoe maken we die overheid wendbaar’, zeggen wij: ‘Ja, maar wat jouw collega van, bijvoorbeeld, de afdeling control doet – meer vanuit de kaders kijken – dat is ook relevant.’ Beide medewerkers staan voor een belangrijke waarde: aan de ene kant wil je goed kunnen samenwerken met mensen uit de samenleving, daarvoor moet je kunnen loslaten als overheid. Maar die andere collega staat ervoor dat je betrouwbaar wilt zijn als overheid. Je moet afrekenbaar zijn en volgens de wet werken, want die is democratisch vastgesteld.” 

Waar er de laatste tijd vooral aandacht is voor de wendbare en naar buiten tredende overheid – en de vaardigheden die daarbij horen, zoals agile en scrum – blijft ook deze controlekant volgens Telleman zeer relevant: “Waar soms het gevoel is ontstaan de afgelopen jaren van ‘Instituties zijn ouderwets, de regels zijn ouderwets, je moet eigenlijk naar de bedoeling toe en de regel is niet meer belangrijk’, daar zeggen wij: ‘Nou soms is de regel de bedoeling.’ Daar moet je met elkaar gesprekken over hebben. Wij dagen mensen ook uit in werkvormen: ‘Train ook eens je andere been’, en: ‘Is het geen politieke, in plaats van een ambtelijke afweging om een regel bewust even niet te handhaven maar daar omheen te werken?’” 

Continu spanningsveld

Telleman legt uit dat dit spanningsveld binnen de tweebenige overheid niet iets is wat je uit de weg ruimt: “Wij gaan uit van spanningen die er bij samenwerken zijn. Die spanningen kun je niet oplossen. Wat wij in de eerste plaats doen is een plek creëren om je bewust te worden van die spanningen waar je als overheidsprofessional de hele dag in werkt. Als je je daar niet bewust van wordt, krijg je dat mensen elkaar gaan proberen te overtuigen, en dat werkt meestal juist heel belabberd in een organisatie.”

"De provincie Overijssel helpen we daar bijvoorbeeld mee”, vertelt ze. “We hebben hier de afgelopen jaren leertrajecten begeleid om professionals te helpen bewust te worden welke competenties ze nodig hebben voor het samenwerken in de netwerksamenleving. En dan loop je er tegenaan dat de twee werelden met elkaar in botsing komen en hoe ga je daar dan mee om? We hebben daarvoor werk/leer-ateliers in de organisaties gecreëerd, zodat mensen in de praktijk kunnen leren en ook mét elkaar leren, zodat de provincie Overijssel een manier van werken ontwikkelt die daar past.”

“We zetten ons in voor een sterke overheid, sterk bestuur, sterke democratie. Zorgen dat de overheid midden in de samenleving staat, in interactie met de burger.”

“In onze ateliers leren de overheidsprofessionals bijvoorbeeld: ‘Wat betekent het als ik buiten ben en toezeggingen wil doen?’ Bedrijven en inwoners kunnen een overheid als heel langzaam ervaren als ze te maken krijgen met ambtenaren die niet goed weten wat ze kunnen toezeggen en daar eerst weer over moeten afstemmen. Dan gaan we kijken hoe professionals meer mandaat kunnen krijgen om zelf vaker al beslissingen te kunnen nemen of namens die overheid te kunnen handelen. Dan merken we dat er eigenlijk al best veel kan. Het zit vaak in de hoofden van mensen om te denken dat ze niet zomaar kunnen beslissen.”

Lef om te leren

De bijzondere eis van democratische verantwoording vraagt binnen dit leerproces ook om extra durf. Telleman haalt het voorbeeld aan van de kop van Noord-Holland, waar de gemeenteraden van Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Texel samenwerken in de Regionale Raadscommissie Noordkop. Twynstra Gudde werd hier gevraagd om de samenwerking te evalueren: “Dat vind ik best wel een stoere opdrachtgever. Die zegt: ‘We zijn nu een jaar aan de gang, we willen weleens leren hoe we dat nou doen, die regionale samenwerking.’ Het vooruitkijkend leren is voor de overheid in deze tijd heel lastig. Als je inzicht geeft in wat nog niet goed gaat, sta je voor je het weet als wethouder weer iets uit te leggen in de gemeenteraad. Dus het is heel belangrijk dat er ruimtes zijn om te leren en te verbeteren, en dat dat ook besproken kan worden.”

“Daar maken ze zich kwetsbaar mee, maar het is heel goed voor de ontwikkeling van het openbaar bestuur dat ze dat doen”, vervolgt Telleman. “Voor risicomanagement is het heel relevant dat er geleerd kan worden van de praktijk en niet alleen maar verteld wordt wat er goed gaat. Als je daar dan gelijk op wordt afgerekend ga je dat niet delen met elkaar dus dat vraagt lef en een bepaalde kwetsbaarheid. Wij zijn er denk ik heel goed in een context te creëren waar het veilig is, waar mensen kunnen delen, waar gereflecteerd wordt, waar samen geleerd wordt. Daar zijn we ook sensitief en betrokken in, steeds weer vanuit het idee om te leren beter te worden. Dat leren veel meer in het teken mag staan van leren naar de toekomst in plaats van alleen maar achteraf om af te rekenen.” 

De begeleiding die Twynstra Gudde hierin biedt, is een van de manieren waarop het bureau zich inzet voor de Nederlandse democratie en de burgers. Telleman vat samen: “Sterke overheid, sterk bestuur, sterke democratie. Zorgen dat de overheid midden in de samenleving staat, in interactie met de burger, waarbij we zowel kijken naar die netwerksamenleving en de overheid in de participatiedemocratie, maar waar we ook zien dat de besluitvorming in de representatieve democratie belangrijk is. En we proberen dus vooral te kijken hoe die twee goed kunnen samenwerken. Hoe kan de democratie zich zowel horizontaal in die netwerken ontwikkelen, maar tegelijkertijd in die representatieve democratie verantwoording afleggen? En een democratie zijn waar ook het politieke debat kan worden gevoerd over wat er met publieke middelen gebeurt en wat de effecten daarvan zijn?”

Nieuws

×
A.T. Kearney Accenture ACE Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Avantage Reply B&A Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Corporate Finance Boer & Croon Management Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Considerati Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting flowresulting Front Consulting Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Consulting & Interim Improven InContext innergo innogy Consulting INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants JBR JBR Interim Executives Kirkman Company KplusV KPMG Kruger KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnitude Consulting Magnus Marktlink McKinsey & Company Mercer Methis Consulting METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group OrangeX Ordina Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst RevelX RGP Rijnconsult Roland Berger Scenter Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron Business Consulting TEN HAVE Change Management The Next Organization Turner TWST Twynstra Gudde UMS Group UniPartners UPD Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup Young Advisory Group Zestgroup

Meer nieuws over