Berenschot helpt farmasector bij opstellen van gedragscode

09 oktober 2018 Consultancy.nl

Nadat er recent vanuit de politiek forse kritiek werd geuit op buitenproportionele prijsstijgingen van geneesmiddelen, staken de farmaceutische bedrijven in Nederland de koppen bij elkaar om een gedragscode voor de prijsbepaling op te stellen. Na vele maanden vol discussies, zijn de betrokken partijen echter nauwelijks opgeschoten. Dat was voor branchevereniging Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen aanleiding om de hulp in te schakelen van Berenschot, dat veel ervaring heeft in het formuleren van gedragscodes.

Al vele decennia kan men voor een klein bedrag zijn of haar hoofdpijn afkopen door een paracetamoltablet in te nemen. Uit onderzoek van televisieprogramma ‘De Rekenkamer’ blijkt dat op huismerkparacetamol betrekkelijk veel winst wordt gemaakt. Zo kan een verpakking met daarin twintig tabletten voor €0,50 worden aangeschaft, terwijl de totale kostprijs van zo’n doosje – over de gehele waardeketen genomen – uitkomt op €0,33. Daarmee is de winstmarge per pakje paracetamol maar liefst 50%.

Hoewel de verhouding tussen omzet en winst hier vrij fors is, blijven de absolute bedragen wel betaalbaar. Voor het geneesmiddel CDCA, dat wordt ingezet tegen de stofwisselingsziekte CTX, gaat dat echter bepaald niet op, zegt Wilbert Bannenberg, voorzitter van de stichting Farma ter Verantwoording (FTV). Experts van FTV rekenden uit dat het medicijn in zo’n tien jaar tijd van €0,28 per eenheid is gestegen naar ruim €140 per eenheid. “Dat betekent dat het middel 500 keer zo duur is geworden”, aldus Bannenberg tegenover het Financieele Dagblad (FD). Volgens de berekeningen kunnen de kosten per patiënt per jaar oplopen tot een slordige €150.000.

Bruno Bruins, minister voor Medische Zorg, veroordeelde onlangs de buitenproportionele prijsontwikkeling van het geneesmiddel. Hij beschuldigde de producent van het medicijn – Leadiant – in het parlementsgebouw van “maatschappelijk onaanvaardbaar” gedrag. Bruins: “De prijsstelling van CDCA Leadiant lijkt kennelijk ingegeven door het streven naar winstmaximalisatie. Ik keur het gedrag van Leadiant dan ook ten zeerste af.” De veroordeling bouwt voort op een eerdere brief van de minister aan de Tweede Kamer: “Ik zou graag de maatschappelijke verantwoordelijkheid die de farmaceuten hebben – en ook zelf claimen te hebben – tot uiting zien komen in de prijsstelling van geneesmiddelen en de transparantie die ze bieden over de opbouw hiervan.”

Berenschot helpt farmasector bij opstellen van gedragscode

Onder druk

Mede door de aanhoudende politieke druk, zijn farmaceutische bedrijven in Nederland al meer dan een jaar bezig met het opstellen van een gedragscode: “We werken nu aan een keurmerk voor onze leden”, vertelt Gerard Schouw, directeur van brancheorganisatie Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG). “Dat keurmerk moet onder meer waarborgen geven voor een verantwoorde prijsstelling, en speculanten buiten de deur houden.” Meer dan veertig bedrijven zijn lid van de vereniging en staan achter de plannen van Schouw, waaronder giganten zoals Roche en Pfizer. Leadiant is daarentegen geen lid van de brancheorganisatie en heeft bovendien geen eigen vestiging in ons land. 

Een persvoorlichter van VIG laat weten dat de brancheorganisatie met de gedragscode zijn “maatschappelijk verantwoordelijkheid” wil nemen. Toch is daar na meer dan vijftien maanden nog maar weinig van terechtgekomen. Schouw legt tegenover het FD hoe dat komt: “We moeten de moed hebben om te benoemen wat goed gaat en wat niet goed gaat. Dat is nieuw voor onze sector.” Daarnaast kunnen leden van de VIG zich eventueel in de vingers snijden: een streng geformuleerde gedragscode verzwakt mogelijk de concurrentiepositie van de ondertekenaars, waardoor zij het bij de introductie van een nieuw en prijzig medicijn moeten afleggen tegen partijen die geen gehoor geven aan de code.

Om te zorgen dat er wat meer schot in de zaak komt schakelde de VIG onlangs Berenschot in. Het adviesbureau heeft namelijk veel ervaring bij het formuleren van gedragscodes en zal de brancheorganisatie daaromtrent de komende tijd assisteren. 

Volgens de voorzitter van de stichting FTV hebben de op het eerste oog goede bedoelingen van de VIG wel een keerzijde. “Zo’n code is in het verleden toch vaak gebruikt als een doekje voor het bloeden. De bedrijven staan onder druk en proberen op deze manier nogal eens wettelijke ingrepen als prijscontroles te voorkomen”, zegt Bannenberg. Recentelijk riep de stichting de hulp in van Autoriteit Consument en Markt om wat te doen aan de prijsverhogingen van producent Leadiant. Daarnaast is FTV momenteel in de weer met vergelijkbare juridische procedures tegen farmaceutische bedrijven waarvan een aantal wél VIG-lid is. Of de uiteindelijke gedragscode eventuele juridische procedures onnodig maakt, zal nog moeten blijken. 

Monopoliemisbruik

Eerder – begin 2018 – werd Berenschot ook al ingeschakeld door VIG. Dat gebeurde toen in samenwerking met drie andere brancheorganisaties: die voor geneesmiddelenfabrikanten (BOGIN), apothekers (KNMP) en zorgverzekeraars (ZN). Het adviesbureau onderzocht destijds het preferentiebeleid, wat inhoudt dat bij meerdere geneesmiddelen met dezelfde werkzame stof de zorgverzekeraar mag bepalen welke variant hij vergoedt. Vaak wordt dan gekozen om de goedkoopste variant te vergoeden. Een uitzondering op die regel is van toepassing bij medische noodzaak. Berenschot stelde dat het beleid niet moeten worden afgeschaft: de regelgeving dwingt geneesmiddelleveranciers om op prijs te concurreren, waardoor de totale nationale zorgkosten dalen.

Het probleem is echter dat er binnen het preferentiebeleid een maas in de wet is gevonden, wat naar voren komt in het voorbeeld van CDCA. Leadiant kocht namelijk alle concurrerende partijen op die het medicijn produceren. Daarmee verwierf het een monopolie, waarmee het preferentiebeleid buitenspel werd gezet. Zorgverzekeraars moeten immers – als dat is vastgesteld – in ieder geval de goedkoopste variant van een medicijn aanbieden. Als er echter maar een aanbieder is van een middel, heeft deze vrij spel, simpelweg omdat de prijsbepaling niet wordt gereguleerd door marktwerking. Aan buitenproportioneel prijzige geneesmiddelen valt dan feitelijk maar weinig te doen. Wellicht helpt de toekomstige gedragscode van de VIG om in bepaalde gevallen dergelijke monopolieconstructies te voorkomen.


Profiel

×
×
A.T. Kearney Accenture ACE Company Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius AevesBenefit Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arlande Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Management Bolster Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy Buitenhuis Advies buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Connective Payments Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Digital Power Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting Flowant flowresulting FTE Groep FTE Improvery Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Improven InContext innergo INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants Itility JBR JBR Interim Executives Kirkman Company Korn Ferry KplusV KPMG KPN ICT Consulting Kruger Kurtosis KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnus Marktlink Mazars McKinsey & Company Mercer Merkle METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group Oliver Wyman OrangeX Ordina Organize Agile Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ People Change PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quantics Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst ResidentieProfs RGP Rijnconsult Roland Berger Salvéos Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Groep Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron The Next Organization Trevian Turner TWST TwynstraGudde UMS Group UniPartners UPD Van Oers Corporate Finance Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup YNNO Young Advisory Group YourConnector Zanders Zestgroup