Aantal internetpiraten in Europa daalt, legale mediaconsumptie stijgt

09 augustus 2018 Consultancy.nl

Sinds de opkomst van platformen als Napster en Kazaa houdt het illegaal downloaden van content de rechterlijke macht druk bezig. Tussen 2014 en 2017 is het percentage internetpiraten in Europa echter gedaald en tevens is in diezelfde periode de legale mediaconsumptie gestegen. Dat is te lezen in een nieuw rapport van de Universiteit van Amsterdam en Ecorys. Nederland blijkt zich op het terrein van illegale downloadpraktijken betrekkelijk netjes aan de regels te houden. 

Tussen 2000 en 2005 waren Kazaa, Napster, LimeWire en BearShare zeer populair om onder meer films en muziek gratis te downloaden. Om deze uitwisselprogramma’s is echter veel te doen geweest – met name over de legaliteit van de diensten die ze leverden. In ons land oordeelde de Hoge Raad eind 2003 dat Kazaa geen auteursrechten schond, omdat het niet voor deze doeleinden was opgezet. Het ging volgens de rechtsprekende macht slechts om een uitwisselingsprogramma, waardoor het niet kon worden aangesproken op eventueel misbruik door gebruikers. 

Na de uitwisselprogramma’s gingen veel Nederlanders over op websites die torrentlinks aanboden, zoals The Pirate Bay. In 2012 besloot een Nederlandse rechter een blokkade op te leggen voor de site, maar deze werd in hoger beroep teruggedraaid. Niettemin oordeelde een andere rechter circa vijf jaar later – in 2017 – dat zowel Ziggo als XS4ALL The Pirate Bay voor al hun gebruikers moesten blokkeren. Daarmee schaarde de rechter zich achter Stichting Brein, die stelde dat The Pirate Bay op grote schaal het downloaden van illegale bestanden faciliteerde. In lijn daarmee verplichtten ook andere Europese landen internetaanbieders om klanten de toegang tot The Pirate Bay te ontzeggen als maatregel tegen de inbreuk op het auteursrecht. 

Nieuw onderzoek laat echter zien dat er geen helder bewijs is voor de effectiviteit van deze ontmoedigingsmaatregelen, ondanks dat het aantal illegale internetpiraten in Europa de afgelopen jaren wel is afgenomen. Specialisten van het Instituut voor Informatierecht (IViR) van de Universiteit van Amsterdam (UvA) werkten samen met onderzoekers van Ecorys aan de zogenaamde ‘Global Online Piracy Study’ naar illegaliteit rondom het consumeren van onlinemedia. Voor dit onderzoek zijn 35.000 mensen uit dertien landen, waarvan 7.000 minderjarigen, benaderd middels vragenlijsten. Naast ons land, werden tevens Frankrijk, Duitsland, Polen, Spanje, Zweden en de UK onder de loep genomen. Ook buiten Europa werden enkele landen onderzocht: Brazilië, Canada, Hong Kong, Indonesië, Japan en Thailand. 

Ontwikkeling percentage van respondenten dat aangeeft op legale wijze content te gebruiken naar land tussen 2014 en 2017

Het onderzoek bouwt voort op eerdere studies voor onder andere de Rijksoverheid en de Europese Commissie. Deze onderzoeken kennen vergelijkbare vragenlijsten, waardoor voor zes Europese landen – UK, Frankrijk, Duitsland, Polen, Spanje en Zweden – “de ontwikkeling in de tijd kon worden waargenomen en zelfs de unieke mogelijkheid bestond enkele duizenden respondenten in de tijd te volgen”, aldus een persvoorlichter van de UvA. Voor Nederland en de landen buiten Europa, was vergelijking in de tijd niet mogelijk.

Minder downloads van illegale content

In het onderzoek komt naar voren dat het percentage Europese internetgebruikers dat meer dan eens illegale films, series, boeken, games of muziek streamt of downloadt – bijvoorbeeld via PopcornTime of The Pirate Bay – tussen 2014 en 2017 is afgenomen. Zo was in Frankrijk het percentage ondervraagden dat op illegale wijze onlinemedia consumeerde in 2014 circa 45% en afgelopen jaar 40%. In Polen daalde het aandeel van 69% naar 52%, in Spanje van 71% naar 64%, in Zweden van 47% naar 38% en in de UK van 38% naar 36%. Alleen in Duitsland nam het percentage licht toe: van 28% naar 29%. De sterkste afnames zijn waargenomen op het gebied van het illegaal downloaden van films, muziek en series.

De omvang van bestedingen aan legale content namen tussen 2014 en 2017 toe. De onderzoekers stellen dat deze verschuivingen in ieder geval door twee kwesties zijn veroorzaakt. 

Allereerst is er sinds 2014 meer online materiaal beschikbaar gekomen dat legaal gestreamd, gekocht of gehuurd kan worden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de groei van diensten zoals Netflix en Spotify. Ten tweede, zo stelt Joost Poort – als universitaire hoofddocent verbonden aan het IViR – tegenover de NOS, is er een sterk verband met betrekking tot koopkracht is gevonden: “Hoe hoger de koopkracht, des te minder piraten er per legale gebruiker in een land zijn.” Nederlanders (en Europeanen) beschikken gemiddeld genomen over een betrekkelijk grote koopkracht en houden zich daarom relatief gezien netjes aan de regels: “Wij zitten van de onderzochte landen aan de onderkant als het gaat om het aantal illegale downloaders. Het idee dat iedereen hier maar doet wat God verboden heeft klopt niet”, aldus Poort. 

Aantal internetpiraten per legale content gebruiker naar Bruto Nationale Inkomen per inwoner van een land

Zo kent Nederland van de onderzochte landen de op één na hoogste koopkracht en neemt het de twee na laatste plek in wat betreft het aantal internetpiraten per legale content gebruiker. Nederland laat daarmee alleen Japan en Duitsland – landen met beide een vergelijkbare koopkracht als de onze – achter zich. Ter illustratie: in Thailand en in Indonesië, waar de koopkracht aanzienlijk lager is dan in Nederland, is het aantal piraten per legale content gebruiker het hoogst van alle onderzochte landen, gevolgd door Brazilië. De meeste andere Europese landen schommelen net wat boven de cijfers van Nederland. 

Andere gegevens laten ook zien dat Nederlanders zich op het terrein van illegale downloadpraktijken betrekkelijk netjes aan de regels houden. Zo downloadde ongeveer 37% van onze landgenoten vorig jaar illegale content, terwijl 81% van de Nederlandse ondervraagden laat weten in 2017 op legale wijze gebruik te hebben gemaakt van online media. Wat betreft legaal online mediagebruik, is ons land niet het beste jongetje van de klas. 84% van de respondenten uit Indonesië geeft namelijk aan afgelopen jaar op legale wijze content te hebben verkregen – het hoogste aandeel van alle onderzochte landen. Gelet hierop kan het als enigszins opmerkelijk worden beschouwd dat Indonesië ook het hoogste percentage ondervraagden kent dat zegt op illegale wijze online content te hebben geconsumeerd: maar liefst 93%. 

Ontwikkeling percentage van respondenten dat aangeeft op legale wijze content te gebruiken naar land tussen 2014 en 2017.

Omarm piraterij

Volgens Poort is deze constatering toch niet zo wonderlijk. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat iemand die illegaal downloadt doorgaans twee keer zo veel legale content downloadt als iemand die alles volgens de regels doet en nooit illegaal downloadt. Poort gelooft dan ook niet dat het een wijs idee is om individuele downloaders aan te pakken: “Ik vind dat persoonlijk een achterhoedegevecht. Daarmee jaag je je grootste klanten tegen je in het harnas.” Tot besluit laat hij daarom weten dat het uitbannen van illegaal downloaden geen realistisch streven zou moeten zijn: “Het is een illusie om het illegaal downloaden helemaal uit te bannen en dat moet je denk ik ook niet willen, want dan zou je zware ‘sloten’ op het internet moeten zetten.”

Gerelateerd: Nederlanders herkennen nepnieuws en maken zich niet zo druk om fake news.

Nieuws

×
A.T. Kearney Accenture ACE Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Avantage Reply B&A Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Corporate Finance Boer & Croon Management Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Considerati Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting flowresulting Front Consulting Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Consulting & Interim Improven InContext innergo innogy Consulting INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants JBR JBR Interim Executives Kirkman Company KplusV KPMG Kruger KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnitude Consulting Magnus Marktlink McKinsey & Company Mercer Methis Consulting METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group OrangeX Ordina Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst RevelX RGP Rijnconsult Roland Berger Scenter Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron Business Consulting TEN HAVE Change Management The Next Organization Turner TWST Twynstra Gudde UMS Group UniPartners UPD Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup Young Advisory Group Zestgroup

Meer nieuws over