Ecorys en MUST verkennen de toekomst van het Zeeuwse Walcheren
Hoe kan schiereiland Walcheren invulling geven aan de Zeeuwse groeiambities? De gemeenten Middelburg, Vlissingen en Veere lieten het onderzoeken door Ecorys en MUST.
Sinds 1997 bestaat het Zeeuwse schiereiland Walcheren uit drie gemeenten: Middelburg, Veere en Vlissingen. Samen vormen ze het economische, bestuurlijke en toeristische hart van Zeeland, dat in totaal 118.000 inwoners telt.
De regio staat voor grote uitdagingen. De bevolking vergrijst, de arbeidsmarkt is krap en het voorzieningenniveau staat onder druk. Tegelijkertijd zet de provincie in het toekomstprogramma Zeeland 2050 juist in op groei: meer inwoners, meer banen en een sterkere economie als basis voor een leefbare provincie.
Om te onderzoeken wat deze ambitie betekent voor Walcheren, lieten de drie gemeenten twee onderzoeken uitvoeren. Ecorys bracht de sociaaleconomische gevolgen van verschillende groeiscenario’s in kaart. MUST onderzocht vervolgens hoe Walcheren zich volgens die scenario’s ruimtelijk zou kunnen ontwikkelen.
Groeien om vooruit te komen
Volgens Ecorys staat Walcheren voor een fundamentele keuze. Niet omdat de regio per se groter wil worden, maar omdat er een antwoord moet komen op de ouder wordende bevolking, de krimpende beroepsbevolking en de oplopende personeelstekorten en zorgvraag.
Bevolkingsgroei is één van de manieren om deze ontwikkelingen te keren. Meer inwoners zorgen immers voor meer economische activiteit en vergroten het draagvlak voor voorzieningen.
Tegelijkertijd brengen extra inwoners ook een forse opgave met zich mee. Nieuwe inwoners hebben niet alleen een woning nodig, maar ook werk, onderwijs, zorg, winkels en goede bereikbaarheid. Groei vraagt dus om investeringen op al die terreinen, aldus de onderzoekers.
Kwaliteit van de leefomgeving
Waar Ecorys met cijfers laat zien wat groei betekent voor de woningmarkt, de arbeidsmarkt en het voorzieningenniveau, heeft MUST deze uitkomsten vertaald naar de fysieke leefomgeving. Niet de vraag hoeveel woningen gebouwd kunnen worden staat daarbij centraal, maar hoe Walcheren zich kan ontwikkelen zonder zijn kwaliteiten te verliezen.
Hierin schuilt misschien wel de grootste uitdaging. Walcheren ontleent zijn aantrekkingskracht namelijk aan zijn historische binnensteden, zijn mooie kustlijn en natuurgebieden en zijn karakteristieke dorpen. Groei kan deze aspecten onder druk zetten.
“De twee onderzoeken helpen gemeenteraden en colleges om beslissingen te nemen over de toekomst van hun Walcheren.”
Daarom introduceert MUST het begrip “aantrekkelijk leefarrangement”: een regio waar wonen, werken, onderwijs, recreatie, natuur en mobiliteit elkaar versterken. Groei is volgens het bureau geen doel op zich, maar een middel om de kwaliteit van de leefomgeving te versterken.
Drie scenario’s
Om inzicht te geven in de mogelijke toekomst van Walcheren bevatten beide onderzoeken drie groeiscenario’s.
Het eerste scenario gaat uit van een groei van 15.000 inwoners. Dat sluit aan bij het bestaande beleid en vraagt om zo’n 7.400 nieuwe woningen. Volgens Ecorys kunnen voorzieningen in dit scenario geleidelijk meegroeien. Ook volstaan de huidige plannen voor bedrijventerreinen en kantoorlocaties grotendeels.
Binnen dit eerste scenario ligt volgens MUST de nadruk vooral op het versterken van bestaande steden en dorpen door verdichting. Daarnaast ziet het bureau hier en daar mogelijkheden voor kleinschalige uitbreidingen aan de randen van bestaande kernen.
In het tweede scenario groeit Walcheren met 30.000 inwoners. In dat geval verandert niet alleen de woningbouwopgave, maar moet ook het voorzieningenniveau flink omhoog. Ecorys ziet ruimte ontstaan voor een volwaardig streekziekenhuis, uitbreiding van het mbo- en hbo-onderwijs en extra werklocaties.
Binnen dit groeiscenario stelt MUST zich een toekomst voor waarin Middelburg en Vlissingen steeds sterker als één stedelijk geheel functioneren, met woningbouw en voorzieningen rond de belangrijkste vervoersverbindingen.
Het derde scenario gaat uit van een groei van 60.000 inwoners. Daarmee verandert de schaal van Walcheren ingrijpend. Naast bijna 30.000 nieuwe woningen zijn volgens Ecorys ook bijna 20.000 extra banen nodig. Verder moet fors worden geïnvesteerd in mobiliteit, zorg, onderwijs en bedrijventerreinen.
MUST schetst hierbij een toekomst waarin Walcheren uitgroeit tot een veel sterker stedelijk en economisch centrum binnen Zeeland. In dat geval zijn ook grote investeringen nodig in onder meer waterveiligheid, infrastructuur en in de kwaliteit van het landschap.
Welke ontwikkeling streeft Walcheren na?
De onderzoeken maken duidelijk dat de discussie over de toekomst van Walcheren niet enkel gaat over woningbouw. Zonder extra werkgelegenheid blijven jongeren vertrekken. Zonder extra onderwijsinstellingen is het lastig meer talent aan te trekken. Zonder investeringen in bereikbaarheid loopt de groei vast. En zonder aandacht voor landschap en leefomgeving verdwijnt juist datgene wat Walcheren zo aantrekkelijk maakt.
Daarmee verschuift de vraag van waar gebouwd kan worden naar welke ontwikkeling Walcheren nastreeft. Moet de regio vooral meegroeien met de huidige ontwikkelingen, of bewust kiezen voor een grotere economische en maatschappelijke rol binnen Zeeland?
De drie scenario’s geven daarop geen antwoord, maar maken wel inzichtelijk wat de gevolgen zijn van iedere keuze. “De twee onderzoeken helpen gemeenteraden en colleges om beslissingen te nemen over de toekomst van hun Walcheren”, schrijft de provincie Zeeland op haar website.
