Inzet meer fulltime leerkrachten kan werkdruk in primair onderwijs verlagen

28 juni 2018 Consultancy.nl

De onderwijssector zou meer moeten inzetten op fulltimers in het primaire onderwijs. Dat zou goed zijn voor leerkrachten en bovendien de doelmatigheid binnen de sector bevorderen: “Wij geloven dat een voltijdscultuur de sector efficiënter, maar vooral aantrekkelijker maakt”, aldus Geke Lexmond, Directeur Onderwijs bij Leeuwendaal.

In het primaire onderwijs zijn ruim 126.000 leerkrachten actief, waarvan 50% een dienstverband heeft van minder dan 0,8 fte. Het lerarentekort bedroeg in 2017 reeds 543 fte. Op basis van de meest recente prognoses loopt dat tekort in 2020 op naar maar liefst 4.000 fte en in 2025 zelfs naar 10.000 fte. Op basis daarvan lijkt de nu al hoge werkdruk de komende tijd dus alleen maar toe te nemen. Ook de administratieve taken en het vele overleg dragen volgens docenten voor een groot deel bij aan de huidige werkdruk. Daarnaast mopperen directeuren dat ze roosters nauwelijks rond krijgen, omdat ze rekening moeten en willen houden met de wensen en verplichtingen van alle parttimers. 

Volgens Geke Lexmond, Directeur Onderwijs bij adviesbureau Leeuwendaal, is het mogelijk om “beide problemen in samenhang aan te pakken”: het volledige dienstverband in het onderwijs moet aantrekkelijker worden gemaakt door leerkrachten met een fulltime-functie één dag per twee weken vrij te roosteren van lesgevende taken, waardoor zij zich op die dag kunnen richten op onderwijsinhoudelijke zaken. Op die wijze neemt de administratieve druk af en vermindert het aantal uren overleg. Bovendien vullen directeuren die beschikken over een team met vrijwel alleen fulltimers zonder al te veel problemen hun rooster in. Twee vliegen in een klap, zou je zeggen, maar hoe kan dit precies worden gerealiseerd?

Meer tijd door minder overleg

Als twee parttimers een klas leiden, dan gaat veel van de tijd verloren aan overlegmomenten omtrent de voortgang van leerlingen en het reilen en zeilen in de klas. De daaraan gerelateerde administratie om elkaar op de hoogte te houden neemt ook vele uren in beslag. Die tijd wordt allemaal gewonnen als de klas wordt geleid door één fulltime kracht. En, hoe meer fulltimers hoe kleiner het team van een school is, waardoor een directeur minder tijd kwijt is aan zorg en individuele gesprekken met personeelsleden. Bovendien: als het grootste deel van het personeelsbestand bestaat uit fulltime leerkrachten zijn afspraken gemakkelijk gemaakt en is kort overleg over lopende zaken mogelijk zonder dat daarvoor de agenda’s op elkaar afgestemd hoeven te worden. Discussies over verplichte aanwezigheid bij vergaderingen behoren dan tot het verleden, want iedereen werkt fulltime. Al met al verloopt het vergaderen en overleggen hiermee een stuk efficiënter. 

De hoge werkdruk binnen het primaire onderwijs zal komende tijd alleen maar toenemen

Het beste voor de leerlingen

Volgens het plan van Lexmond kan een leerkracht met een volledig dienstverband 10% reductie van zijn of haar lestaken krijgen, waardoor hij of zij één dag per twee weken vrijgesteld zou kunnen worden van lesgevende taken. Op die lesvrije dag heeft deze leraar ruimte voor onderwijsinhoudelijke zaken, oudergesprekken, interne begeleiding, zorg en de noodzakelijke administratie. Sommigen stellen dat je op deze manier louter full- timekrachten beloont, wat oneerlijk is, maar daar is Lexmond het niet mee eens: “Je kunt het ook anders bekijken. De school wil de versnippering van banen zoveel mogelijk tegengaan en de kern van het werk, het beste uit de leerling halen, neerleggen daar waar het hoort: bij de leerkracht.”

Die extra twee werkdagen per maand geven een docent ook de tijd om te investeren in zaken die van belang zijn voor zijn leerlingen, maar waaraan hij of zij normaal gesproken niet toekomt. Tevens heeft de leerkracht die dag tijd voor het onder de knie krijgen van nieuwe lesmethoden en technologieën – bovenop de tijd die binnen het huidige taakbeleid al beschikbaar is voor professionalisering. Lexmond ziet geen problemen: “De cao en het onlangs afgesloten onderhandelaarsakkoord leggen geen beperkingen op.” 

Kosten

De ideeën van Lexmond lijken een aantal problemen te verhelpen en het onderwijs structureel te verbeteren. Toch is ze zich bewust dat een goed idee op zichzelf nog niet het probleem verhelpt, het moet ook uitvoerbaar en dus betaalbaar zijn. Daartoe stelt Lexmond een berekening op. Ze neemt een gemiddelde basisschool met 200 leerlingen verdeeld over acht groepen. De school hanteert een zogenaamd 940-urenrooster. Volgens Lexmond is het personele formatiebudget van die school dan 10,7 fte, waar een directeur (1 fte) en negen full-timeleerkrachten (9 fte) van kunnen worden betaald. Daarnaast beschikt de school over een parttime kracht (0,7 fte). Verder ontvangt de onderwijsinstelling middelen voor werkdrukverlaging en nog aanvullende zorgmiddelen vanuit een samenwerkingsverband. 

Op basis van dat scenario kan elke leerkracht eens per twee weken een dag ontzien worden van diens lesgevende taken. Want, de negende full-timeleerkracht kan bij zo’n dag een klas overnemen. Lexmond voegt daaraan toe: “Je zou er zelfs voor kunnen kiezen om voor de negende leerkracht een LC(L12)-functie (functie met extra verantwoordelijkheden en een hogere salarisschaal, red.) te creëren. De leerkracht die aan alle groepen lesgeeft, heeft de zorg voor de doorlopende leerlijn naast zijn lessentaak op vier dagen per week.”

Het voorbeeld schetst een rooskleurig situatie, maar hierbij moet niet vergeten worden dat de helft van de leerkrachten in het basisonderwijs een dienstverband heeft van minder dan 0,8 fte. Niettemin stelt Lexmond dat op scholen met minder fulltime krachten (dan in het voorbeeld) “al veel voordeel gehaald kan worden”. En, naar haar idee zouden parttimers zich in het bijzonder richten op hun lestaken moeten richten, want: "Onderzoek naar nieuwe methoden, implementatie ervan, invulling geven aan passend onderwijs, begeleiding van jonge collega’s, dat zijn allemaal taken die neergelegd worden bij de leerkracht met een volledige baan. Die heeft er immers één dag per twee weken de tijd voor.”  

“Wij geloven dat een voltijdscultuur de sector efficiënter, maar vooral aantrekkelijker maakt”
– Geke Lexmond, Directeur Onderwijs bij Leeuwendaal

Mocht het totale personele formatiebudget (inclusief ondersteuningsmiddelen) niet toereikend zijn, dan is dat volgens Lexmond geen reden om haar plannen direct in de prullenbak te gooien, want onder andere het budget voor personeels- en arbeidsmarktbeleid kan ook worden ingezet: “Natuurlijk, uit dit budget moeten ook andere zaken bekostigd worden, zoals professionalisering, afdracht aan het bestuur en eventuele tekorten op het budget materiële instandhouding. Maar, laat ons dat er niet van weerhouden om anders te gaan denken en het personele budget op een andere manier in te zetten.”  

Bravoure

De plannen van Lexmond vereisen een cultuuromslag, want bij veel scholen heerst er nog geen voltijdshouding; in het primaire onderwijs werken momenteel nog veel parttime krachten die onbedoeld de positieve effecten van Lexmonds plannen remmen. Als haar plan echter een trend wordt en meer leerkrachten fulltime gaan werken, dan nemen evenredig de positieve bijkomstigheden toe, zoals bijvoorbeeld een verlaging van de werkdruk. Daarnaast heeft dit mogelijk een positief effect omtrent het lerarentekort: wanneer veel meer leerkrachten fulltime gaan werken, zal het verwachte lerarentekort in ieder geval lager uitvallen dan verwacht. 

En, als steeds meer leerkrachten standaard fulltime werken, dan verkleint dat bovendien de noodzakelijke instroom van afgestudeerde Pabo-studenten, waarmee ook weer geld wordt uitgespaard. Volgens Lexmond heeft het leraarschap als gestandaardiseerde fulltime functie ook meer aantrekkingskracht op mannen: “Uit tal van onderzoeken blijkt steeds weer dat leerlingen, leerkrachten en ouders meer mannen voor de klas willen. Maar die mannen willen wel een volledige baan.”  

De realisatie van het voorstel vraagt in het bijzonder om bravoure, aldus Lexmond: “Er zijn nauwelijks financiële en juridische belemmeringen, wel heel veel emotionele. Er is moed nodig om te zeggen: Wij gaan voor de fulltimer. Wij geloven dat een voltijdscultuur de sector efficiënter, maar vooral aantrekkelijker maakt.”

Gerelateerd: Traditionele schooltijden steeds vaker verleden tijd bij basisscholen.

Nieuws

×
A.T. Kearney Accenture ACE Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Avantage Reply B&A Bain & Company Baker Tilly Berk BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Corporate Finance Boer & Croon Management Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Considerati Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting flowresulting Front Consulting Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Consulting & Interim Improven InContext innergo innogy Consulting INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants JBR JBR Interim Executives Kirkman Company KplusV KPMG Kruger KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnitude Consulting Magnus Marktlink McKinsey & Company Mercer Methis Consulting METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group OrangeX Ordina Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst RevelX RGP Rijnconsult Roland Berger Scenter Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Supply Value Symbol Synechron Business Consulting TEN HAVE Change Management The Next Organization Turner TWST Twynstra Gudde UMS Group UniPartners UPD Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup Young Advisory Group Zestgroup

Meer nieuws over