Een effectiever pad om gemeentelijke opschaling te versnellen

06 december 2017 Consultancy.nl

Na de wisselende successen op het vlak van gemeentelijke opschaling legt het nieuwe kabinet de bal bij de provincies. Hierbij moeten de provincies het doen zonder nieuwe wet- en regelgeving en zonder een duidelijk instrumentarium. Wel kunnen ze te rade gaan bij de vijf criteria van het ‘Beleidskader gemeentelijke herindeling’ van het vorige kabinet, soms werken die echter in tegengestelde richting. Yorick van den Berg, senior adviseur bij adviesbureau voor de publieke sector B&A, geeft zijn visie op een verbetering van het beleidskader.

De vijf huidige criteria zijn: draagvlak, interne samenhang, bestuurskracht, evenwichtige regionale verhoudingen en duurzaamheidscriterium. Ik stel de volgende aanpassingen van deze criteria voor:

Het kader verwacht draagvlak bij bestuur en inwoners. Dit alleen werkt niet want het geeft lokale bestuurders de kans de uiterst krachtige democratiekaart te spelen. Daarom moet draagvlak juist ook worden gezocht in de regio, bij maatschappelijke organisaties, regionale instellingen en het bedrijfsleven. Zij kunnen lokale tunnelvisie voorkomen.

Het kader vraagt om interne samenhang waarin gemeenten meer zijn dan een administratieve eenheid. Met dit argument wordt nu de status quo gehandhaafd, er is immers altijd wel verschil te onderkennen tussen buurgemeenten op sociaal-cultureel en economisch vlak. Sterker nog, kleinere satellietgemeenten zijn vaak te beschouwen als ‘contramal’ voor de stad. Verschillen in sociaal-economische achtergrond zijn dan juist een motief voor opschaling. Het criterium interne samenhang is daarmee te ambivalent om binnen de discussie rond herindeling te worden gebruikt. Het criterium kan dus beter worden geschrapt.

Een effectiever pad om gemeentelijke opschaling te versnellen

Het criterium bestuurskracht gaat om het "in staat zijn maatschappelijke opgaven op te pakken en wettelijke taken adequaat te vervullen waarbij recht wordt gedaan aan en in het belang van de maatschappelijke omgeving wordt gehandeld”. Dit is dan mogelijk "als het bestuur sturing kan geven aan beleid zonder te veel afhankelijk te zijn van samenwerkingsverbanden”. Helaas ontbreken inwoners en maatschappelijke organisaties als belangrijk contribuant aan de gemeentelijke bestuurskracht. Het argument van de samenwerkingsverbanden is ook ongelukkig gekozen. Gemeenten mogen best afhankelijk zijn van samenwerkingsverbanden, mits ze er bovenop zitten en hun democratische taak niet verzaken. Het nieuwe criterium bestuurskracht zou daarom als volgt kunnen luiden: “Bestuurskracht is het vermogen van de gemeente én de samenleving om gezamenlijk een strategische agenda op te stellen en uit te voeren om tot oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken te komen”.

Bij het criterium evenwichtige regionale verhoudingen moeten gemeenten aantonen hoe zij zich verhouden tot andere gemeenten in de regio en wat het effect is van hun schaal op de regionale verhoudingen. Het criterium moet verlegd worden naar de regionale impact van de gemeente. Gemeenten dragen bij aan de ontwikkeling van de regio en zijn daarin partners zonder zich te ontpoppen als hindermacht.

Het duurzaamheidscriterium moet voorkomen dat een nieuwe gemeente op korte termijn weer bij een herindeling wordt betrokken. In geen enkel herindelingsvoorstel kan aan deze vereiste worden voldaan. Laten we het criterium duurzaamheid daarom vervangen door het criterium tijdigheid. Met tijdigheid bedoel ik dat indien de regio opschaalt het geen pas geeft om je als gemeente afzijdig te houden.

Met deze aanpassingen ontstaat naar mijn idee een effectiever kader om het bestuurlijke opschalingsproces te versnellen en met valide argumenten te onderbouwen.


Profiel
×
×
Accenture ACE Company Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius AevesBenefit Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arlande Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Bain & Company Baker Tilly BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bewegin Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Management BOLD Bolster Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy Buitenhuis Advies buro C5 Bvolve Capgemini Invent Cegeka Consulting Cmotions COMATCH Conclusion Count & Cooper CPMview De Issuemakers De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Digital Power Dimensys Drijver en Partners Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting Eurekon EY EY-Parthenon Finext First Consulting Flowant flowresulting Fronteer FTE Groep FTE Improvery Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hogenhouck m&a Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Improven innergo INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants Itility JBR JBR Interim Executives Kearney Kirkman Company Korn Ferry KplusV KPMG Kruger Kurtosis KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnus Marktlink Mazars McKinsey & Company Mercer METRI MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group NEWCRAFT Ngenious Node1 Oliver Wyman OrangeX Ordina Organize Agile p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy People Change PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners Prowareness PwC Quint Quintop Raad van Toekomst RedFoxBlue ResidentieProfs Rijnconsult Riverwise Roland Berger Salvéos Schaekel & Partners SeederDeBoer Sia Partners Significant Groep Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Staffing MS Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron The Next Organization TIC Advisory Trevian Turner TWST TwynstraGudde UMS Group UniPartners UPD Van Oers Corporate Finance Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Volt Strategy Voogt Pijl & Partners WIN Xebia Yellowtail YGroup YNNO Young Advisory Group YourConnector Zanders Zestgroup