Een effectiever pad om gemeentelijke opschaling te versnellen

06 december 2017 Consultancy.nl

Na de wisselende successen op het vlak van gemeentelijke opschaling legt het nieuwe kabinet de bal bij de provincies. Hierbij moeten de provincies het doen zonder nieuwe wet- en regelgeving en zonder een duidelijk instrumentarium. Wel kunnen ze te rade gaan bij de vijf criteria van het ‘Beleidskader gemeentelijke herindeling’ van het vorige kabinet, soms werken die echter in tegengestelde richting. Yorick van den Berg, senior adviseur bij adviesbureau voor de publieke sector B&A, geeft zijn visie op een verbetering van het beleidskader.

De vijf huidige criteria zijn: draagvlak, interne samenhang, bestuurskracht, evenwichtige regionale verhoudingen en duurzaamheidscriterium. Ik stel de volgende aanpassingen van deze criteria voor:

Het kader verwacht draagvlak bij bestuur en inwoners. Dit alleen werkt niet want het geeft lokale bestuurders de kans de uiterst krachtige democratiekaart te spelen. Daarom moet draagvlak juist ook worden gezocht in de regio, bij maatschappelijke organisaties, regionale instellingen en het bedrijfsleven. Zij kunnen lokale tunnelvisie voorkomen.

Het kader vraagt om interne samenhang waarin gemeenten meer zijn dan een administratieve eenheid. Met dit argument wordt nu de status quo gehandhaafd, er is immers altijd wel verschil te onderkennen tussen buurgemeenten op sociaal-cultureel en economisch vlak. Sterker nog, kleinere satellietgemeenten zijn vaak te beschouwen als ‘contramal’ voor de stad. Verschillen in sociaal-economische achtergrond zijn dan juist een motief voor opschaling. Het criterium interne samenhang is daarmee te ambivalent om binnen de discussie rond herindeling te worden gebruikt. Het criterium kan dus beter worden geschrapt.

Een effectiever pad om gemeentelijke opschaling te versnellen

Het criterium bestuurskracht gaat om het "in staat zijn maatschappelijke opgaven op te pakken en wettelijke taken adequaat te vervullen waarbij recht wordt gedaan aan en in het belang van de maatschappelijke omgeving wordt gehandeld”. Dit is dan mogelijk "als het bestuur sturing kan geven aan beleid zonder te veel afhankelijk te zijn van samenwerkingsverbanden”. Helaas ontbreken inwoners en maatschappelijke organisaties als belangrijk contribuant aan de gemeentelijke bestuurskracht. Het argument van de samenwerkingsverbanden is ook ongelukkig gekozen. Gemeenten mogen best afhankelijk zijn van samenwerkingsverbanden, mits ze er bovenop zitten en hun democratische taak niet verzaken. Het nieuwe criterium bestuurskracht zou daarom als volgt kunnen luiden: “Bestuurskracht is het vermogen van de gemeente én de samenleving om gezamenlijk een strategische agenda op te stellen en uit te voeren om tot oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken te komen”.

Bij het criterium evenwichtige regionale verhoudingen moeten gemeenten aantonen hoe zij zich verhouden tot andere gemeenten in de regio en wat het effect is van hun schaal op de regionale verhoudingen. Het criterium moet verlegd worden naar de regionale impact van de gemeente. Gemeenten dragen bij aan de ontwikkeling van de regio en zijn daarin partners zonder zich te ontpoppen als hindermacht.

Het duurzaamheidscriterium moet voorkomen dat een nieuwe gemeente op korte termijn weer bij een herindeling wordt betrokken. In geen enkel herindelingsvoorstel kan aan deze vereiste worden voldaan. Laten we het criterium duurzaamheid daarom vervangen door het criterium tijdigheid. Met tijdigheid bedoel ik dat indien de regio opschaalt het geen pas geeft om je als gemeente afzijdig te houden.

Met deze aanpassingen ontstaat naar mijn idee een effectiever kader om het bestuurlijke opschalingsproces te versnellen en met valide argumenten te onderbouwen.

Nieuws

×
A.T. Kearney Accenture ACE Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Avantage Reply B&A Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Corporate Finance Boer & Croon Management Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Considerati Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting flowresulting Front Consulting Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Consulting & Interim Improven InContext innergo innogy Consulting INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants JBR JBR Interim Executives Kirkman Company KplusV KPMG Kruger KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnitude Consulting Magnus Marktlink McKinsey & Company Mercer Methis Consulting METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group OrangeX Ordina Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst RevelX RGP Rijnconsult Roland Berger Scenter Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron Business Consulting TEN HAVE Change Management The Next Organization Turner TWST Twynstra Gudde UMS Group UniPartners UPD Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup Young Advisory Group Zestgroup