BlinkLane: Hoe ICT leveranciers de overheid de baas zijn

15 oktober 2014 Consultancy.nl

De overheid is voor het ontwikkelen van haar ICT-voorzieningen sterk afhankelijk van het inhuren van ICT-bedrijven. Met name de bekende, grote ICT-bedrijven hebben een groot deel van deze markt in handen. Vorige week werd in een veelbesproken aflevering van Zembla gesteld dat deze ICT-bedrijven frauderen bij aanbestedingen voor projecten van de overheid. Ten gevolge van deze frauduleuze praktijken zou de overheid te veel geld betalen voor haar ICT, terwijl vaak de beoogde resultaten niet eens worden behaald.

Belang
Hoewel in de reportage van Zembla niet een direct verband wordt gelegd tussen de misstanden bij de gunning van overheidsopdrachten aan ICT-leveranciers en het mislukken van de daaruit volgende projecten, is het wel een kenmerk van iets dat zeer zeker verband houdt met het mislukken van publieke ICT projecten; het is een kenmerk van een principaal-agent probleem. Van een principaal-agent probleem is sprake wanneer een opdrachtgever (principaal) een leverancier (agent) inhuurt om werk namens hem uit te voeren, maar vervolgens moeite heeft om deze leverancier in zijn beste belang te laten handelen.

Overheid - Den Haag

Rendement
In het geval van een contract waarbij wordt afgerekend op basis van gewerkte uren is het bijvoorbeeld aantrekkelijk voor een leverancier om het project zo lang mogelijk te laten duren en de omzet zo te maximaliseren. In het geval van een contract op basis van een vaste prijs, is het aantrekkelijk voor de leverancier om de kosten te minimaliseren voor een maximaal rendement. Dit laatste heeft vaak een nadelig effect op de kwaliteit, doordat er bijvoorbeeld zo veel mogelijk goedkope en onervaren krachten worden ingezet. Bovendien loopt de flexibiliteit in opdrachten die zijn aangenomen voor een vaste prijs sterk terug, omdat de leverancier zijn marge zal willen beschermen met gedetailleerde specificaties en iedere afwijking als duur meerwerk in rekening zal brengen. Het is duidelijk dat in beide scenario’s niet optimaal het belang van de opdrachtgever wordt gediend.

Achterhouden
Het principaal-agent probleem kan bestaan door een ander fenomeen; informatieasymmetrie. Informatieasymmetrie betekent dat de agent beschikt over informatie die de principaal niet heeft ten aanzien van het werk, die zij kunnen benutten of achterhouden ten gunste van hun eigen belang, maar ten koste van het belang van de principaal.

Blinklane - Projectmanagement

Projectescalatie
Publieke ICT-projecten kunnen vaak lang doorlopen zonder dat de opdrachtgever zich niet bewust is dat de leverancier niet de gewenste resultaten bereikt. Deze informatie is niet (tijdig) bekend bij de opdrachtgever, omdat de leverancier deze informatie niet deelt, omdat dit zijn commerciële belang schaadt. Gevolg van deze informatieasymmetrie is dat de problemen vaak pas duidelijk worden voor de opdrachtgever op een moment dat er al zoveel is geïnvesteerd dat hij niet meer bereid is om te stoppen of fundamenteel van koers te wijzigen.

Verdeling
Om projectescalatie te voorkomen moeten overheidsorganisaties dus actie ondernemen om de ongelijkwaardige relatie die zij hebben met hun leveranciers te veranderen. Deze ongelijkwaardigheid ligt ook ten grondslag ligt aan de misstanden bij aanbestedingsprocedures. Het betrekken van onafhankelijke experts is een oplossing. Er zijn ook diverse andere technieken, zoals Best Value Procurement en Agile productontwikkeling, die leveranciers in een geheel andere rol brengen ten opzichte van hun opdrachtgevers met betrekking tot de verdeling van informatie. Overheid, laat u niet bij de neus nemen.

Een artikel van Niels Groen, consultant bij adviesbureau BlinkLane Consulting.


×
×
Accenture ACE Company Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius AevesBenefit Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arlande Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Bain & Company Baker Tilly BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bewegin Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Management BOLD Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy Buitenhuis Advies buro C5 Bvolve Capgemini Invent Cegeka Consulting Cmotions COMATCH Conclusion Count & Cooper CPMview De Issuemakers De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Digital Power Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting Eurekon EY EY-Parthenon Finext First Consulting Flowant flowresulting Fronteer FTE Groep FTE Improvery Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hogenhouck m&a Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Improven innergo INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants Itility JBR JBR Interim Executives Kearney Kirkman Company Korn Ferry KplusV KPMG Kruger Kurtosis KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnus Marktlink Mazars McKinsey & Company Mercer Merkle METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group NEWCRAFT Node1 Oliver Wyman OrangeX Ordina Organize Agile p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy People Change PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners Prowareness PwC Quint Quintop Raad van Toekomst RedFoxBlue ResidentieProfs RGP Rijnconsult Riverwise Roland Berger Salvéos Schaekel & Partners SeederDeBoer Sia Partners Significant Groep Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Staffing MS Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron The Next Organization Trevian Turner TWST TwynstraGudde UMS Group UniPartners UPD Van Oers Corporate Finance Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Volt Strategy Voogt Pijl & Partners Wielinq WIN Xebia Yellowtail YGroup YNNO Young Advisory Group YourConnector Zanders Zestgroup