Birch: ‘Hogescholen spelen belangrijke rol binnen Nederlandse innovatiesysteem’
Hogescholen spelen een belangrijke, maar vaak onderschatte rol binnen het Nederlandse innovatiesysteem. Dat stelt Birch Consultants in een nieuw onderzoeksrapport, geschreven in opdracht van de Vereniging Hogescholen.
Nederland telt in totaal 36 door de overheid bekostigde hogescholen. Deze staan bij het grote publiek vooral bekend als onderwijsinstellingen en niet zozeer als onderzoeksinstituten die kennis voortbrengen die van cruciaal belang is voor de Nederlandse economie.
Uit onderzoek van Birch blijkt echter dat hogescholen wel degelijk een wezenlijke bijdrage leveren aan het Nederlandse innovatievermogen. Zo is het aantal onderzoeksprojecten waaraan deze instellingen deelnemen de afgelopen jaren “explosief gegroeid”, aldus de onderzoekers.
Datzelfde geldt voor het aantal unieke projectpartners van hogescholen. “Tussen 2015 en 2024 is dat aantal met een factor tien gestegen”, zegt Joeri van den Steenhoven, vicevoorzitter van het College van Bestuur van de Hogeschool Leiden, naar aanleiding van het Birch-onderzoek. “Dat is echt een enorme toename.”
In lijn hiermee hebben de hogescholen hun positie binnen het Nederlandse kennis- en innovatienetwerk flink versterkt. Daarin bereikten ze in 2015 ongeveer 16% van alle deelnemende partijen; voor 2024 komen de onderzoekers van Birch uit op 28%.
Onmisbare R&D-partner voor het mkb
Uit de analyse blijkt dat hogescholen met name samenwerken met private ondernemingen. “73% van hun partners is een bedrijf”, zegt Mark Olsthoorn van Birch. “Hiermee onderscheiden ze zich van universiteiten, die relatief vaker samenwerken met kennisinstellingen.”
Volgens Olsthoorn laat het hoge aandeel samenwerkingen van hogescholen met het bedrijfsleven onder andere zien hoe belangrijk deze instellingen zijn voor de verspreiding en valorisatie van kennis in ons land.
Met name voor het mkb blijken hogescholen van grote waarde. “Van de bedrijven waarmee hogescholen samenwerken, komt 99% uit het mkb”, zegt Van den Steenhoven. “Juist deze ondernemingen hebben traditioneel moeite om aansluiting te vinden bij universiteiten en andere kennisinstellingen, terwijl ze wel degelijk concrete en urgente innovatievragen hebben.”
Volgens Van den Steenhoven fungeren hogescholen dan ook als een onmisbare R&D-partner voor het Nederlandse mkb. “Praktijkgericht onderzoek maakt het mogelijk om kennis direct toepasbaar te maken binnen bestaande bedrijven. Dat is een wezenlijk andere vorm van innovatie dan de focus op startups.”
De analyse suggereert dat innovatie veel breder moet worden opgevat dan vaak nog gebeurt. “Valorisatie gaat niet alleen gaat over startups”, zegt Van den Steenhoven. “Het gaat óók, en misschien wel vooral, over kennisoverdracht naar bestaande organisaties.”
Juist daarin ligt volgens hem een belangrijk fundament voor het verdienvermogen van Nederland. “We zijn bijna vergeten hoe belangrijk het is om bestaande bedrijven te helpen met vernieuwen. Terwijl daar een enorm deel van onze economie zit.”
Financiering blijft achter
De versterkte positie van hogescholen binnen het kennis- en innovatienetwerk staat volgens de onderzoekers echter in schril contrast met de financiële middelen die beschikbaar zijn voor het praktijkgerichte onderzoek.
“De financiering is tussen 2015 en 2024 slechts met een factor drie toegenomen”, vertelt Van den Steenhoven. “Dat betekent dat hogescholen met beperkte middelen een grotere maatschappelijke en economische impact realiseren.”
Deze scheefgroei wijst er volgens hem op dat praktijkgericht onderzoek meer aandacht verdient vanwege het hoge maatschappelijk rendement. “Juist doordat het plaatsvindt in nauwe samenwerking met bedrijven, zorginstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties.”
Eénmalige samenwerking
Uit het onderzoek blijkt dat een samenwerking tussen een hogeschool en een bedrijf in 88% van de gevallen éénmalig is. “Bij de gemeenten (45%) en brancheverenigingen (46%) werkt een groter aandeel twee keer of vaker met hogescholen”, vertelt Olsthoorn.
Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de samenwerking voor veel bedrijven – met name voor het mkb – “tijdrovend” is, constateert Olsthoorn. “En meestal is deze gekoppeld aan één concrete innovatievraag. Na de beantwoording daarvan ontbreekt vaak de capaciteit en directe noodzaak voor een volgend onderzoeksproject met de hogeschool.”
Maatschappelijke organisaties en brancheverenigingen hebben daarentegen vaker een vaste rol in het innovatie- en kennisnetwerk. Ze vertegenwoordigen groepen burgers of bedrijven en zijn daardoor bij verschillende vraagstukken en onderzoeksprojecten steeds opnieuw een logische samenwerkingspartner voor hogescholen.
“De analyse van Birch laat zien hoe cruciaal praktijkgericht onderzoek is voor economische en maatschappelijke innovatie”, besluit Van den Steenhoven. “En dat bewustzijn mag nog veel breder landen en beter worden benut.”
