CE Delft: ‘Aantal wegwerpbekers is in drie jaar tijd grofweg gehalveerd’
Het aantal wegwerpbekers is in drie jaar tijd grofweg gehalveerd, zo blijkt uit onderzoek van CE Delft.
In Nederland geldt sinds 1 januari 2024 (met beperkte uitzonderingen) een verbod op het eenmalig gebruik van plastic bekers en bakjes in onder andere restaurants, hotels, cafés en snackbars.
Daarnaast is sinds juli 2023 een regeling van kracht voor plastic bekers en bakjes die onderweg of voor maaltijdbezorging worden gebruikt. Voor deze wegwerpverpakkingen moet sindsdien een meerprijs worden gerekend en een herbruikbaar alternatief worden aangeboden.
In opdracht van het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat (IenW) heeft CE Delft onderzocht wat de effecten zijn van beide regelingen. Daartoe vergeleek het adviesbureau de gebruikscijfers van 2021 met die van 2024.
Consumptie ter plaatse
De belangrijkste conclusie? In 2021 werden er zo’n 4,8 miljard wegwerpbekers op de markt gebracht, in 2024 ging het om ongeveer 2 miljard tot 2,9 miljard bekers. “Grofweg een halvering ten opzichte van 2021”, schrijft CE Delft in zijn rapport.
De grootste afname vond plaats bij warme dranken doordat onder meer kantoren en scholen zijn overgestapt op herbruikbare bekers. Ook bij koude dranken is een deel van de markt overgegaan op herbruikbare bekers. Zo wordt het bier in voetbalstadions tegenwoordig geschonken in herbruikbare plastic bekers.
Bij gesloten evenementen – denk aan festivals – werden in 2024 vaak nog wel wegwerpbekers gebruikt. “Maar daar werden in veel gevallen retoursystemen toegepast om hoogwaardige recycling mogelijk te maken”, aldus de onderzoekers.
Bij het ter plaatse gebruik van plastic bakjes is volgens de onderzoekers nauwelijks sprake van een verschuiving naar hergebruik. “Hier is de trend richting papieren verpakkingen doorgezet”, geeft CE Delft aan.
Een deel van de papieren verpakkingen bevat een kunststofcoating en valt dus onder de regelgeving, het andere deel is volledig plasticvrij. “Of een product plasticvrij is, kunnen wij in dit onderzoek niet vaststellen”, aldus de onderzoekers.
Verder heeft een aantal fastfoodketens zijn sausbakjes vervangen door sauszakjes. Hierdoor vallen deze niet meer binnen de reikwijdte van de regelgeving rondom wegwerpartikelen.
Consumptie onderweg en maaltijdbezorging aan huis
Bij bekers voor consumptie onderweg was volgens de onderzoekers sprake van een beperkte verschuiving naar herbruikbaar.
“Bij open evenementen, zoals carnaval, lijken gemeenten over te stappen van wegwerpbekers naar herbruikbare bekers”, geeft CE Delft aan. “Meerdere grote gemeenten eisen dit ook in hun evenementenbeleid.”
De afname van het aantal bakjes voor consumptie voor onderweg en maaltijdbezorging aan huis is volgens de onderzoekers lastig in te schatten. “Net als bij consumptie ter plaatse is hier nauwelijks sprake van een verschuiving richting herbruikbare verpakkingen.”
De forse groei van de thuisbezorgdmarkt tijdens de coronacrisis heeft invloed gehad op de hoeveelheid bakjes, maar deze groei lijkt de laatste jaren te zijn gestagneerd. “Ook in deze markt is er een trend richting papier, al wordt in sommige segmenten nog plastic gebruikt.”
Extra vergelijking
Voor het onderzoek keek CE Delft ook naar de data van brancheorganisatie Verpact. Deze ontvangt jaarlijks opgaven van producenten over de hoeveelheid verpakkingen die ze op de markt brengen. Hieruit blijkt dat in 2024 zo’n 2,3 miljard bekers en ongeveer 2 miljard maaltijdverpakkingen op de markt zijn gebracht.
“Met name voor de maaltijdverpakkingen ontbreekt een goede inschatting van de markt die meer duiding geeft aan het randtotaal van Verpact”, aldus CE Delft. “Nadere uitvraag bij producenten door de brancheorganisatie zou dit kunnen verbeteren.”
Tegelijkertijd vergroot dat de administratieve lasten voor ondernemers en geeft het nog steeds geen volledig beeld van de plaatsen waar de verpakkingen worden gebruikt. “Een alternatief is om via veldwerk meer inzicht te verkrijgen in de omvang van de markt.”
Ook bestaat er onzekerheid over de vraag in hoeverre plasticvrije, veelal kartonnen bakjes daadwerkelijk vrij zijn van kunststof. “Door sterker in te zetten op herbruikbare verpakkingen kan deze onzekerheid worden weggenomen en kan het gebruik van wegwerpverpakkingen verder worden gereduceerd.”
