Team Rockstars IT: AI maakt kenniswerk sneller, maar niet vanzelf beter
AI maakt kenniswerk sneller, maar niet automatisch beter. Tijdwinst wordt pas productiviteit en kwaliteit als organisaties hun werk daar bewust op herinrichten. “Het risico van domme productiviteit ligt op de loer”, concludeert Team Rockstars IT in een nieuw onderzoek onder 350 van zijn eigen engineers en consultants – kort nadat onderzoeksinstituut TNO voor dezelfde valkuil waarschuwde.
Hoe verweven AI inmiddels is met het dagelijkse werk, bleek toen Copilot bij Team Rockstars IT even uitviel. “De paniek in de ogen van mijn collega sprak boekdelen”, schrijft auteur Simone van Erp, Co-Owner en Head of AI Innovation bij het IT-bedrijf.
AI beslaat nu meer dan 30% van de werkweek, een verdubbeling in een jaar tijd, en ruim 9 op de 10 medewerkers zien de technologie eerder als kans dan als bedreiging.
Tijdwinst is nog geen productiviteit
Dat AI tijd bespaart, staat buiten kijf; de vraag is wat ermee gebeurt. Ruim de helft van de respondenten (57%) levert door de vrijgekomen tijd daadwerkelijk meer werk op, en 44% ervaart hogere tempo- of outputverwachtingen. Meer output is alleen niet hetzelfde als meer waarde: ongeveer 3 op de 10 geven aan dat de gewonnen tijd grotendeels opgaat aan het controleren en corrigeren van AI-output.
“Sneller werken is niet automatisch beter werken; het risico van domme productiviteit ligt op de loer”, vat Van Erp samen. Het is een conclusie die aansluit bij het recente TNO-onderzoek bij vier organisaties, dat eveneens liet zien dat tijdwinst niet vanzelf tot productiviteit leidt en dat werkgevers te weinig stilstaan bij de gevolgen voor hun mensen.
Van uitvoeren naar regisseren
Die herinrichting raakt de rol van de kenniswerker zelf het sterkst. Lang gold de eigen productie als het bewijs van waarde: een tekst, een analyse, een stuk code dat je zelf had gemaakt. AI haalt dat onderuit. “De waarde verschuift van zelf produceren naar richting geven, beoordelen en verantwoordelijkheid nemen”, aldus Van Erp.
AI helpt daarbij vooral om beter te produceren en sneller te leren: ruim de helft van de respondenten ervaart een positief effect op prestaties en meesterschap. Betekenisvoller wordt het werk er niet automatisch van. De bijdrage aan zingeving (37% positief) kent ook een duidelijke keerzijde – 13% ervaart juist een negatief effect – en op sociale verbondenheid blijft het effect klein.
Juist de menselijke kern, van oordeelsvermogen en contextgevoel tot verbinding, wordt belangrijker naarmate AI meer uitvoerend werk overneemt.
Geen kwestie van welwillendheid, maar van organisatievermogen
Het knelpunt ligt volgens Team Rockstars IT niet bij de medewerkers – 84% weet wanneer AI wel en niet nuttig is – maar bij de organisatie eromheen: 78% geeft aan dat beleid en richtlijnen nog niet of nauwelijks aanwezig zijn. “Het gat zit niet in de welwillendheid van medewerkers, maar in het organisatievermogen”, stelt Van Erp.
Het rapport vat de oplossing samen in een AI Werkkompas met vier voorwaarden – regie, denkruimte, betekenis en vertrouwen – die samen bepalen of AI duurzame waarde oplevert in plaats van alleen meer output. Daarmee is de inzet van AI volgens Team Rockstars IT geen IT-vraagstuk, maar een leiderschaps- en werkontwerpvraagstuk. “AI vraagt niet minder menselijkheid van ons, maar méér”, besluit Van Erp.
