Kleine groep bedrijven vangt driekwart van alle AI-opbrengsten
Slechts 20% van de bedrijven is verantwoordelijk voor 74% van de economische waarde die AI genereert. Dat blijkt uit onderzoek van PwC onder ruim 1.200 senior executives wereldwijd. De kloof tussen koplopers en achterblijvers groeit – en het verschil zit niet in hoeveel AI-tools bedrijven inzetten, maar in waarvóór ze dat doen.
Voor het onderzoek ondervroeg PwC leidinggevenden op directieniveau of hoger, voornamelijk bij beursgenoteerde bedrijven met een omzet van meer dan $1 miljard, verspreid over 25 sectoren. De onderzoekers bekeken de AI-gedreven financiële prestaties – omzetgroei en efficiëntiewinst toe te schrijven aan AI – en vergeleken die met zestig managementpraktijken.
De uitkomst is helder: de best presterende bedrijven behandelen AI niet als een efficiëntietool maar als een motor voor groei en bedrijfsvernieuwing. Ze zijn 2,6 keer zo vaak in staat om met AI hun businessmodel te heruitvinden en 2 tot 3 keer zo gericht op het benutten van groeikansen die ontstaan wanneer sectorgrenzen vervagen.
Die ‘sectorconvergentie’ – het samenwerken of concurreren buiten de eigen sector – blijkt de sterkste voorspeller van AI-gedreven financiële prestaties.
“Veel bedrijven zijn druk met AI-pilots, maar slechts een minderheid zet die activiteit om in meetbare financiële resultaten”, zegt Joe Atkinson, Global Chief AI Officer bij PwC. “De koplopers richten AI op groei, niet alleen op kostenreductie, en ondersteunen die ambitie met de fundamenten die AI schaalbaar en betrouwbaar maken.”
Factor 7,2
PwC bundelde de zestig onderzochte praktijken in een zogenoemde AI fitness index, opgebouwd uit zes fundamentele capaciteiten – zoals strategie, data en technologie, governance en workforce – en drie maatstaven voor AI-gebruik. De 20% bedrijven met de hoogste AI-fitnessscore behalen een AI-gedreven prestatie die 7,2 keer zo hoog ligt als die van de overige 80%.
Bedrijven die sterke fundamenten combineren met intensiever AI-gebruik zien bovendien een dubbel zo groot effect op hun prestaties als bedrijven die alleen het gebruik opschroeven zonder die basis op orde te hebben.
De koplopers investeren ook materieel meer: gemiddeld 2,5 keer zoveel van hun omzet als andere bedrijven. In sectoren als software, banking en media loopt dat op tot circa 5% van de jaaromzet.
Vertrouwen als doorbraakfactor
Opvallend is de rol van vertrouwen. Medewerkers bij koploperbedrijven vertrouwen AI-gegenereerde inzichten en handelen ernaar – 2,1 keer vaker dan bij achterblijvers. Dat vertrouwen wordt niet afgedwongen maar opgebouwd via een combinatie van betrokkenheid, vaardigheidsontwikkeling en duidelijke kaders.
Koplopers zijn 1,7 keer vaker voorzien van rolgebaseerde AI-trainingen, 1,9 keer vaker van prestatieprikkels die experimenteren aanmoedigen en 1,7 keer vaker van een gedocumenteerd responsible AI-raamwerk.
Die governance vertraagt de uitrol niet – integendeel. De koplopers zijn bijna 2 keer zo snel geneigd om AI op een geavanceerd niveau in te zetten, waarbij de technologie zelfstandig meerdere taken uitvoert binnen vangrails of zelfs autonoom opereert. Ze zijn 2,8 keer vaker in staat om het aantal beslissingen zonder menselijke tussenkomst op te voeren, terwijl de besliskwaliteit juist verbetert.
Niet méér AI, maar betere AI
De rode draad is dat de koplopers niet simpelweg ‘meer AI doen’. Ze herontwerpen werkprocessen – 2,2 keer vaker dan andere bedrijven – zodat AI geen laag boven op bestaand werk vormt, maar er integraal in verweven wordt.
Ze bouwen herbruikbare componenten (2,4 keer vaker centraal gecatalogiseerd), ruimen verouderde IT op (2,2 keer vaker) en schalen bewezen toepassingen systematisch op over functies, regio’s en productlijnen.
Zonder koerswijziging zal de kloof verder groeien, waarschuwt PwC. De koplopers leren sneller, schalen succesvolle toepassingen breder op en automatiseren beslissingen veilig op schaal – waardoor hun voorsprong zichzelf versterkt.
