Onderzoek: Generatieve AI is de belangrijkste IT-trend voor 2026
Generatieve AI is in 2026 dé trend om rekening mee te houden voor wie in de IT werkt. In het jaarlijkse IT-trendsonderzoek van Supply Value verdringt de technologie datagedreven besluitvorming – vorig jaar nog de onbetwiste koploper – naar de tweede plaats.
Het is inmiddels de achtste editie van het onderzoek, dat Supply Value sinds 2019 uitvoert. Uit de interviews en de enquête komt een duidelijke top vier naar voren die er qua relevantie met kop en schouders bovenuit steekt, gevolgd door vijf trends op afstand en vijf opkomende thema’s.
De rode draad dit jaar bestaat uit drie elementen die in vrijwel alle trends terugkeren: weerbaarheid, innovatie en digitale autonomie. Daarbovenop drukken twee krachten een onmiskenbaar stempel op de hele agenda – oplopende geopolitieke spanningen en de snelle opmars van kunstmatige intelligentie.
“Organisaties moeten vandaag gelijktijdig wendbaar, veilig en strategisch onafhankelijk blijven in een wereld die steeds meer digitaliseert”, schrijft Geerten Peek, managing consultant digital bij Supply Value, in het voorwoord.
Een sleutelwoord voor 2026 is volgens de onderzoekers dan ook ‘samenhang’: de trends versterken en veronderstellen elkaar, waardoor organisaties gedwongen worden ze als samenhangend portfolio te benaderen, in plaats van los van elkaar.
1: Generatieve AI
Dat generatieve AI bovenaan eindigt, is geen grote verrassing. De technologie werd door maar liefst 56% van de respondenten aangewezen als belangrijkste trend en in alle interviews bevestigd als bepalende ontwikkeling voor het komende jaar. Waar Supply Value generatieve AI vorig jaar nog als onderdeel van andere trends zag, is de relevantie het afgelopen jaar explosief toegenomen.
De aantrekkingskracht zit in de combinatie van directe productiviteitswinst en hoge impact op innovatie. Vooral in softwareontwikkeling wordt de technologie volop ingezet – voor het genereren en reviewen van code – maar ook daarbuiten, bij het opstellen en samenvatten van rapporten en het ondersteunen van klantcontact.
“De technologie helpt bij het schrijven, analyseren en structureren van informatie, waardoor de rol van medewerkers verschuift van uitvoerend naar beoordelend en besluitvormend”, aldus de onderzoekers.
Tegelijkertijd waarschuwen zij voor het toenemende energieverbruik van AI-modellen en de noodzaak van duidelijke ethische kaders – thema’s die generatieve AI direct verbinden met trends als duurzame IT en ethisch AI-beheer.
2: Datagedreven besluitvorming
De nummer één van vorig jaar zakt naar de tweede plek, maar is relevanter dan ooit. Volgens Supply Value markeert de recente inwerkingtreding van de EU Data Act een kantelpunt: organisaties zetten de stap van het verzamelen van data naar het daadwerkelijk toepassen ervan. De wet stimuleert innovatie, maar legt tegelijk strikte eisen op aan transparantie, eigenaarschap en het delen van gegevens met derden.
Datagedreven werken is bovendien de onmisbare basis onder de nummer één: zonder betrouwbare data heeft generatieve AI weinig houvast. De onderzoekers wijzen op ontwikkelingen als cloudmigratie, data mesh – waarbij teams hun eigen data als product beheren – en synthetic data, kunstmatig gegenereerde datasets waarmee organisaties veilig kunnen innoveren zonder herleidbare persoonsgegevens te gebruiken.
Steeds duidelijker is dat compliance en ethiek geen losse onderdelen meer zijn, maar verweven met de dagelijkse praktijk.
3: Digitale werkplekken
Een opvallende binnenkomer: ‘digitale werkplekken’ stond afgelopen jaar niet in de top tien, maar completeert nu het podium. Het blijvende karakter van hybride werken en de druk op productiviteit verklaren de opmars. De cijfers onderstrepen de urgentie: werknemers verspillen jaarlijks meer dan 80 uur door verouderde technologie en besteden naar schatting een kwart van hun werkweek aan het zoeken naar informatie.
Supply Value definieert de digitale werkplek als een geïntegreerde omgeving waarin communicatie, tools, data en AI samenkomen. Daarmee verschuift de werkplek van een verzameling losse toepassingen naar een strategisch platform – een beweging die wordt versterkt door de opkomst van AI-functionaliteiten zoals Copilot. De wereldwijde markt bedroeg in 2024 ongeveer $49 miljard en groeit met circa 23% per jaar.
4: Digitale autonomie
Net buiten het podium staat digitale autonomie: het streven van organisaties en overheden naar minder afhankelijkheid van externe – vooral niet-Europese – technologieproviders en meer regie over de eigen data en infrastructuur.
Geopolitieke spanningen, strengere regelgeving en groeiende afhankelijkheid van cloudleveranciers maken het thema urgenter dan ooit. In internationaal onderzoek dat de onderzoekers aanhalen, geeft 92% van de industrieleiders aan dat geopolitieke ontwikkelingen hun soevereiniteitsrisico’s vergroten.
In Nederland zet de overheid onder meer in op een soevereine cloud voor de publieke sector. Volledige autonomie is volgens Supply Value zelden haalbaar; organisaties kiezen daarom vaker voor hybride modellen waarin eigen infrastructuur wordt gecombineerd met Europese of publieke cloudoplossingen. De trend is een logisch vervolg op de IT-regieorganisatie uit de vorige editie – de stap van regie naar daadwerkelijk eigenaarschap.
5: Ethisch AI-beheer
Tussen de vierde en vijfde plaats zit dit jaar een grote afstand, maar de hoge notering van ethisch AI-beheer laat zien dat de snelle opkomst van AI hand in hand gaat met een groeiende behoefte aan transparantie en governance.
Naarmate AI dieper in processen verweven raakt, verschuift de kernvraag van ‘wat kan er technisch?’ naar ‘wat mogen we verantwoord doen?’ De Europese AI Act, die toepassingen op risico indeelt, dwingt organisaties daarbij tot scherpere keuzes.
Ethiek is volgens de onderzoekers niet alleen een compliancekwestie, maar ook een bron van strategisch voordeel: zonder vertrouwen geen licence-to-operate. Verantwoord AI-gebruik vraagt om uitlegbaarheid, testbaarheid en menselijk toezicht, zeker bij gevoelige toepassingen als werving, kredietverlening en publieke dienstverlening.
De rest
De posities zes tot en met negen worden ingenomen door trends die digitalisering vooral mogelijk maken en versnellen.
Zero trust security – samengevat als ‘nooit vertrouwen, altijd verifiëren’ – staat op plek 6; 64% van de respondenten is al begonnen met verkennen of implementeren. De urgentie werd dit jaar pijnlijk zichtbaar toen criminelen via een gehackt laboratorium toegang kregen tot de medische gegevens van 850.000 vrouwen uit het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker.
Daarna volgen low-code en robotic process automation (7), door velen gezien als ondersteunende technologie; multi-cloud architectuur (8), die volgens het rapport in 2025 door meer dan 75% van de organisaties bewust wordt ingezet; en duurzame IT (9), aangejaagd door de energiehonger van AI en rapportageverplichtingen als de CSRD.
Daaronder schetst het onderzoek vijf opkomende trends met lagere prioriteit, maar potentieel voor de langere termijn: FinOps voor cloud, quantumveilige cryptografie, self-sovereign identity, extended reality en blockchain. Veel organisaties zijn er nog onvoldoende mee bekend of richten zich eerst op fundamenten als data, AI en security – wat maakt dat deze thema’s worden gezien als de ‘volgende golf’.
Aan de slag
Voor wie met de trends aan de slag wil, hebben de consultants van Supply Value een nuchtere boodschap: probeer niet alles tegelijk te omarmen. Organisaties verschillen in strategie, volwassenheid en veranderkracht, en er bestaat geen vaste volgorde waarin trends opgepakt moeten worden.
Het bureau adviseert keuzes te sturen met drie vragen – wat zijn de organisatiedoelen, welke trends dragen daar het meest aan bij, en is de basis op orde? – binnen een samenhangend IT-portfolio dat regelmatig wordt herzien.
Die basis blijft volgens de onderzoekers doorslaggevend: heldere governance voor data, AI en security, geborgde datakwaliteit, een robuust securitymodel en medewerkers die de vaardigheden hebben om met nieuwe technologie te werken. Alleen dan levert digitalisering werkelijk waarde op.
Het doel, schrijft Peek, is om “koersvast, innovatief en autonoom te blijven in een tijd waarin technologie zowel de grootste kans als de grootste uitdaging vormt”.
