Gemeente Twenterand stevent af op groot begrotingstekort
Als niet wordt ingegrepen, stevent de gemeente Twenterand mogelijk af op een groot begrotingstekort. Dat blijkt uit onderzoek van Berenschot, uitgevoerd in opdracht van de Overijsselse gemeente.
De gemeente Twenterand staat voor een forse uitdaging. De jaarrekeningen van 2022 (€10,4 miljoen), 2023 (€6,6 miljoen) en 2024 (€3,8 miljoen) toonden weliswaar nog forse overschotten, maar de toekomst ziet er stukken minder rooskleurig uit.
Voor 2027 hield de gemeente begin 2026 rekening met een tekort van €1,1 miljoen. Het jaar erna loopt dat bedrag volgens Twenterand op naar €4,7 miljoen. Voor 2029 gaat men binnen de gemeente uit van een tekort van maar liefst €5,7 miljoen.
Vertekend beeld
Reeds in 2025 schakelde de gemeente organisatieadviesbureau Berenschot in om onderzoek te doen naar kansrijke bezuinigingsrichtingen, zodat er in de toekomst geen tekort ontstaat op de begroting.
Uit de analyse van Berenschot blijkt allereerst dat de positieve resultaten in 2022, 2023 en 2024 een ietwat vertekend beeld geven. Dat komt doordat de overschotten in die jaren onder meer zijn ontstaan door uitgestelde investeringen en meevallers op het gebied van personeelslasten. Hierdoor is de financiële positie in 2022, 2023 en 2024 dus minder robuust dan op het eerste oog het geval leek te zijn.
Beperkte speelruimte
Van de totale begroting van Twenterand is ongeveer 15% tot 20% beïnvloedbaar. Dat stemt overeen met zo’n €17 miljoen. Het overige deel van de begroting – circa €95 miljoen – ligt vast door wettelijke verplichtingen en bestaande afspraken.
Uit het onderzoek blijkt dat de gemeente de komende jaren nog meer zal moeten bezuinigen dan de bovengenoemde tekorten. Voor 2027 komt Berenschot uit op €2,8 miljoen, voor 2028 op €8,3 miljoen en voor 2029 op €9,2 miljoen. Dit betekent dat Twenterand in 2028 en 2029 ongeveer de helft van de beïnvloedbare uitgaven moet schrappen, wil het niet in de financiële problemen komen.
Volgens Berenschot zijn 17 van de in totaal 53 taakvelden van de gemeente kansrijk om bij te dragen aan het terugdringen van de voorspelde tekorten. Het gaat hierbij onder meer om Wmo-voorzieningen en onderwijsbeleid. Vooral op beleidsvrije terreinen, zoals sport en cultuur, liggen mogelijkheden, omdat er binnen die terreinen relatief weinig wettelijke verplichtingen gelden.
Voormalige veenkolonie
Twenterand is een voormalige veenkolonie. In dit soort gebieden is gemiddeld genomen sprake van veel kansenachterstanden op het gebied van onderwijs, werk en gezondheid. Ook kampt het gebied met intergenerationele armoede.
“De effecten hiervan zijn dus ook in delen van de gemeente Twenterand zichtbaar”, aldus Berenschot. “Deze structurele factoren beperken de ruimte om te snijden zonder nijpende maatschappelijke gevolgen te veroorzaken.”
Achterstallige investeringen als risico
De eerdergenoemde achterstallige investeringen leveren volgens Berenschot niet alleen een vertekend beeld op, maar ook een financieel risico. In vergelijking met andere gemeenten, investeert Twenterand al jaren minder. Hierdoor is het mogelijk dat bepaalde voorzieningen – zoals bruggen, schoolgebouwen en bankjes en speeltoestellen in parken – onvoldoende worden onderhouden.
In de toekomst kan dit leiden tot veel extra kosten omdat dergelijke voorzieningen wegens de onderhoudsachterstand compleet moeten worden vervangen.
€13,5 miljoen
Berenschot adviseert Twenterand om te kiezen voor een “strenge” herijking van zowel haar uitgaven als inkomsten. Naast bezuinigingen moet dus ook worden gekeken naar bijvoorbeeld het verhogen van de gemeentelijke belastingen.
Om voldoende keuzevrijheid te houden, wordt aangeraden om voor €13,5 miljoen euro aan mogelijke maatregelen uit te werken. Dat is meer dan de vereiste €9,2 miljoen (in 2029), maar op die manier kan de gemeente het best kiezen welke maatregelen het meest haalbaar en maatschappelijk aanvaardbaar zijn.
Afgelopen maart waren ook in Twenterand gemeenteraadsverkiezingen. De uiteindelijke coalitie zal zich zo snel mogelijk gaan buigen over het rapport van Berenschot.
