EU-cohesiefondsen bieden subsidiekansen voor overheden en waterschappen

De goedkeuring van de EU-cohesiefondsen biedt gemeenten, provincies en waterschappen nieuwe kansen om subsidies aan te vragen voor grote maatschappelijke uitdagingen, zoals woningbouw, klimaatadaptatie en waterbeheer. Roan de Fouw en Tatjana Woesthoeff, subsidieadviseurs bij Haute Equipe, leggen uit wat dit concreet betekent.

De EU-cohesiefondsen zijn financiële middelen van de Europese Unie die gericht zijn op het verkleinen van economische en sociale verschillen tussen regio’s. Ze worden gebruikt voor investeringen in infrastructuur, milieu, innovatie en duurzame ontwikkeling in regio’s.

Op 15 september 2025 zijn de wijzigingen in de wetgeving rond het EU‑cohesiebeleid goedgekeurd door de Europese Commissie en de Europese Raad. Dat betekent concreet dat projecten die met EU‑cohesiefondsen worden ondersteund vanaf begin 2026 kunnen starten, zodra de nationale en regionale programma’s zijn goedgekeurd en de administratieve procedures zijn afgerond.

Woningbouw en renovatie

Met de Europese middelen wordt het mogelijk om de woningmarkt een extra impuls te geven:

• Realiseren van betaalbare huisvesting via nieuwbouwprojecten of herbestemming van leegstand.
• Financieren van renovatieprojecten die bijdragen aan verduurzaming, energie-efficiëntie en de leefbaarheid.
• Projecten kunnen zelfs tot 100% van de kosten gefinancierd worden, wat lokale cofinanciering onnodig maakt.

Deze fondsen zijn vooral interessant voor gemeenten die worstelen met de enorme woningbouwopgave en de financiering daarvan.

Klimaatadaptatie en waterbeheer

Ook op het gebied van klimaat en water ontstaan nieuwe mogelijkheden, door het financieren van projecten zoals:

• Duurzame irrigatie en waterhergebruik in agrarische en stedelijke gebieden.
• Droogtebestrijding en waterveiligheidsprojecten die de gevolgen van klimaatverandering tegengaan.
• Ecologisch herstel en natuurprojecten die bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving.

Ook hier geldt dat de Europese Unie in veel gevallen de volledige projectkosten kan vergoeden. Een zeldzame kans om echt grootschalige investeringen te doen, zonder zware druk op gemeentelijke begrotingen.

Stroom, opslag en laadpunten

De Europese fondsen kunnen worden ingezet voor:

• Het aanleggen van hoogspanningsverbindingen.
• Meer opslag en verbeterde laadinfrastructuur.

Dit biedt de kans om regionale energiestrategieën en snellaadprojecten sneller en grootschaliger uit te voeren.

Hoe maken gemeenten aanspraak op de EU-cohesiefondsen?

Om optimaal te profiteren van deze nieuwe middelen is het belangrijk dat gemeenten snel in actie komen:

• Maak een inventarisatie van projectideeën die aansluiten bij woningbouw, renovatie, klimaatadaptatie of waterveiligheid.
• Betrek relevante partners zoals woningcorporaties, waterschappen, provincies en maatschappelijke organisaties.
• Leg verbinding met beleidsplannen, bijvoorbeeld Woningbouwagenda, om te laten zien dat projecten bijdragen aan deze uitdagingen.
• Bereid projectvoorstellen alvast voor, zodat er direct ingediend kan worden wanneer de regeling officieel wordt opengesteld.

Tot slot

Europese subsidieaanvragen zijn vaak ingewikkeld. De ervaring leert dat gemeenten die op tijd voorbereiden de grootste kans maken op een subsidie. Het is bovendien essentieel dat de aanvraag volledig voldoet aan alle Europese voorwaarden.