‘AI vraagt om richting, niet om haast’ – hoe je de enorme belofte wél waarmaakt
Er is de laatste jaren geen ontsnappen aan: AI is overal. Organisaties haasten zich om de innovatieve technologie uit te rollen, bang om de boot te missen. Juist dóór die haast lukt het ze vaak echter niet om de beloofde vruchten van AI te plukken, ziet Wanda de Groot van Valid: “Het vrijgeven van AI-tools zonder voorbereiding is alsof je een raceauto koopt zonder rijbewijs.”
Nu het eerste stof van de hype is neergedaald, zijn er twee duidelijke stromingen te ontwaren in de verwachtingen rond AI: aan het ene uiterste staan de enthousiastelingen die eindeloze gouden bergen zien, aan het andere uiterste sceptici die wachten tot de AI-bubbel barst.
Het is een flink contrast, maar tegelijk goed verklaarbaar: het potentieel van AI is zonder twijfel indrukwekkend. Maar terwijl er talloze miljarden in worden gepompt, blijken veel organisaties nog grote moeite te hebben dat potentieel daadwerkelijk te ontsluiten.
Uit de startblokken
Volgens Wanda de Groot, senior projectmanager bij IT-adviesbureau Valid, speelt de enorme hype een belangrijke rol in de tegenvallende resultaten. “Het is een maar al te bekende valkuil”, geeft ze aan. “Managers zeggen: ‘We móeten iets doen met AI’ – maar dan…?”
Zo schieten organisaties geregeld zonder duidelijk plan uit de startblokken. “‘Copilot-licenties kopen en aan de slag’”, schetst Wanda. “Klinkt eenvoudig toch? Maar dan komt de reality check: gen AI is geen plug-and-play. Het is geen app die je installeert en klaar. Het vraagt om een andere manier van werken, denken en organiseren.”
Door meteen te starten ga je weliswaar snel, maar waarheen? “Als je gaat rijden zonder duidelijke route of richting, dan wordt het een verrassing waar je uitkomt. Dat klinkt mooi voor een zondagmorgen, maar voor een bedrijfsvisie is het minder handig.”
En dan is er ook nog het risico dat je uit de bocht vliegt of juist nauwelijks vooruitkomt. “Het vrijgeven van AI-tools zonder voorbereiding is alsof je een raceauto koopt zonder rijbewijs: je hebt iets krachtigs in handen, maar zonder kennis en structuur wordt het gevaarlijk. Of op z’n minst nutteloos.”
Vertrekpunt vaststellen
Bovendien vergeten organisaties zich niet alleen af te vragen waar ze naartoe willen, maar óók vanaf waar ze vertrekken. “Vaak willen ze halverwege instappen”, weet Wanda: “‘We beginnen gewoon en zien wel.’ Maar zonder fundament is dit een recept voor teleurstelling. Als je een route instelt op je navigatie, begint deze altijd bij de huidige locatie. Dit is ook het startpunt als het gaat om het implementeren van AI.”
Dit vertrekpunt – de huidige toestand van de organisatie – bepaalt wat je als organisatie allemaal moet doen om bij de gewenste bestemming te komen. En dat blijkt in de praktijk vaak veel meer dan gedacht.
“AI raakt aan alle facetten van de bedrijfsvoering”, stelt Wanda. “Denk aan thema’s als cybersecurity, governance en compliance. Het verandert niet alleen het IT-landschap, maar ook de cultuur en processen. Het vraagt om een nieuwe manier van werken. Medewerkers hebben hierin persoonlijke begeleiding nodig, ze moeten leren hoe ze AI slim inzetten.”
Ook een solide datafundament is van cruciaal belang. “Is jouw data schoon, gestructureerd en toegankelijk? Zonder goede basis is AI blind.”
De route uitstippelen
Voor je van start gaat, is het dan ook noodzakelijk om goed in kaart te brengen waar je als organisatie staat, kijkend naar al deze randvoorwaarden. Vervolgens kun je een route uitstippelen die je van dit vertrekpunt op de gewenste bestemming brengt.
Daarvoor is het belangrijk om een organisatiebreed beleid op te stellen. “Hiervoor moet je een duidelijk antwoord formuleren op tal van belangrijke vragen”, stelt Wanda: “Hoe weet je of jouw data klaar is voor AI? Wie draagt binnen jouw organisatie de verantwoordelijkheid voor compliance en security? Hoe zorg je dat medewerkers AI niet alleen gebruiken, maar begrijpen?”
“Kun je bovenstaande vragen niet volledig beantwoorden? Dan ben je niet klaar om te starten met AI”, benadrukt ze. “En dat is oké. Zolang je het erkent. Het zijn namelijk geen technische details, maar strategische keuzes die bepalen of AI waarde toevoegt of een dure gimmick blijft.”
Voorbij de bubbel
Dat brengt ons ook weer terug bij het begin. Want hoe weet je nou of AI die enorme belofte gaat waarmaken, of dat de bubbel toch gaat barsten? Volgens Wanda is de werkelijkheid niet zo zwart-wit: “Denk terug aan de internetbubbel van begin jaren 2000. Die barstte inderdaad, maar kijk eens om je heen: internet is niet verdwenen. Sterker nog, het is verweven in ons dagelijks leven.”
“Met AI zal hetzelfde gebeuren”, voorspelt ze. “Misschien knapt de bubbel, misschien niet. Maar één ding is zeker: AI integreert in ons werk en leven. Het wordt net zo vanzelfsprekend als e-mail of online bankieren. De vraag is niet óf je ermee aan de slag gaat, maar hoe je het goed doet.”
