‘Van wankel fundament naar sturen op data’: Het DataKompas voor woningcorporaties
Data wordt steeds belangrijker voor woningcorporaties: van verantwoording afleggen tot vooruitkijken of dagelijkse sturing. Veel ambities stranden echter door versnipperde systemen en een gebrek aan helder data-eigenaarschap. Om deze impasse te doorbreken, lanceerde Valid het DataKompas. Remco Nicolai legt uit hoe de aanpak helpt om een solide datafundament te leggen, zodat de focus verschuift van technische discussies naar strategische besluitvorming.
De complexiteit binnen de corporatiesector neemt exponentieel toe. Veranderende wet- en regelgeving, ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen en de constante druk op betaalbaarheid en leefbaarheid eisen flexibele inzichten.
Geavanceerde dataoplossingen bieden veel mogelijkheden. De ambitie om datagedreven te sturen is dan ook bij vrijwel elke corporatie aanwezig. Vaak worstelen ze echter met de basis, en dan zoeken ze het probleem al gauw in hun IT-systemen. Remco Nicolai, Principal Consultant bij Valid, benadrukt dat de kern van de uitdaging elders ligt.
“De grootste hindernis voor de sector is niet de techniek, maar het inregelen van eigenaarschap, definities en governance”, legt hij uit. “Data ligt versnipperd over verschillende systemen. Bovendien is vaak niet duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is.”
Het gevolg? Verschillende afdelingen hanteren al snel afwijkende interpretaties van dezelfde begrippen. “Neem het begrip ‘beschikbare woningvoorraad’”, begint Remco. “Als de afdeling vastgoed daar iets anders onder verstaat dan verhuur, gaat de discussie al snel over welk cijfer nou het juiste is. Dat is natuurlijk niet de bedoeling – je wil juist vooruitkijken, een constructief gesprek voeren over de benodigde acties.”
Start bij het doel, niet de techniek
Door de focus op de techniek ontbreekt vaak ook een helder vertrekpunt. “Organisaties starten geregeld met een nieuw dataplatform, dashboard of AI-oplossing, zonder eerst scherp te hebben welke beslissingen beter ondersteund moeten worden”, stelt Remco. “Zonde, want echte verandering zit in processen, verantwoordelijkheden en de manier waarop mensen werken.”
“De grootste hindernis is niet de techniek, maar het inregelen van eigenaarschap, definities en governance.”
Een voorbeeld van een mogelijke doelstelling is het beter sturen op het terugdringen van leegstand. “Dan begint een businessgerichte aanpak met de vraag welke beslissingen je beter wilt nemen om leegstand te verminderen. Daarna bepaal je welke KPI’s nodig zijn en vervolgens leg je definities vast, beleg je verantwoordelijkheden en kijk je welke data nodig is om die KPI’s betrouwbaar te berekenen. Pas daarna komt de techniek aan bod.”
Maatwerk
Ondanks dat er binnen de sector veel standaarden beschikbaar zijn, blijft stuurinformatie in de praktijk deels corporatiespecifiek. Zo hebben corporaties te maken met hun eigen lokale prestatieafspraken, regionale samenwerkingen of strategische keuzes.
“Die spelen allemaal mee in de wijze waarop KPI’s worden gedefinieerd”, legt Remco uit. “Standaarden als CORA en VERA helpen daarbij omdat ze een gemeenschappelijke taal bieden, maar je moet die altijd vertalen naar de eigen context en informatiebehoefte van de corporatie.”
Zelf aan het stuur
Ook is het cruciaal dat corporaties daarbij de regie houden over hun eigen data. “Dat betekent dat je zelf bepaalt welke data belangrijk is, welke definities worden gehanteerd, wie verantwoordelijk is voor datakwaliteit en beheer, hoe data wordt opgeslagen en beveiligd en welke externe partijen toegang hebben”, licht Remco toe.
Zo voorkom je dat data, definities of kennis volledig bij een leverancier komen te liggen, waarmee je volledig afhankelijk wordt van die leverancier – de beruchte ‘vendor lock-in’. “Ook als systemen of analyses door externe partijen worden geleverd, moet je zorgen dat je hier als corporatie zelf verantwoordelijk voor blijft.”
DataKompas
Al met al komt er dus nogal wat kijken bij datagedreven sturen. “Organisatorische aspecten als eigenaarschap, governance en adoptie vormen slechts één kant. Een goed datafundament is minstens zo belangrijk”, vat Remco samen.
Om corporaties te ondersteunen bij het leggen van het onmisbare fundament dat deze randvoorwaarden samen vormen, heeft Valid het DataKompas ontwikkeld.
“Corporaties moeten nu investeren in een solide en schaalbaar datafundament.”
“Het is ontstaan vanuit de ervaringen die we de afgelopen jaren hebben opgedaan bij woningcorporaties, maar ook in andere sectoren”, legt Remco uit. “We zagen dat veel organisaties tegen dezelfde uitdagingen aanlopen op het gebied van data, governance en informatievoorziening, waardoor het lang duurt om nieuwe informatiebehoeften te ondersteunen en soms het vertrouwen ontbreekt in de beschikbare stuurinformatie.”
Eén betrouwbare basis
Met het DataKompas biedt Valid een gestandaardiseerde datafundering. Een generieke oplossing gebaseerd op het Microsoft Fabric-platform, verrijkt met processen, datamodellen en inzichten die aansluiten op de informatiebehoefte van woningcorporaties.
“Het platform verzamelt, integreert en ontsluit data vanuit de belangrijkste systemen, waardoor één centrale en betrouwbare basis voor rapportages, stuurinformatie, analyses en AI-toepassingen ontstaat”, aldus Remco. “Daardoor zijn corporaties minder tijd kwijt aan het verzamelen, controleren en combineren van data, en kunnen ze zich focussen op waar het echt om gaat: de vraag welke acties moeten worden ondernomen.”
Om te garanderen dat corporaties zelf regie houden over hun data, wordt het DataKompas bij voorkeur gerealiseerd binnen de eigen Microsoft-omgeving van de corporatie. “Zo blijft de data eigendom van de corporatie en kan die onafhankelijk van leveranciers worden gebruikt voor toekomstige ontwikkelingen.”
Het DataKompas is bovendien modulair inzetbaar. Het kan aansluiten op bestaande data- en analyticsvoorzieningen, waardoor organisaties niet opnieuw hoeven te beginnen. “Wanneer een corporatie al beschikt over een data-architectuur die als basis dient voor rapportages en analyses, kan het DataKompas hier naadloos op aansluiten – bijvoorbeeld door specifieke databronnen, datamodellen of rapportages toe te voegen, zonder de bestaande fundamenten te vervangen.”
Van rapporteren naar sturen
Kijkend naar die toekomst, voorspelt Remco dat datagedreven werken de komende jaren steeds meer zal gaan om het daadwerkelijk ondersteunen van besluitvorming en processen, in plaats van enkel het beschikbaar maken van rapportages.
De opkomst van AI zal hierin een belangrijke rol spelen. Het kan onder meer helpen om trends te signaleren en voorspellingen te doen. Ook hiervoor is een datafundament onmisbaar. Daarmee leent het DataKompas zich ook voor corporaties die aan de slag willen met AI.
“Corporaties die AI inzetten zonder een goede datafundering, lopen het risico dat de verwachte waarde uitblijft of dat bestaande dataproblemen juist groter worden”, concludeert Remco. “Daarom moeten corporaties nu investeren in een solide en schaalbaar datafundament. Pas dan ga je van achteraf rapporteren naar proactief processen verbeteren, risico’s beheersen en beter onderbouwde beslissingen nemen.”
