AI biedt middelgrote multinationals grip op kwetsbare toeleveringsketens
Middelgrote multinationals zijn vaak kwetsbaar voor verstoringen in hun supply chain, zo blijkt uit onderzoek van Marloes Strik en Adjust Consulting. Bedrijven reageren traag op risico’s, wat flinke financiële schade kan opleveren. De oplossing schuilt volgens de onderzoekers in de inzet van AI, waarmee ook bedrijven met minder diepe zakken grip kunnen krijgen op de keten.
De oplopende crisis rondom chipfabrikant Nexperia illustreert maar weer eens hoezeer geopolitiek en supply chain-risico’s met elkaar verweven zijn. Toen demissionair minister Karremans ingreep om te voorkomen dat cruciale technologie naar China zou verdwijnen, werd duidelijk hoe kwetsbaar internationale ketens kunnen zijn.
Waar een dergelijke ministeriële ingreep uitzonderlijk is, is de onderliggende onzekerheid dat niet. Niet alleen oplopende geopolitieke spanningen zetten toeleveringsketens steeds vaker onder druk, maar bijvoorbeeld ook pandemieën, natuurrampen en cyberaanvallen.
Het draagt ook bij aan de opkomst van procurement als strategische prioriteit: waar inkoop voorheen werd gezien als uitvoerende functie, is het vandaag de dag cruciaal voor strategische organisatiedoelstellingen als groei, risicobeheersing en innovatie.
Trage reactietijd
Voor veel middelgrote multinationals – met een omzet tussen de €50 miljoen en €1 miljard – blijkt de realiteit echter weerbarstig. Zij opereren op het wereldtoneel, maar beschikken vaak niet over de geavanceerde ‘control towers’ en grote risicoteams van de corporate reuzen. Daardoor is de inkoopfunctie niet goed in staat invulling te geven aan haar nieuwe strategische rol.
Het onderzoek van supply chain-expert Marloes Strik, uitgevoerd in samenwerking met inkoopadviesbureau Adjust Consulting, bevestigt dat deze groep bedrijven vaak achter de feiten aanloopt. Een opvallende bevinding is dat 57% van de bedrijven meer dan een week nodig heeft om een verstoring in de keten überhaupt te detecteren.
“Door technologie slim in te zetten, kunnen middelgrote bedrijven een niveau van veerkracht realiseren dat voorheen alleen haalbaar was voor grote ondernemingen.”
De vertraging stapelt zich vervolgens op: na detectie is vaak nog een week nodig voor impactanalyse en nog eens twee weken voor het opstellen van een responsplan. In een volatiele markt kan een maand vertraging desastreuze gevolgen hebben. Het daadwerkelijke herstel van de leveringsketen neemt daarna doorgaans nog drie tot vijf maanden in beslag.
Dat gebrek aan slagkracht is direct terug te zien in de boeken. Bedrijven die onvoldoende voorbereid zijn op ketenverstoringen riskeren een omzetverlies van gemiddeld 8%. Daartegenover staat dat investeren in weerbaarheid geld oplevert: uit de benchmark blijkt dat organisaties met een veerkrachtige supply chain gemiddeld 3,6% extra omzet realiseren.
AI zorgt voor een gelijk speelveld
De oplossing voor het gebrek aan grip op de toeleveringsketen ligt volgens de onderzoekers in digitalisering, met een hoofdrol voor kunstmatige intelligentie. De snelle opkomst van AI zorgt dat ook kleinere bedrijven de beschikking kunnen krijgen over de middelen die de inkoopfunctie nodig heeft om haar nieuwe strategische rol effectief op te pakken.
“Door technologie slim in te zetten, kunnen middelgrote bedrijven hun operationele slagkracht vergroten en een niveau van veerkracht realiseren dat voorheen alleen haalbaar was voor grote ondernemingen”, aldus de onderzoekers.
Deels schuilt het potentieel simpelweg in automatisering: naarmate digitalisering repetitieve taken overneemt, krijgen inkoopteams meer ruimte om zich te richten op strategische thema’s als waardecreatie, risicobeheer en innovatie.
Inzicht in de gehele keten
Daarnaast ontstaan nieuwe technologische mogelijkheden. Waar traditionele systemen reactief zijn, fungeren moderne tools als een radar die continu de horizon afspeurt. AI-algoritmes kunnen grote hoeveelheden data in real time analyseren en afwijkingen direct signaleren.
“Verdere transformatie is noodzakelijk om in een volatiele en digitale economie duurzaam concurrerend te blijven.”
Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor zogeheten third-party risk platforms. Deze bieden inzicht tot diep in de toeleveringsketen. Veel risico’s schuilen namelijk niet bij de directe leverancier, maar juist dieper in de keten.
Gebruikmakend van AI, maken third-party risk platforms het mogelijk om ook deze diepere lagen – de toeleveranciers van de toeleveranciers – in kaart te brengen en te monitoren op financiële stabiliteit, geopolitieke dreiging en ESG-compliance.
Tot slot stelt de nieuwste technologie bedrijven in staat om scenario’s te simuleren. In plaats van pas te handelen wanneer de crisis uitbreekt, kunnen inkoopteams vooraf zien wat het effect is van een handelsoorlog of pandemie, en hun strategie daarop aanpassen.
Fundamentele verschuiving
Al met al opent het de deur voor “een fundamentele verschuiving in hoe bedrijven supply chain‑complexiteit beheren”, stellen de onderzoekers: “Waar procurement traditioneel werd gezien als een uitvoerende functie, tonen de nieuwste ontwikkelingen aan dat het ook een directe bijdrage kan leveren aan strategische organisatiedoelstellingen, zoals groei, risicobeheersing en innovatie.”
Om deze kans te verzilveren, moeten veel middelgrote multinationals nog wel de nodige stappen zetten: maar liefst 80% leunt voor zijn inkoopprocessen nog voornamelijk op Excel en ERP-systemen. Slechts 20% experimenteert al actief met AI-oplossingen.
“Verdere transformatie is noodzakelijk”, concludeert Adjust. “Niet als doel op zich, maar als voorwaarde om in een volatiele en digitale economie duurzaam concurrerend te blijven. De toekomst van procurement ligt in het versterken van strategische capaciteiten, het benutten van technologie als versnellingsmechanisme en het bouwen aan wendbare, datagedreven ecosystemen.”
