De grote ontkoppeling: CFO’s breken met de wetmatigheid dat groei extra handen vereist
Nederlandse financieel bestuurders lijken een economische wetmatigheid los te laten: die tussen omzetgroei en personeelsuitbreiding. Uit de laatste CFO Survey van Deloitte blijkt dat het bedrijfsleven massaal inzet op een strategie van ‘meer met minder’. Vooralsnog hapert de realisatie echter nog door matige datakwaliteit en een geopolitieke storm die investeringen remt.
Het sentiment onder de Nederlandse CFO’s is, ondanks de onzekere tijden, voorzichtig optimistisch. Wie echter dieper in de cijfers duikt, ziet een fundamentele verschuiving in hoe de verwachte groei wordt vormgegeven: maar liefst 70% van de CFO’s verwacht dat de omzet de komende twaalf maanden zal stijgen, zelfs als het aantal medewerkers wordt gereduceerd.
Deze ‘grote ontkoppeling’ van omzet en arbeidsvolume is opvallend. Waar groei traditioneel gelijkstond aan het openzetten van de vacatures, kiezen bedrijven nu noodgedwongen voor een andere route.
Dienstverleners en technologiebedrijven lopen hierin voorop: zij willen productiviteitswinst boeken door automatisering en prijsverhogingen.
“In plaats van alleen kosten te besparen, vergroten veel bedrijven hun winstmarges door nieuwe producten te introduceren, nieuwe markten te betreden en premiumprijzen te vragen”, stelt Yvonne Daas, partner Finance Transformation Deloitte. “Tegelijkertijd blijven ze de kosten verlagen.”
De digitale belofte hapert
Digitalisering – en vooral AI – wordt gezien als de heilige graal om de kloof tussen omzet en arbeidsvolume te dichten. De verwachtingen zijn hooggespannen: ruim een derde van de CFO’s denkt zelfs dat AI over vijf jaar bij meer dan de helft van alle strategische beslissingen een rol speelt.
Die droom is echter nog lang geen realiteit. Op dit moment geeft 90% van de respondenten aan dat AI bij maximaal een kwart – en in de praktijk vaak slechts 5% – van de beslissingen wordt gebruikt.
“Er is een kloof tussen de verwachtingen rond AI (zoals het genereren van nieuwe inzichten) en de werkelijkheid, vaak door de gebrekkige datakwaliteit”, licht Arthur Kramer toe, partner Finance Transformation bij Deloitte. “Daarnaast verwachten CFO’s soms dat AI correlaties kan vinden die er in werkelijkheid niet zijn.”
De geopolitieke handrem
Ook de bereidheid om de portemonnee te trekken blijft nog achter bij de retoriek: 80% van de bedrijven is van plan minder dan een kwart van het techbudget aan AI te besteden.
Dat de budgetten achterblijven komt onder meer door de toegenomen onzekerheid in de markt. Geopolitieke risico’s worden inmiddels door 40% van de financieel bestuurders gezien als een grote bedreiging voor het businessmodel – een forse stijging ten opzichte van eerder dit jaar.
Deze onzekerheid werkt als een rem op de langetermijnambities. Bedrijven die geopolitiek als grootste risico zien, stellen grote kapitaalprojecten en overnames vaker uit. Ze kiezen voor veiligheid: het behouden van liquiditeit op de korte termijn gaat voor tactische investeringen.
Tone Bachke, CFO van SHV Holdings, geeft in het rapport aan dat de toegenomen onzekerheid het werk van de CFO des te uitdagender maakt. “Echt risicomanagement draait niet om het voorspellen van de toekomst, want dat kan niemand. Het gaat om het doornemen van scenario’s, het voorbereiden op het onverwachte en het begrijpen van kettingreacties.”
De rol van de CFO
De vele uitdagingen dragen er ook aan bij dat de rol van de CFO verandert van de traditionele ‘scheidsrechter’ – die achteraf de boeken controleert – naar een strategisch leider die de toekomst vormgeeft. Maar liefst 80% van de bestuurders ziet zijn invloed in de boardroom groeien.
“De rol verschuift van een focus op compliance en kosten naar waardecreatie”, stelt Kramer. “Van de CFO wordt verwacht dat deze de organisatie beschermt tegen onzekerheid én flexibiliteit creëert.”
In de praktijk blijkt vaak echter de executiekracht te ontbreken om die strategische belofte in te lossen: door een acuut tekort aan data- en AI-talent blijven veel teams alsnog hangen in rapportages en compliance.
