Hoe CFO’s grip houden op AI en de datagolf van morgen
Nieuwe AI-technologie belooft CFO’s tal van voordelen, waaronder realtime inzicht, slimmere voorspellingen en minder handmatig werk. Maar de kloof tussen de verwachtingen en de praktijk is groot. Hoe zorg je ervoor dat AI daadwerkelijk waarde toevoegt? Steven Annegarn, CTO bij Data Kingdom, deelt zijn visie op wat er echt nodig is om die belofte waar te maken.
Uit onderzoek van Visma en de Vereniging van Registercontrollers blijkt dat 79% van de finance-professionals de voordelen van AI en digitalisering wel degelijk ziet. Tegelijkertijd zegt 82% dat de implementatie in de praktijk moeizaam verloopt. Er is wel de wil, maar de structuur ontbreekt vaak.
Bij veel organisaties stapelen de tools zich op. Finance-teams gebruiken gemiddeld zeven verschillende platforms naast elkaar. In 38% van de gevallen sluiten die niet goed op elkaar aan, zo blijkt uit onderzoek van Pleo onder 3.000 financiële professionals. Medewerkers verliezen hierdoor gemiddeld 161 uur per jaar aan het schakelen tussen systemen. Dat zijn vier volledige werkweken.
En ondertussen wordt van CFO’s verwacht dat ze realtime scenario’s draaien, afwijkingen signaleren en strategische keuzes onderbouwen.
De rol van de CFO verandert en verbreedt tegelijkertijd ook. Van financieel geweten naar strategisch leider. Niet alleen de cijfers moeten kloppen, maar ook de systemen erachter. De CFO bewaakt de datakwaliteit, de governance en het tempo van digitale innovatie.
AI wordt vaak te vroeg ingezet
Bij slechts 25% van de organisaties heeft AI geleid tot kostenbesparing, zo blijkt uit onderzoek van FM.nl. Tegelijkertijd ziet 41% wel een verbetering in efficiëntie.
De technologie is er. Wat ontbreekt is de samenhang. Veel organisaties hebben dashboards zonder eenduidige definities. Er is data, maar weinig controle op kwaliteit en consistentie. Zolang die basis ontbreekt, blijft AI een losse toevoeging zonder richting. Zelfs een relatief eenduidig begrip als fte wordt al op meerdere manieren gedefinieerd. Laat staan complexere begrippen.
De datagolf vraagt om een fundament
CFO’s die overzicht willen houden, beginnen bij business intelligence (BI) als basis voor besluitvorming.
BI brengt structuur aan in data en processen. Het zorgt dat definities kloppen, data herleidbaar blijft en inzichten betrouwbaar zijn. Zo wordt finance richtinggevend en sturend in plaats van uitleggend.
Een CFO die in zijn maandrapportage drie verschillende versies van de brutomarge tegenkomt, weet dat het probleem niet in de analyse zit maar in de opzet. Zonder structuur ontstaat er ruis. En als de rapportage niet klopt, worden beslissingen uitgesteld of op basis van onderbuikgevoel genomen.
Toch werkt 41% van de finance-afdelingen nog met handmatige rapportages. Rolling forecasts zijn bij meer dan de helft van de organisaties nog niet ingeburgerd. Er is dus wel tooling, maar weinig integratie en consistentie.
Eerst bouwen, dan versnellen
Bij veel organisaties heeft AI het werk van junior medewerkers deels overgenomen. Afwijkingen worden automatisch gesignaleerd, journaalposten voorgesteld, overzichten gegenereerd.
Dat lijkt efficiënt. Tegelijkertijd verdwijnt daardoor de ervaring met de basis. En juist dat werk zorgt ervoor dat je begrijpt hoe processen lopen, waar risico’s ontstaan en wanneer iets afwijkt van wat je mag verwachten.
Wie die ervaring mist, ziet niet wanneer een model het bij het verkeerde eind heeft. En juist die ervaring is nodig om later zelf te kunnen beoordelen, bijsturen en verklaren. De seniors van morgen zijn de juniors van vandaag. Als we dat werk nu volledig door AI laten overnemen, ontstaat er op termijn een gat in expertise.
Lees ook: Hoe leer je als jonge consultant het vak als AI het beginnerswerk overneemt?
Grip begint bij regie op data
De oplossing zit niet in nieuwe technologie. Het begint bij inzicht in hoe data stroomt, wie ermee werkt, welke (soms impliciete) definities er zijn en welke informatie echt nodig is om te sturen.
Pas als dat inzicht er is, kun je effectief sturen op datakwaliteit. Maak datakwaliteit inzichtelijk en meetbaar, zodat het geen abstract begrip blijft maar verandert in opschoonlijsten en procesverbeteringen.
Bij grotere organisaties lukt dat steeds vaker. FM.nl laat zien dat bij bedrijven met meer dan 500 medewerkers 30% daadwerkelijk kostenbesparingen ziet door AI. Kleinere organisaties blijven vaker hangen in plannen en pilots omdat het fundament minder sterk is.
Wie BI goed inricht, legt dat fundament alsnog. Dan wordt AI een logisch vervolg op een goed ingerichte structuur. De datagolf is in volle gang, en CFO’s die overzicht willen houden, beginnen bij de basis. Alleen met een goede basis levert AI de waarde die de CFO nastreeft.
Waar begin je als CFO?
De verwachtingen van AI zijn hoog, maar zonder solide BI-infrastructuur blijven de beloftes onbenut. Voor CFO’s die echt grip willen krijgen op hun datalandschap, zijn dit de vragen die nu gesteld moeten worden:
- Zijn onze kern-KPI’s eenduidig gedefinieerd en herleidbaar tot de bron?
- Waar in onze datastromen ontstaat vertraging, dubbeling of onbetrouwbaarheid?
- Is BI ingericht als strategisch stuurmiddel of als rapportageproductie?
- Wie is verantwoordelijk voor datakwaliteit en wordt daar actief op gestuurd?
Zonder antwoorden op deze vragen is elke AI-investering een sprong in het duister. Juist nu is het moment om de basis te leggen door één datalaag, één waarheid, één richting.
Over de auteur: Steven Annegarn is Chief Technology Officer van Data Kingdom, een adviesbureau gespecialiseerd in business intelligence en data analytics.
