RadarAdvies helpt Gooi- en Vechtstreek met woonzorgopgave
Net als in de rest van Nederland staat ook de Gooi- en Vechtstreek voor een serieuze woonzorgopgave. De regio heeft plannen om die op te lossen, maar hoe doe je dat in de praktijk? RadarAdvies heeft de Gooi- en Vechtstreek hierbij geholpen.
Sinds 2022 is de Rijksoverheid druk in de weer met het oplossen van de zogeheten woonzorgopgave via verschillende initiatieven. Deze richten zich op de woonsituatie van mensen die zorg of begeleiding nodig hebben, op eerlijke spreiding van deze mensen tussen gemeenten en op de groeiende vergrijzing.
Ook de Gooi- en Vechtstreek kampt met vergrijzing. Hierdoor blijft de vraag naar zorggeschikte woningen in de regio toenemen. Daarnaast is in de Gooi- en Vechtstreek – net zoals in de rest van ons land – sprake van een enorm tekort aan zorgprofessionals.
Uit een eigen analyse van de Gooi- en Vechtstreek blijkt dat in de regio tot 2030 zo’n 6.500 extra woningen nodig zijn. Maar liefst 4.000 daarvan zijn voor hulpbehoevende ouderen, 30 voor jongeren met een zorgbehoefte en 30 voor de uitstroom uit de maatschappelijke opvang.
De Gooi- en Vechtstreek staat dus voor een enorme uitdaging. “Wij zijn een dubbelvergrijsde regio die veel gelijkvloerse en zorggeschikte woningen nodig heeft”, zegt Inge Huiskers, regionaal programmacoördinator Bouwen en Wonen. “Er is hier geen ruimte meer voor grote dure gezinswoningen.”
De enorme uitdaging vraagt bovendien niet alleen om bouwvolume, maar ook om slimme infrastructuur die voorzorg en zelfstandig wonen ondersteunt. Daarmee sluit de regio aan bij de landelijke ambities om ouderen zo lang mogelijk de regie over hun eigen leven te laten houden.
Regionale maatschappelijke opgave
Maar hoe concretiseer je al deze plannen? Door een strategie te ontwikkelen vanuit het idee dat de enorme woonzorguitdaging een regionale maatschappelijke opgave is en géén optelsom van gemeentelijke taken.
“Er was al heel veel kennis in huis over de woonzorgopgave”, aldus Christiaan Baillieux van RadarAdvies. “We wilden vanuit de bestaande kennis geen visie ontwikkelen, maar ervoor zorgen dat de bestaande kennis ook echt kan worden toegepast in de regio.”
De strategieontwikkeling begon met verschillende gesprekken tussen gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisaties. Hierdoor werd duidelijke welke expertise reeds aanwezig was en welke belangen alle betrokkenen hadden.
“Omdat het ging om een samenwerking tussen zes gemeenten, zes corporaties en meerdere zorgpartijen was neutrale begeleiding belangrijk”, vertelt Huiskers. “Een externe partij als RadarAdvies weet die neutraliteit te waarborgen, kan ik inmiddels zeggen.”
Aan de slag
Onder leiding van RadarAdvies werden vijf uitgangspunten vastgesteld om ervoor te zorgen dat alle betrokkenen met de uiteindelijke strategie uit de voeten zouden kunnen.
Zo werkten alle betrokken partijen bijvoorbeeld met bestaande data. Het voordeel hiervan was dat nieuwe onderzoeken dus niet nodig waren – wat zowel veel tijd als geld heeft bespaard.
In lijn hiermee is ook gebruikgemaakt van bestaande kennis en voorbeelden uit andere gemeenten en regio’s. Hierdoor kon de Gooi- en Vechtstreek eenvoudiger valkuilen vermijden, terwijl lessen van anderen ook hielpen om realistische doelen te stellen.
Een ander belangrijk uitgangspunt was: lokaal doen wat lokaal kan en regionaal doen wat regionaal moet. Gemeenten konden zo hun eigen accenten leggen, terwijl op regionaal niveau werd samengewerkt aan thema’s als spreiding en woonvormen.
In dat licht spraken de partijen onder meer af om woningen zo generiek mogelijk te bouwen zodat zo veel mogelijk doelgroepen ze zouden kunnen gebruiken. Dat voorkomt namelijk concurrentie tussen gemeenten en vergroot de schaalbaarheid.
En natuurlijk moest bij het ontwikkelen van de strategie continu rekening worden gehouden dat deze aansluit op bestaande kaders, programma’s en akkoorden, opdat de strategie juridisch uitvoerbaar is – het vijfde uitgangspunt.
Hoewel de uitgangspunten hebben bijgedragen, blijft het nou eenmaal een lastige zaak om overeenstemming te bereiken met tientallen partijen. “De woonopgave werkbaar maken met meerdere partners was voor ons nieuwe materie”, erkent Huiskers. “RadarAdvies heeft ons echter geholpen om een goed resultaat te bereiken.”
Souplesse en water bij de wijn
Het resultaat is een bestuurlijk vastgestelde woonzorgstrategie die door alle partners wordt onderschreven. Gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisaties trekken nu samen op met een collectief gedragen beeld van de opgave.
Daarnaast is de samenwerking tussen gemeenten en andere partijen merkbaar verbeterd. Doordat ze samen de strategie hebben ontwikkeld, is er meer onderling begrip ontstaan en daardoor ook een stevigere basis voor het uitvoeren van deze strategie.
Een vergelijkbaar effect trad op tussen professionals uit het sociale domein en die uit het fysieke. Door samen te werken aan de strategie, begrijpen ze nu beter hoe hun werk elkaar beïnvloedt. En dat komt de zorg uiteindelijk ten goede.
De strategie bevat concrete doelen, beoogde resultaten en een heldere verdeling van verantwoordelijkheden. Zo is goed te volgen wat er speelt, wie actie onderneemt en welke voortgang wordt geboekt. Voordeel: transparantie vergroot het draagvlak en maakt bijsturen mogelijk.
Tot slot is in de strategie beschreven wat nodig is om de verdere implementatie van de strategie handen en voeten te geven. Denk aan borging van samenwerking, kennisdeling en monitoring. Dat versterkt de uitvoerbaarheid van de strategie op de lange termijn.
“Wat bijzonder is aan deze opdracht, is dat het sociale en fysieke domein met elkaar hebben samengewerkt”, zegt Baillieux. “We hebben verschillende type bestuurders, met verschillende wereldbeelden, bij elkaar gebracht. Dat vraagt om souplesse én water bij de wijn. Daartoe waren uiteindelijk alle partijen bereid.”
