‘Lef tonen zónder roekeloos te zijn’: Hoe risicomanagement RWS onder grote tijdsdruk helpt bij het verbeteren van de waterkwaliteit
Rijkswaterstaat is druk bezig om de kwaliteit van ons oppervlakte- en grondwater te verbeteren. Met een naderende deadline vraagt dat om focus, wendbaarheid en het doorhakken van knopen. Cratos Consulting biedt de structuur en zekerheid die daarvoor nodig zijn. “Risicomanagement helpt om lef te tonen zónder roekeloos te zijn”, aldus senior consultant Daniela Mayan. We spraken haar over het uitdagende programma en de rol van Cratos.
We drinken het, zwemmen erin en varen erop. We wassen onszelf én ons eten ermee. Boeren gebruiken het om gewassen te laten groeien, maakbedrijven om te koelen en energiebedrijven om stroom op te wekken. Je vindt het in zo ongeveer elk product in de supermarkt.
Het is nog maar een (hele) kleine greep: water is overal – en letterlijk een noodzakelijke voorwaarde voor ál het bekende leven. Het belang van schoon water behoeft dan ook nauwelijks toelichting.
Om de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater te verbeteren en beschermen, trad in 2000 de Kaderrichtlijn Water (KRW) in werking. EU-lidstaten moeten zorgen dat hun oppervlakte- en grondwater uiterlijk 22 december 2027 een goede ecologische en chemische toestand heeft bereikt.
Of Nederland dit gaat halen, is nog de vraag. Hoewel de afgelopen jaren duidelijke vooruitgang is geboekt, liet onderzoek eerder dit jaar zien dat er extra inspanningen nodig zijn om de waterkwaliteit tijdig te verbeteren.
Bovendien is de deadline verre van vrijblijvend. Het missen ervan kan resulteren in boetes of dwangsommen voor de overheid, juridische procedures, verlies of weigering van lozingsvergunningen en vertraging of stilstand van bedrijfsactiviteiten.
Wendbaar, voorspelbaar en betrouwbaar
Er is dan ook veel aan gelegen om de deadline te halen. Tegen die achtergrond klopte Rijkswaterstaat Oost-Nederland (RWS ON) – dat zich richt op het verbeteren van de waterkwaliteit in de IJssel, Neder-Rijn, Lek en Waal – aan bij Cratos Consulting.
“We zijn door RWS ON gevraagd om de programmasturing en programmabeheersing te versterken vanuit de invalshoek van risicomanagement”, vertelt senior consultant Daniela Mayan. “Het doel is om de haalbaarheid van de KRW ON-doelstellingen te vergroten.”
Hiertoe zet Cratos zich in voor een wendbaar, voorspelbaar en betrouwbaar programma. “De focus ligt op die KRW ON-doelstellingen”, aldus Mayan. “De blik vooruit op dat wat die doelstellingen kan beïnvloeden en de expliciete afwegingen hoe hiermee om te gaan. En al doende groeit de mate van risicobewustzijn en risicogestuurd denken en handelen in het team.”
Risicobewust
Dat bewustzijn is cruciaal, en vormt dan ook een expliciet onderdeel van de opdracht. “We zijn gevraagd om ook de benodigde verandering van mindset te begeleiden. Zo zorgen we voor werkend risicomanagement, waarbij teams en teamleden eigenaarschap tonen om hun gezamenlijk succes te kunnen behalen.”
Het sluit helemaal aan op de integrale aanpak van Cratos, waarin mens, proces en resultaat altijd worden verbonden. “Vaak wordt het belang van risicomanagement wel uitgesproken, is er een plan opgesteld en een proces ingericht – maar toch blijft het beoogde effect uit; inbedding van risicomanagement én bijbehorend gedachtegoed vraagt meer. Wij ondersteunen juist die ontwikkeling van theorie naar praktijk.”
Samen succesvol
Binnen het KRW-programma voor Oost-Nederland (KRW ON) biedt Cratos onder meer aanbevelingen gericht op tijdigheid, kosten en kwaliteit, een risicomanagementplan, structuur, over- en inzicht en risicodossiers voor het programma en de onderliggende projecten.
Mayan leidt de opdracht vanuit Cratos. Ze fungeert onder meer als teamleider voor het team van risicomanagers dat binnen KRW ON wordt ingezet, als adviseur risicomanagement voor het programmateam en als schakel tussen KRW ON en het betrokken ingenieursbureau.
“Vanuit mijn ruime kennis en ervaring, voornamelijk in de waterbouw, weet ik dat risicomanagement alles in zich heeft om de programmasturing en -beheersing te versterken, ongeacht de aard, omvang of complexiteit van de opgave. Ik zet mij vol enthousiasme in om het team hierin mee te nemen en samen succesvol te zijn.”
Focus en inzicht
Dat begint met het creëren van focus en inzicht, legt ze uit. “Focus op de doelstellingen en inzicht in de context waarin deze gerealiseerd moeten worden”, schetst ze. “Van daaruit kan inzicht en overzicht gecreëerd worden in de risico’s die het behalen ervan kunnen beïnvloeden.”
Waar het programma vanuit technisch oogpunt niet als zeer complex wordt geduid, is het wel divers van aard in een groot gebied – maatregelen variëren van natuurvriendelijke oevers tot geulen, beken, strangen, uiterwaardverlagingen én dynamisch (rivieren)gebied.
“Het programma heeft daardoor te maken met een grote hoeveelheid grondeigenaren, stakeholders, belangen, raakvlakken en procedures”, schetst Mayan. “Afstemming en inpassing is dan ook maatwerk. Het realiseren van de opgave in het gegeven tijdsbestek vraagt van ieder een mate van flexibiliteit.”
Ritme in de risicodialoog
Hier liggen ook de grootste risico’s. “Denk aan de beschikbaarheid van benodigde gronden en vergunningen, de benodigde capaciteit voor essentiële functies in de planstudie- en realisatiefase, het korte uitvoeringsvenster dat de aannemer heeft om de maatregelen te realiseren – ook nog beïnvloed door aspecten als hoog- en laagwaterstanden – en de samenwerking met alle betrokkenen die dit vraagt.”
Eenmaal goed in beeld en “doorleefd”, vormen deze risico’s input voor te maken keuzes, communicatie en succesvolle samenwerking tussen teamleden en met andere samenwerkingspartners.
“Met dit als uitgangspunt hebben we volop ingezet op het bouwen van structuur, overzicht en inzicht, ritme in de expliciete risicodialoog, gerichte beheersing en herleidbaarheid van dit alles”, vertelt Mayan.
Veel werk, weinig tijd
Dit jaar staat nog veel te gebeuren, zoals het verder doorlopen van de planstudiefase en de gunning van de percelen IJssel Noord, IJssel Zuid en Neder-Rijn Lek. “We gaan dus ook een fase in waarin nauwe, goede samenwerking met de aannemers cruciaal zal zijn. Daarin zullen we elkaar dichtbij moeten houden om tijdig een mooi resultaat neer te zetten.”
Nu de deadline steeds meer begint te dringen, toont risicomanagement volgens Mayan nog duidelijker zijn waarde. “Er is veel werk te verzetten in korte tijd, de context wordt alleen maar complexer en er zijn veel partijen betrokken. Juist nu geeft risicomanagement focus en helpt het bij het duiden van prioriteiten en de benodigde aanpak.”
Lef kunnen tonen
Misschien nog wel belangrijker, legt ze uit, is dat het daarmee ook de zekerheid biedt die projectmanagers nodig hebben om moeilijke knopen door te hakken, en zo voortgang te blijven maken in het korte tijdsbestek dat rest.
“In een wereld die volop in beweging is en complexer wordt, een wereld waarin het tonen van lef en het maken van keuzes cruciaal is, helpt risicomanagement om dat lef te kúnnen tonen – zónder roekeloos te zijn – en die keuzes te maken.”
“Risicomanagement wordt ten onrechte vaak gezien als dat ‘lijstje om het lijstje’”, geeft ze aan. “Droge materie die vanuit een theoretisch kader wordt aangevlogen. Terwijl goed risicomanagement juist volop in beweging is – het gaat over actie, over dóen en gezamenlijk succes.”
Mayan kijkt dan ook uit naar de komende twee jaar – hoe uitdagend het halen van de deadline ook is. “Het biedt juist volop goede energie: we gaan naar buiten… tijd om die mooie natuurmaatregelen daadwerkelijk te realiseren!”
