Sluitingen spoedeisende hulp hebben nauwelijks invloed op zorgvolume en toegankelijkheid
De sluiting van spoedeisendehulpafdelingen (SEH’s) heeft weinig tot geen invloed op het zorgvolume in de betreffende regio’s. Dat blijkt uit een onderzoek van adviesbureau Gupta Strategists naar negentien SEH-sluitingen in het afgelopen decennium.
Rond het al dan niet concentreren van bepaalde vormen van zorg woedt al jaren een bij tijden verhitte discussie. Zo ook rond de SEH’s, waarvan er de afgelopen tien jaar diverse werden gesloten of omgevormd tot spoedpost.
Voorstanders wijzen op de kwaliteitswinst: door minder locaties met een hogere concentratie aan expertise zouden patiënten betere zorg ontvangen. Bovendien kan concentratie volgens hen bijdragen aan de toegankelijkheid van het zorgstelsel in een tijd waarin personeelstekorten en stijgende zorgkosten de sector onder druk zetten.
Tegenstanders vrezen echter dat sluitingen juist leiden tot een verminderde toegankelijkheid, met name in dunbevolkte gebieden. Zij stellen dat langere reistijden patiënten kunnen ontmoedigen om hulp te zoeken of acute zorg zelfs ontoegankelijk maken.
Tegen de achtergrond van deze discussie nam Gupta Strategists de proef op de som. Het strategisch zorgadviesbureau analyseerde de impact van negentien SEH-sluitingen in de periode 2012-2020 en keek daarbij naar de gevolgen voor zorgvolume en toegankelijkheid.
Niet meer of minder
De onderzoekers concluderen dat de angst van tegenstanders van SEH-sluitingen grotendeels ongegrond is: “Mensen die in de regio van een gesloten SEH wonen, krijgen daarna gemiddeld niet meer of minder zorg.”
Rond het moment van sluiting zijn er wel tijdelijke schommelingen in het zorggebruik, die vaak worden veroorzaakt door een herverdeling van patiëntenstromen. Bij abrupte sluitingen als gevolg van faillissementen is deze dip sterker, maar deze herstelt zich doorgaans snel.
Uit de analyse komt ook geen directe relatie naar voren tussen zorgvolume en de nabijheid van een andere SEH. “Kennelijk maakt het niet uit voor het zorgvolume of de reistijd veel of weinig toeneemt”, aldus de onderzoekers.
Geen cascade-effect
Daarnaast veroorzaakt het sluiten van SEH’s geen zogeheten cascade-effect, waarbij andere ziekenhuisafdelingen of de eerstelijnszorg extra worden belast. Ook de omzet van ziekenhuizen blijft na een sluiting in lijn met de landelijke trends.
Het blijkt daarbij zelfs dat in de gevallen waarin SEH’s worden omgevormd tot spoedposten, dit juist leidt tot een stijging van het zorgvolume. Binnen drie jaar na de omvorming stijgt het volume gemiddeld met 4,6%.
Mogelijke oorzaken hiervan zijn volgens Gupta een lagere drempel voor patiënten om een spoedpost te bezoeken en de dubbele registratie van patiënten die eerst op een spoedpost worden gezien en daarna naar een SEH worden doorverwezen.
Goed nieuws
Al met al stelt Gupta vast dat de sluiting van de SEH’s nauwelijks invloed heeft gehad op zowel het zorgvolume als de ziekenhuisomzet.
“We zien dat mensen die wonen in het werkgebied van een gesloten SEH wonen gemiddeld niet meer of minder zorg krijgen na de sluiting dan daarvoor”, aldus de onderzoekers. “Dat is goed nieuws. Het kan dus ook geen argument zijn in discussies rondom wel of niet openhouden van een SEH.”
Gupta heeft in de analyse niet gekeken wat de invloed van de concentratie van spoedeisende hulp is op de kwaliteit van de geboden zorg.
