Commissarissen ondanks uitdagingen optimistisch over toekomst

24 oktober 2023 Consultancy.nl 6 min. leestijd

Hoe kijken commissarissen naar de toekomst van de organisatie waar ze toezicht op houden? Grant Thornton vroeg 150+ commissarissen naar hun blik op de toekomst. Een rondje langs de belangrijkste bevindingen in vijf vragen.

Wat is de groeiverwachting van de onderneming?

In de profitsector ligt het accent duidelijk op groei, zowel het verhogen van de totale omzet als van het aantal medewerkers. Bijna twee derde van de commissarissen geeft aan dat ze de komende jaren groei verwachten. Dit gaat op voor het zowel het beursgenoteerde bedrijf als het niet-genoteerde profitbedrijf en het familiebedrijf.

Bij commissarissen in de non-profitsector ligt de groeiverwachting een stuk lager, wat deels te maken heeft met het feit dat non-profits veel minder sturen op groei en financiële waardevermeerdering, maar juist meer op maatschappelijke factoren.

Commissarissen ondanks uitdagingen optimistisch over toekomst

Wat zijn de belangrijkste externe uitdagingen?

Binnen de profitsector worden geopolitieke ontwikkelingen door de respondenten het vaakst genoemd als mogelijke bedreiging en/of uitdaging. Deze uitdagingen worden zowel door beurs- en niet-beursgenoteerde bedrijven als de familiebedrijven genoemd.

Op de tweede plaats volgen uitdagingen gerelateerd aan de economische en financiële crisis. Op plek drie staan klimaatgerelateerde uitdagingen. Het zijn vooral de commissarissen bij beurs- en niet-beursgenoteerde bedrijven die hun zorgen uiten over het klimaat, in tegenstelling tot de familiebedrijven.

En in de non-profitsector? In het bijzonder binnen de zorg en het onderwijs vormen maatschappelijke opvattingen en het gedrag van mensen, evenals demografische ontwikkelingen, de belangrijkste externe uitdagingen. Bij commissarissen van woningcorporaties leven vooral de uitdagingen die voortvloeien uit de economische en financiële crisis.

Commissarissen ondanks uitdagingen optimistisch over toekomst

In de profitsector heeft de oorlog in Oekraïne, inclusief de daarmee samenhangende sancties en supply-chainproblemen (onder andere in China), duidelijk zijn weerslag gehad op de antwoorden van de respondenten. In deze editie van het Commissarissen-benchmarkonderzoek is het aantal respondenten dat geopolitieke ontwikkelingen als grote uitdaging aanmerkt flink toegenomen ten opzichte van vorig jaar en twee jaar geleden.

Binnen de non-profitsector is de aandacht voor demografische ontwikkelingen toegenomen. De niet-commissarissen maken zich in vergelijking met twee jaar geleden wat meer zorgen over de vraag naar hun producten.

Wat zijn de belangrijkste organisatie-uitdagingen?

De onderzoekers vroegen de commissarissen ook wat de belangrijkste uitdagingen zijn binnen hun organisatie. In de profitsector staan de vraag naar voldoende vaardige mensen en het behouden van talent bovenaan de lijst met uitdagingen. Daarachter volgen beschikken over voldoende innovatievermogen en goed kunnen inspelen op de technische ontwikkelingen.

Ook in de non-profitsector, en dan vooral in de zorg en het onderwijs, vormt menselijk kapitaal duidelijk de belangrijkste prioriteit. Hierna worden digitalisering (inclusief cybersecurity) en onderwerpen als verduurzaming en de energietransitie genoemd, thema’s die in het bijzonder leven bij woningcorporaties. Opvallend is dat vergeleken met de andere non-profitsegmenten, digitalisering in de zorg nauwelijks als uitdaging wordt genoemd.

Commissarissen ondanks uitdagingen optimistisch over toekomst

Wat zijn de belangrijkste interne prioriteiten?

Gevraagd naar de belangrijkste prioriteiten op de interne veranderagenda, wijzen de commissarissen op diverse factoren, waaronder digitalisering en robotisering, meer klantgericht werken, professionalisering van de bedrijfsvoering en talentmanagement.

In de non-profitsector zijn vergelijkbare prioriteiten zichtbaar, waarbij wel opvalt dat er binnen deze sector veel minder nadruk ligt op automatisering en robotisering.

Commissarissen ondanks uitdagingen optimistisch over toekomst

Hoeveel vertrouwen hebben commissarissen in de raad van bestuur?

Over de hele linie zijn commissarissen behoorlijk positief over de raad van bestuurd, die zij een rapportcijfer van net boven de 8 geven. Ze zijn vooral content over de kennis waarover de RvB beschikt – hier geven zij het cijfer 8.4. Tot slot geven ze de samenwerking binnen het bestuur een 8,3.

De twee elementen die het laagst worden beoordeeld zijn de ambassadeursrol (inclusief relatiebeheer) en de permanente educatie van de RvB-leden.

“Permanente educatie is al jaren een verbeterwens bij commissarissen en met name ICT-kennis en kennis van digitalisering ziet men structureel als een urgente verbeterwens”, zegt Herbert Rijken, hoogleraar aan de VU Amsterdam en auteur van het rapport. “Dat komt door de enorme snelheid waarop ontwikkelingen met betrekking tot digitalisering zich ontvouwen, met zowel bedreigingen als kansen.”

Commissarissen ondanks uitdagingen optimistisch over toekomst

Met alle technologische ontwikkelingen die op bedrijven afkomen, kiezen steeds meer organisaties de laatste jaren dan ook voor jongere commissarissen, bleek uit recent onderzoek van HR-advieskantoor Heidrick & Struggles.

Tot slot komt in het Grant Thornton-rapport naar voren dat commissarissen graag zouden zien dat hun organisatie hun jaarlijkse cyclus voor het evalueren van het functioneren van de auditcommissie verbetert.

“Respondenten vinden dat ze het proces van de evaluatie van het functioneren van de auditcommissie weleens grondig tegen het licht mogen houden”, stelt Rijken. “Daarbij formuleren zij ook breed gedeelde verbeterwensen om bij die evaluaties gebruik te maken van een 360-gradenbenadering en om te kijken naar het functioneren van de afzonderlijke auditcommissieleden.”