Overheadkosten in langdurige zorg dalen: minder managers, meer zelfsturing

29 augustus 2018 Consultancy.nl

Uit een nieuwe studie van Berenschot blijkt dat de overheadkosten in de langdurige zorg in het afgelopen jaar verder zijn gedaald. Het onderzoeksteam van het adviesbureau stelt dat met name minder managers in combinatie met zelfsturing en minder administratief personeel hieraan ten grondslag liggen.

Iedere organisatie besteedt een deel van zijn budget aan de organisatie zelf: de zogenaamde overheadkosten. Deze kosten – waaronder die voor management, human resources, administratie en juridische zaken – zijn nodig om een organisatie draaiende te houden. Per sector kunnen deze overheadkosten nogal verschillen, stelt Mark Huijben in zijn in 2011 gepubliceerde proefschrift.

Volgens Huijben is het van belang invulling te geven aan een onderscheid tussen generieke en sectorspecifieke overheadkosten. Generieke overheadkosten komen in elke sector voor. Denk daarbij bijvoorbeeld aan juridische zaken, personeel, communicatie en administratieve kwesties. Sectorspecifieke overhead is echter sterk contextafhankelijk. Zo kan het budget dat beschikbaar is voor het vervoer van ziekenhuisbedden binnen de zorgbranche worden beschouwd als sectorspecifieke overheadkosten. 

Huijben wordt binnen de onderzoekswereld naar overheadkosten als autoriteit beschouwd, wat geldt als reden dat onder meer Berenschot zijn hulp geregeld inroept. Het adviesbureau schakelde Huijben onlangs in om een benchmarkonderzoek naar overheadkosten van Nederlandse universiteiten te leiden. Daarnaast maken de onderzoekers van Berenschot in een terugkerend benchmarkonderzoek naar overheadkosten in de langdurige zorgsector steevast gebruik van Huijbens wetenschappelijke artikelen en zijn daarin beschreven definities. Ook dit jaar voerde het adviesbureau de zogeheten ‘Benchmark Care’ uit, waar ieder jaar tussen de 65 en 80 zorginstellingen aan deelnemen. Uit de resultaten blijkt dat langdurige zorg de efficiëntie heeft weten op te schroeven. 

Daling overheadkosten langdurige zorg

Binnen het onderzoek is gekeken naar overheadkosten binnen de verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT), de gehandicaptenzorg (GHZ) en de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Het merendeel van de organisaties binnen de langdurige zorg deed mee aan het benchmarkonderzoek: 54% van de instellingen binnen de GHZ is vertegenwoordigd, 42% van de organisaties in de GGZ en ongeveer 22% binnen de VVT. Het onderzoeksteam van Berenschot zegt dat het betrekkelijk lage deelnemerspercentage onder VVT-instellingen mogelijk veroorzaakt wordt door het reeds aanwezige jaarlijkse benchmarkonderzoek binnen dit zorgdeelgebied dat wordt gehouden door brancheorganisatie Actiz. 

In vergelijking met voorgaande jaren zijn de overheadkosten in alle drie de branches gedaald: in de VVT van 17,1% naar 16,0%, in de GHZ van 16,2% naar 15,8% en binnen de GHZ van 22,0% naar 21,6%. Volgens Marvin Hanekamp en Simon Heesbeen, vanuit het adviesbureau verantwoordelijk voor de zorgbenchmarkstudie, zijn de dalingen binnen de GHZ en de VVT met name teweeggebracht door het hoge aandeel van teams binnen deze deelsectoren – tussen de 50% en de 60% – dat opereert als zelfsturende entiteit. Daardoor hoeven er minder managers te worden ingezet die de boel coördineren, wat scheelt in kosten. Binnen de GGZ is het aandeel van zelfsturende teams beduidend lager; zo’n 40%. Heesbeen en Hanekamp laten weten dat de daling van de overheadkosten binnen de GGZ vooral toe te schrijven is aan de vermindering van het administratieve personeel.

Ontwikkeling van overheadkosten in de langdurige zorg

Daarnaast is het totale aandeel van overheadkosten binnen de GGZ in vergelijking met de andere twee onderzochte branches aanzienlijk. Zo is het aandeel binnen de GGZ (21,6%) dit jaar ruim vijf procentpunt hoger dan het aandeel binnen de VVT (16,0%) en de GHZ (15,8%). Volgens het onderzoeksteam komt dat in het bijzonder vanwege het grotere verloop van cliënten en het grotere aantal behandelaars binnen de GGZ, wat meer administratie en inzet van andere ondersteunende diensten vereist. Het verschil in het totale aandeel van overheadkosten tussen de verschillende branches is de afgelopen jaren wel afgenomen. Ter illustratie: in 2010 besloeg het verschil tussen de VVT en GGZ meer dan zeven procentpunt. 

Terwijl hoge overheadkosten nadelige gevolgen kunnen hebben, laat Heesbeen weten dat een organisatie niet functioneert zonder enige vorm van overhead: “Van belang is vooral om kritisch te zijn op de toegevoegde waarde van overhead; het moet bijdragen aan goede en betaalbare zorg.” Hanekamp voegt daaraan toe dat het verschil tussen overhead- en directe zorgkosten in toenemende mate vervaagt: “Denk bijvoorbeeld aan teams die zelf roosteren en zorgmedewerkers die zelf een deel van de benodigde administratie op hun tablets verrichten. De vraag is dan wel wat dit betekent voor de productiviteit van deze medewerkers. Het is daarom goed om overhead en productiviteit in samenhang te bekijken.” Beide experts geven echter te kennen dat er momenteel nog te weinig kennis beschikbaar is om te kunnen bepalen wat de precieze invloed is van deze ontwikkelingen op zowel de kwaliteit van de zorg als de totale kosten ervan. 

Administrerende zorgverlener

Om binnen afzienbare tijd met zekerheid te kunnen vaststellen wat de effecten zijn van het onderbrengen van extra administratieve taken bij onder andere verpleegkundigen, onderzoekt Berenschot al zo’n drie jaar in hoeverre professionals die actief zijn binnen de langdurige zorg worden belast door dergelijke activiteiten. Uit deze studie – waar de afgelopen jaren circa 5.700 zorgprofessionals aan deelnamen – komt naar voren dat er dit jaar meer tijd is besteed aan administratieve kwesties dan voorheen. Zo besteedde een zorgprofessional in 2016 en 2017 gemiddeld genomen ongeveer 25% van zijn of haar tijd aan het bijhouden van zijn of haar administratie, terwijl dat aandeel dit jaar op 31% uitkomt. 

Deze stijging staat in contrast met de initiatieven die de afgelopen jaar zijn opgezet om de administratieve belasting van zorgprofessionals te verminderen. Dat deze plannen nog niet hun uitwerking hebben gehad, blijkt ook uit het zeer hoge percentage van de respondenten – zo’n 90% – dat aangeeft de administratieve taken als belastend te ervaren. Daarbovenop zijn deze ondervraagden gemiddeld genomen minder tevreden over hun werk, omdat ze in hun ogen allerlei activiteiten moeten vervullen die buiten hun takenpakket liggen. Daardoor overweegt deze groep doorgaans vaker op zoek te gaan naar een andere baan, waarmee het tekort aan arbeidskrachten binnen de zorgsector allerminst wordt verholpen.

Gerelateerd: Tien grootste ggz-instellingen zien omzet toenemen tot €2,5 miljard.

Nieuws

Meer nieuws over