Bedrijven ondervinden veel belemmeringen bij blockchain implementatie

24 april 2018 Consultancy.nl

Nederlandse bedrijven willen graag starten met het gebruik van blockchain maar ondervinden nog veel belemmeringen. Een tekort aan kennis is het grootste struikelblok, gevolgd door restricties die worden opgelegd middels wetgeving, en de nog vaak aanwezige onzekerheid rond de technologie.

De laatste jaren is er in de media veel te doen om blockchain, waarbij de technologie veelvuldig wordt aangeprezen als de volgende grote disruptor binnen het bedrijfsleven. De vernieuwende technologie – die bekend werd als het systeem achter de bitcoin – is een gegevensstructuur voor een grootboek voor digitale mutaties dat niet wordt beheerd door één centrale provider, maar wordt gedeeld in een gedistribueerd netwerk van computers. Dit innovatieve concept zorgt voor een meer open, transparant en openbaar te verifiëren systeem dat volgens velen zal leiden tot een fundamentele verandering in de manier waarop we waarde en data uitwisselen. De techniek is momenteel vooral populair binnen de financiële sector, maar experts stellen dat blockchain kan worden ingezet in diverse branches. 

Al deze hype rond de technologie ten spijt, laat nieuw onderzoek van Avanade onder meer dan 550 managers en IT’ers zien dat er nog lange weg te gaan is voordat blockchain veelvuldig wordt ingezet door verschillende bedrijfssectoren heen. Wanneer organisaties die werken met blockchain, of dat in de toekomst van plan zijn, worden gevraagd waar ze het vaakst tegenaanlopen, blijkt dit in de eerste plaats een gebrek aan technologische kennis te zijn. Dit obstakel wordt genoemd door 44,2% van de respondenten. Bovendien geeft 60% aan zijn of haar kennis op het gebied van blockchain te beoordelen met een rapportcijfer van 5 of lager.

Belemmering voor het werken met blockchain

Op de tweede plaats van de grootste belemmeringen staat – met 32,7% – de wetgeving die zorgt voor lastige eisen die worden gesteld ten aanzien van de inzet van de technologie. Daarna volgt met 31,4% onzekerheid op plek drie. Naast dat de genoemde wetgeving van invloed kan zijn op deze onzekerheid – aangezien er nog onduidelijkheid is over wat er uiteindelijk wel en niet is toegestaan – lijkt ook een verband met het bestaande gebrek aan kennis voor de hand te liggen. Deze leidt ertoe dat velen nog niet goed weten wat blockchain precies inhoudt en wat het voor ze kan betekenen. Overige veelgenoemde belemmeringen zijn privacy (30,5%), hoge kosten (26,1%) en een gebrek aan geschikte samenwerkingspartners (23,9%).

Gevraagd naar welke woorden passen bij het begrip blockchain, blijkt de term in de eerste plaats nog te worden geassocieerd met technologie en cryptovaluta, waarbij respectievelijk 39,7% en 39,4% aangeeft dat het begrip blockchain zeer goed bij deze woorden past. Van de precieze mogelijkheden lijkt nog maar een beperkt beeld te bestaan. Zo eindigt het toch wat abstracte begrip ‘innovatie’ op de derde plek met 30,1%, gevolgd door ‘hype’ met 22,5%. Pas daarna volgen concrete toepassingen als veilige dataopslag (17,2%), smart contracts (10,8%) en banken (9,6%). 

Rob Bakkers, Innovation Lead Digital Studio binnen Avanade Nederland, benadrukt in dit verband dat blockchain veel meer is dan de technologie achter bitcoin en dat er binnen het bedrijfsleven nog een bewustzijnsslag te maken is: “Deze resultaten laten zien dat er nog veel educatie op het gebied van blockchain nodig is. Bedrijven associëren blockchain nauwelijks met zaken als veilige dataopslag of smart contracts, terwijl juist daar de waardevolle zakelijke toepassingen liggen. Pas wanneer bedrijven starten, komen ze erachter wat ze nog niet weten en wat er nog meer te bereiken valt met blockchaintechnologie.”

In hoeverre passen onderstaande woorden bij de term blockchain

Als het ten aanzien van een goed begrip van blockchain inderdaad een vereiste is om al met de technologie te hebben gewerkt, is het niet geheel verrassend dat er nog een gebrek aan kennis en veel onzekerheid bestaat rond de technologie: nog slechts één op de twintig (4,9%) bedrijven is op dit moment al bezig met blockchain. Daarnaast denkt 5,8% er het komende jaar mee te gaan werken, 10% in de komende twee jaar, 8,3% in de komende drie jaar en 10,9% over meer dan drie jaar. Opvallend is dat een kwart (24,4%) verwacht helemaal niet te gaan werken met blockchain. Verder laat ruim een derde (35,7%) weten nog niet te weten of, en op welke termijn blockchain zal worden ingezet.

Zij die er al mee werken of verwachten dat te gaan doen, geven aan hierbij hoofdzakelijk aan de technologie op kleine schaal te zullen implementeren. Zo heeft 28,8% het over een kleinschalig project en nog eens 22,6% het over een proef in besloten groep of beperkte klantengroep. Verder heeft 23,5% het over een projectmatig gebruik en 8,8% over een interne proof of concepts. Niet meer dan 1,8% voorziet een volledige implementatie en met 14,2% geeft een aanzienlijk deel aan nog niet te weten op welke manier zijn bedrijf zal starten met de inzet van blockchain.

Bij het opstarten van blockchain-initiatieven, verwacht men bij bijna driekwart van de bedrijven (73,8%) met een of meerdere partijen te zullen samenwerken. Slechts 8% verwacht het helemaal alleen te zullen doen en 18,1% geeft aan hier nog geen duidelijk beeld van te hebben. Bakkers geeft, in lijn met deze uitslag, aan dat het aangaan van partnerships van groot belang is: “Samenwerking is essentieel voor het succes van blockchain. Bedrijven zien dit gelukkig ook in.”

Hoe wordt gestart en gewerkt met blockchain

Dit besef maakt ook de drempel om met concurrenten samen te werken lager. Ruim één op de drie (35%) ziet hier het belang van in als het gaat om blockchain. Meer dan de helft ziet belang in samenwerking met ketenpartners (54,6%) en met andere bedrijven binnen de eigen branche (53,7%), terwijl de helft (49,5%) ook vindt dat het belangrijk is samen te werken met bedrijven buiten de eigen branche.

Wetgeving

Een veelgenoemde belemmering die deels buiten de controle ligt van bedrijven zelf, is de wetgeving. Zoals vaker het geval is bij innovatieve technologie, is er nog een zekere mate van onduidelijkheid over wat wel en niet rechtsgeldig is en hoe zich dit zal ontwikkelen. Blockchain biedt de mogelijkheid van smart contracts, waarbij de regels en voorwaarden die een het contract wettigen, zijn geprogrammeerd in het contract zelf en de codering ervoor zorgt ervoor dat ze zichzelf kunnen handhaven. Hierbij werkt blockchain als een soort virtuele notaris en mag een transactie alleen uitgevoerd worden als aan alle overeengekomen voorwaarden voldaan is en blijft iedere stap van elke transactie controleerbaar en betrouwbaar. 

Het blijkt echter lastig te zeggen hoe en wanneer zo’n smart contract voldoet aan de wettelijke basisvoorwaarden van een papieren contract. In Nederland is een contract geldig mits het (1) bepaalbaar is, (2) is gebaseerd op wilsovereenstemming, en (3) niet in strijd is met de wet, openbare orde of goede zeden. Dit betekent ook dat al deze voorwaarden duidelijk moeten zijn aan de ondertekende partijen. Het is echter niet geheel duidelijk of smart contracts aan al deze voorwaarden voldoen. Bovendien moeten juridische bepalingen worden omgezet in programmeertaal, wat niet altijd even gemakkelijk is: hoe worden termen als ‘binnen een redelijke termijn’ en ‘naar beste vermogen’ omgezet in code?

Samenwerking met andere partijen voor blockchain

Aanpassingen die dit gemakkelijker maken bestaan wel, maar zorgen er vaak voor dat de aantrekkelijkste kanten van de blockchain-technologie verloren gaan. Waar de onherroepelijkheid van de in blockchain vastgelegde informatie een groot voordeel is van de technologie, bestaan er in Nederlandse (internationale) wetgeving bijvoorbeeld bepalingen voor situaties waarin een contract juist ongedaan gemaakt kan worden zonder terugwerkende kracht. Het is nog niet geheel duidelijk hoe dat binnen blockchain zou moeten werken. Ook is het binnen het gedecentraliseerde systeem niet geheel duidelijk bij wie de wettelijke aansprakelijkheid komt te liggen.  

Dataprivacy

In dit verband speelt ook het privacyvraagstuk een rol. Binnen het decentrale databeheer van blockchain krijgen alle partijen in principe toegang tot de gegevens. De nieuwe privacywetgeving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) die in mei van kracht wordt, lijkt hiermee op gespannen voet te staan, ook gezien het feit dat de data onveranderbaar is en de persoonsgegevens permanent worden vastgelegd. Terwijl de AVG stelt dat de verwerking van persoonsgegevens beperkt moet blijven tot het noodzakelijke, en de data alleen gebruikt mag worden voor de oorspronkelijke doeleinden, is het juist fundamenteel aan blockchain dat de keten van blokken (met ook persoonsgegevens) steeds groeit, waarbij persoonsgegevens opgeslagen blijven die vaak niet relevant zijn voor andere processen. Ook de in de AVG verplichte verwijdering van onjuiste gegevens lijkt binnen deze onherroepelijke keten lastig. 

Terwijl er ook bedrijven zijn die dergelijke onduidelijkheden zien als belemmering, blijkt dit vooral te gelden voor zij die nog niet met de techniek werken. Slechts één van de zeven bedrijven (14,3%) die al met blockchain werken, ziet privacy als een belemmering, terwijl dit percentage bij bedrijven die nog met de technologie moeten gaan werken twee keer zo hoog ligt (32,8%). Ten aanzien van de hoogte van de kosten is het verschil nog groter: hier ziet slechts 7,1% van de bedrijven die blockchain al gebruiken deze als een bedreiging, ruim vier keer minder dan bij de bedrijven die er nog mee aan de slag moeten (28,8%). Bakkers besluit: “Langzamerhand raken Nederlandse bedrijven meer bekend met blockchain, maar er is absoluut nog veel te leren. Er is al zoveel op de markt dat er voor veel dingen al een oplossing is; in veel gevallen van onzekerheid is het een kwestie van beginnen. Durf de eerste stap te zetten in samenwerking met partners om voordeel te halen uit blockchain.”

Nieuws