‘Vliegtaks en krimp van Schiphol kosten Nederlandse economie miljarden’
De introductie van een vliegtaks op langeafstandsvluchten en de voorgenomen krimp van Schiphol kosten de Nederlandse economie miljarden euro’s, zo stelt adviesbureau Econic Partners uit Boston in een nieuw onderzoek.
De studie werd uitgevoerd in opdracht van Delta. Schiphol is een belangrijk vliegveld voor de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij. Delta levert passagiers aan voor het continentale overstapnetwerk van KLM. De Nederlandse maatschappij doet dat op haar beurt voor Delta in Atlanta.
Delta maakt zich veel zorgen over de kabinetsplannen om het vliegverkeer te verminderen. Vanaf november moet het aantal vliegbewegingen op Schiphol omlaag naar maximaal 478.000 per jaar. Daarnaast wordt in januari de vliegtaks op langeafstandsvluchten verhoogd van zo’n €30 naar ruim €70.
Een hogere belasting en minder vluchten leiden volgens de onderzoekers tot minder passagiers. Deze zullen uitwijken naar buitenlandse luchthavens. In Duitsland en België ligt de vliegtaks vanaf volgend jaar stukken lager. Verder neemt door de krimp het aantal transfermogelijkheden af. Dat maakt Schiphol minder aantrekkelijk voor passagiers uit de VS.
In 2025 reisden meer dan zes miljoen mensen tussen Schiphol en de VS. Een daling van het aantal reizigers kan er uiteindelijk toe leiden dat directe routes naar de VS vanaf Schiphol verdwijnen. Dat zou Nederland onder andere minder aantrekkelijk maken voor investeerders, waardoor onze internationale concurrentiepositie verzwakt.
Daarnaast besteden Amerikaanse bezoekers volgens Econic Partners ruim twee keer zoveel per trip als de gemiddelde Europese toerist. De vliegtaks op langeafstandsvluchten raakt daarmee de groep bezoekers die de grootste bijdrage levert aan de Nederlandse economie.
Volgens de onderzoekers zullen veel Amerikanen uitwijken naar Frankfurt, Parijs of Londen. Snelgroeiende luchtvaartknooppunten zoals Istanboel, Doha en Dubai zullen ook profiteren van de verhoogde Nederlandse vliegtaks op langeafstandsvluchten.
Leren van het verleden
In zijn onderzoek haalt Econic Partners ook eerdere heffingen aan. Zo werd in 2009 een vliegtaks voor langeafstandsvluchten ingevoerd à €45 per ticket. Destijds daalde het aantal internationale reizigers op Schiphol met 23%, waarbij de economische crisis ook een rol speelde. Hierdoor werd de belasting snel weer afgeschaft.
In 2019 werd opnieuw een vliegtaks ingevoerd. Volgens de onderzoekers heeft dit de Nederlandse economie tot en met 2025 zo’n €3 miljard gekost. In die periode nam de omvang van bestedingen door internationale toeristen in ons land af met 12%. Het Europese gemiddelde kwam juist uit op een toename van 2,4%.
Miljarden euro’s schade
Door het invoeren van de vliegtaks op langeafstandsvluchten vanaf 1 januari 2027 neemt de ticketprijs voor een Amerikaan die reist vanaf de oostkust toe met zo’n 10%. Vliegen naar andere Europese luchthavens als Madrid, Dublin of Milaan scheelt hierdoor straks zo’n €40 per ticket.
Econic Partners verwacht dat de verhoging van de vliegbelasting van volgend jaar zal leiden tot jaarlijks 142.000 minder Amerikaanse bezoekers en €223 miljoen minder bestedingen. De totale schade van de kabinetsplannen om het vliegverkeer te verminderen kan volgens het adviesbureau oplopen tot in de miljarden euro’s.
“Nu de vraag naar vluchten naar Europa al afneemt na de coronaperiode en het budget van reizigers onder druk staat door hoge energiekosten en de algemene inflatie, had de belasting op langeafstandsvluchten op geen slechter moment kunnen komen”, aldus de onderzoekers.
Niet meteen vluchten schrappen
Volgens Delta kan het rapport van Econic Partners een belangrijke bijdrage leveren aan de discussie over de toekomst van Schiphol, zegt een woordvoerder tegen De Telegraaf. Het rapport is onder meer gedeeld met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).
Delta laat weten dat het door het onderzoek niet meteen vluchten zal gaan schrappen. Wel geeft de luchtvaartmaatschappij aan dat er voortdurend wordt bekeken hoe en waar de beschikbare capaciteit het best kan worden ingezet. “Bij die afweging spelen factoren zoals kosten, reizigersvraag, operationele omstandigheden en de regelgeving een belangrijke rol”, geeft de woordvoerder aan.
Afgelopen mei bezocht Delta-topman Peter Carter het ministerie van IenW voor een gesprek over de forse kostenstijging op Schiphol. Het vliegveld verhoogde verleden jaar het havengeld met maar liefst 41%.
Minder vluchtbewegingen
Doordat het aantal vluchten van en naar Schiphol wordt begrensd op 478.000, gaat de luchthaven terug naar het capaciteitsniveau van 2016. “Daarmee moet het met één hand op de rug concurreren met onder andere Istanboel, Dubai en Doha”, aldus de onderzoekers.
Schiphol heeft overigens zelf meegewerkt aan de krimp door in te stemmen met het plan van toenmalig IenW-minister Mark Harbers om het aantal vliegbewegingen terug te schroeven naar 460.000. De VS zag dat echter niet zitten en dreigde met sancties. Na overleg met de Europese Commissie werd toen gekozen voor een maximum van 478.000 vliegbewegingen.
Volgens de Telegraaf is dat getal omstreden. “Dat komt doordat niet alle stillere vliegtuigen worden meegerekend in de geluidsvermindering door het ministerie van IenW.”
