Van efficiëntiewinst naar strategische transformatie: De volgende AI-stap voor Nederland
Waar Nederland zichzelf vaak ziet als digitaal koploper, blijven we op het gebied van AI voorlopig achter bij verschillende andere Europese landen, zo blijkt uit onderzoek van Conclusion. Om de volgende grote stap te zetten, is het volgens de onderzoekers belangrijk om AI niet alleen in te zetten voor efficiëntiewinst, maar vooral als middel om grote organisatorische veranderingen te realiseren.
“AI creëert pas echte waarde als organisaties ook durven te kijken naar hoe werk anders kan worden ingericht”, zegt Bastiaan Sjardin van Conclusion. “In Nederland zien we dat de technologie wel beschikbaar is, maar dat leiderschap en eigenaarschap achterblijven.”
Voor zijn studie ondervroeg het adviesbureau ruim duizend IT-beslissers uit vier Europese landen. Daaruit blijkt dat maar 11% van de Nederlandse bestuurders expliciet eigenaarschap neemt voor technologische transformatie. “In Duitsland en Portugal ligt dat percentage bijna drie keer zo hoog”, aldus de onderzoekers.
Daarnaast heeft 29% van de bestuurders en directieleden uit ons land een afwachtende houding ten aanzien van AI – het hoogste percentage van alle onderzochte landen.
De AI-adoptie blijft bij veel Nederlandse organisaties hangen in een fase waarin het vooral draait om losse toepassingen en het boeken van efficiëntiewinst. “Een bredere verandering van processen, rollen en besluitvorming wordt daardoor nog niet gerealiseerd”, aldus de onderzoekers.
Lage scores
Organisaties uit ons land halen op vrijwel alle gemeten onderdelen de laagste of één-na-laagste scores. Zo noemt maar 30% van de Nederlandse ondervraagden betere besluitvorming een AI-opbrengst. In Duitsland ligt dat percentage (64%) ruim twee keer zo hoog.
Ook weet maar een derde (34%) van de Nederlandse organisaties haar dienstverlening (aan burgers of klanten) te verbeteren met AI-oplossingen. In Portugal is dat ruim meer dan de helft (56%).
Daarnaast zegt 13% van de Nederlandse respondenten dat ze nog helemaal geen AI-effecten hebben waargenomen binnen hun organisatie. “Het hoogste percentage van alle onderzochte landen”, schrijven de onderzoekers. “Voor een land dat zichzelf graag als digitale koploper positioneert, is dat een kwetsbaar signaal.”
Richting geven
Volgens Sjardin gaat de volgende stap in het AI-adoptieproces dan ook niet over nóg meer experimenteren met tools, maar over richting geven: “Welke processen willen we veranderen? Welke vaardigheden zijn daarvoor nodig en wie voelt zich verantwoordelijk voor de transformatie? Zonder dat eigenaarschap blijft AI vooral een optimalisatielaag boven op de bestaande organisatie.”
Breder probleem
Dat Nederland op verschillende vlakken achterloopt, betekent niet dat alles op rolletjes loopt in de andere onderzochte landen. Zo geeft driekwart (74%) van alle respondenten aan dat binnen hun organisatie AI vooral wordt gebruikt om efficiënter te werken en niet om fundamenteel anders te werken.
“Ook in Duitsland, Portugal en Spanje worstelen heel wat organisaties dus met de overgang naar de volgende AI-adoptiefase”, aldus Conclusion.
Volgens de onderzoekers kan deze stap worden gezet door middel van kordaat leiderschap, het vergaren van voldoende AI-vaardigheden en door processen en rollen daadwerkelijk anders in te richten. “De tools zijn er, maar de organisatorische verandering blijft achter”, besluit Sjardin.
