Maarten Jonker en Marc Welters brengen boek ‘Grip op IT’ uit

Maarten Jonker en Marc Welters brengen boek ‘Grip op IT’ uit

16 oktober 2026 Consultancy.nl
Maarten Jonker en Marc Welters brengen boek ‘Grip op IT’ uit

Maarten Jonker en Marc Welters hebben ‘Grip op IT’ uitgebracht. In het boek constateren ze dat organisaties hun IT-kosten autonoom zien stijgen, terwijl kostenbeheersing juist hoog op de agenda staat. De opkomst van cloud en AI versterkt deze ontwikkeling. Regie over IT-kosten is hiermee niet alleen een onderwerp van de IT-afdeling, maar ook een strategisch vraagstuk voor de bestuurskamer.

De twee auteurs bewegen zich beiden al jarenlang op het snijvlak van IT. Maarten Jonker heeft een loopbaan binnen zowel het bedrijfsleven als de overheid, waar hij actief is in rollen als CTO en CIO. Marc Welters is partner bij EY en voorzitter van het bestuur van NOREA, de beroepsorganisatie van IT-auditors.

Gedurende hun vele jaren in het vak zagen Jonker en Welters hoe het belang van technologie exponentieel toenam. “IT is uitgegroeid van een ondersteunende functie tot een bepalende factor voor vrijwel alle bedrijfsprocessen, klantinteracties en verantwoordingsketens”, zegt Welters. “Daardoor zijn IT-uitgaven niet langer uitsluitend een technisch of financieel onderwerp, maar een bestuurlijke keuze.”

“Het is aan CIO’s om uit te leggen waarvoor IT wordt ingezet en keuzes voor te leggen – niet alleen om uit te leggen hoe complex IT is, en dat digitalisering, AI en cybersecurity nu eenmaal veel geld kosten”, legt Jonker uit.

In hun boek stellen de auteurs dat organisaties onvoldoende inzicht hebben in hoeveel zij aan IT uitgeven. Ook ontbreekt het dan aan diepergaand inzicht: waardoor ontstaan de kosten, welke waarde leveren investeringen op en welke risico’s hangen samen met te weinig, te veel of verkeerd investeren?

“Dat vat precies de kern van het probleem samen”, zegt Welters. “Organisaties sturen vaak wel op budgetten, maar onvoldoende op de relatie tussen kosten, gebruik, risico en waarde.”

“Ze sturen op budgetten, maar hebben geen integraal beeld van de totale eigendomskosten en meten slechts in beperkte mate welke bedrijfswaarde digitale voorzieningen opleveren”, vult Jonker aan. “Kosten, gebruik, risico en waarde worden onvoldoende met elkaar verbonden. Daardoor blijven bestuurders vaak reageren op stijgende uitgaven, in plaats van de onderliggende keuzes gericht te beïnvloeden.”

“Organisaties sturen vaak wel op budgetten, maar onvoldoende op de relatie tussen kosten, gebruik, risico en waarde.”

Deze kloof wordt steeds problematischer nu de IT-kosten flink toenemen. Zonder de juiste beheersmaatregelen en inzichten kunnen de kosten snel uit de hand lopen, zonder dat daar extra waarde tegenover staat. AI is hiervan een goed voorbeeld: als het gebruik niet goed wordt georganiseerd, kan dit via het verbruik van tokens een aanzienlijke kostenpost opleveren.

Waarom traditionele kostensturing tekortschiet

Bij oplopende IT-kosten grijpen organisaties vaak naar generieke besparingsmaatregelen: budgetten bevriezen, externe inhuur beperken of alle afdelingen dezelfde besparingsdoelstelling opleggen.

“Zo’n kaasschaafmethode kan echter kritieke projecten vertragen, schaarse kennis doen verdwijnen en later juist tot hogere herstelkosten leiden”, stelt Jonker. “IT-kosten vloeien immers voort uit concrete keuzes over digitalisering, beveiliging, beschikbaarheid, maatwerk, sourcing, architectuur en veranderambitie. Effectieve sturing begint daarom bij het begrijpen van deze oorzaken, niet bij het verlagen van één totaalbedrag.”

Ook meer dashboards en KPI’s bieden volgens de auteurs niet vanzelf meer grip. “Rapportages zijn pas bruikbaar wanneer zij aansluiten op bestuurlijke doelstellingen, zoals klantwaarde, time-to-market, medewerkerstevredenheid, continuïteit, compliance en financiële prestaties. Het relevante gesprek gaat dan niet over afzonderlijke technische kostenposten, maar over de vraag of IT aantoonbaar bijdraagt aan deze resultaten.”

Grip op IT

In hun boek leggen Jonker en Welters uit dat meer grip op IT begint met inzicht in waar de kosten ontstaan en waardoor ze worden veroorzaakt: “Breng de belangrijkste ‘cost drivers’ in kaart. Voorbeelden zijn het aantal medewerkers en gebruikers, licenties, cloudverbruik, AI-tokens, rekenkracht, opslag, beschikbaarheidseisen, maatwerk en de productiviteit van ontwikkelteams.”

Elke cost driver beïnvloedt niet alleen de kosten, maar ook de waarde, risico’s en wendbaarheid. Vooral bij cloud en AI is dit urgent, omdat de kosten vaak afhangen van het daadwerkelijke gebruik. Zonder monitoring, limieten en duidelijk eigenaarschap kunnen ontwikkelomgevingen, ongebruikte licenties en inefficiënte AI-processen ongemerkt aanzienlijke kosten veroorzaken.

“Met dit boek willen we laten zien dat IT veel meer is dan een kostenpost.”

Inzicht krijgen in de cost drivers vraagt om een integrale aanpak. Daarvoor moeten IT-gegevens worden gecombineerd met financiële gegevens en informatie uit andere afdelingen, waaronder inkoop (contractgegevens), human resources (inhuuradministratie), projectmanagement (projectinformatie) en de business (het gebruik van applicaties en systemen).

“Zo ontstaat antwoord op vijf kernvragen: wat geven we uit, waaraan, voor wie, met welk effect en met welk risico? Een organisatie die facturen betaalt maar niet weet welke applicaties worden gebruikt, welke contracten automatisch worden verlengd of welke projecten structureel uitlopen, heeft vooral een besturingsprobleem”, zegt Welters.

Zodra het raamwerk staat, adviseren Welters en Jonker om te beginnen met laaghangend fruit: betaal alleen voor wat daadwerkelijk wordt gebruikt. Schrap ongebruikte licenties, schakel testomgevingen uit, archiveer oude data en onderzoek of dure softwarevarianten niet op te grote schaal zijn uitgerold. “Dit soort maatregelen levert snel inzicht en vaak ook directe besparingen op.”

Vervolgens kan de stap worden gezet naar duurzame kostenbeheersing. “De grootste besparing komt zelden uit één kosteninterventie, maar uit structurele keuzes over gebruik, standaardisatie, sourcing en complexiteitsreductie.”

Twee jaar

Jonker en Welters hebben ruim twee jaar aan het boek gewerkt. Ze kennen elkaar al vele jaren uit diverse opdrachten.

“Met dit boek willen we laten zien dat IT veel meer is dan een kostenpost. IT is een strategische asset die organisaties in staat stelt om waarde te creëren, te veranderen en toekomstbestendig te blijven”, aldus Jonker. “Kwaliteit en kostenbeheersing hoeven hierbij geen tegenstelling te zijn. Met de juiste keuzes in architectuur, sourcing, standaardisatie en besturing kun je beide versterken.”

Meer over EY
Partner van Consultancy.nl
Bedrijfsprofiel
Nieuws & updates