Techbedrijven en digitale platforms staan voor toenemende uitdagingen
Techbedrijven en digitale platforms zijn zeer belangrijk voor de Nederlandse economie. Tegelijkertijd staat het ecosysteem waarin deze organisaties opereren onder druk door verschillende uitdagingen, zoals een verslechterend ondernemingsklimaat en beleidsonzekerheid. Dat blijkt uit een analyse van PwC.
Het Nederlandse technologie- en platformecosysteem bestaat uit bijna 2.400 bedrijven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ASML, NXP, Ordina, AFAS Software, Getronics, Ziggo, KPN, Videoland, Just Eat Take Away, Booking.com, Uber, Bolt en Bol.com.
Deze organisaties zijn van groot belang voor het innovatievermogen van Nederland. Zo bezitten ze samen bijna 140.000 patenten. Daarnaast onderhouden tech- en platformbedrijven nauwe banden met academische instellingen via tientallen universitaire spin-offs.
“Dit ecosysteem is niet slechts een verzameling bedrijven, maar een motor waarmee nieuwe ideeën worden omgezet in economische waarde”, aldus Barbara Baarsma, hoofdeconoom van PwC. “Voor elk gevestigd technologie- of platformbedrijf worden er acht nieuwe ondernemingen opgericht door oud-medewerkers, wat een zichzelf versterkende cyclus van ondernemerschap en kennisoverdracht creëert.”
Ondanks dat het ecosysteem heel wat nieuwe bedrijvigheid voortbrengt, is het aantal nieuwe startups sinds de piek in 2023 wel met 38% gedaald.
Daarnaast ligt de Nederlandse scale-up-ratio (21,6%) – het percentage van startups dat erin slaagt om minstens €10 miljoen op te halen – onder het Europese gemiddelde en ver onder dat van de Verenigde Staten. “Sinds 2021 heeft geen enkel Nederlands technologiebedrijf een beursgang gerealiseerd, wat de herinvestering van vermogen in een volgende generatie startups beperkt”, aldus de onderzoekers.
Druk op innovatie door regelgeving en het fiscale klimaat
Een van de belangrijkste belemmeringen voor de groei van startups is het verslechterende ondernemingsklimaat in Nederland in vergelijking met andere landen. Hieraan liggen tal van factoren ten grondslag, waaronder het belastingbeleid, de beschikbaarheid van talent, de netcongestie en het vestigingsklimaat voor startups.
PwC noemt als voorbeeld de afgenomen aantrekkingskracht van Nederland op internationaal talent. Zo is het aantal aanvragen van kennismigranten om naar Nederland te komen gedaald van 33.000 in 2022 naar 19.500 in 2025.
“Die ontwikkeling hangt ook samen met het verslechterende fiscale klimaat”, zegt Baarsma. “Zo is de 30%-regeling minder gunstig geworden ten opzichte van bijvoorbeeld België en Luxemburg. Terwijl talent juist cruciaal is voor groei en vernieuwing.”
Het belastingstelsel is een ander voorbeeld. Zo maakt de belasting op aandelenparticipaties het minder aantrekkelijk om medewerkers te laten delen in het succes van een bedrijf, terwijl dat voor bedrijven in de opstartfase vaak een belangrijk middel is om schaars talent aan te trekken en tegelijkertijd de salariskosten te beperken.
Daarnaast zorgt de huidige arbeidsmarktregulering ook voor knelpunten. Zo is het bijvoorbeeld nog steeds niet volledig duidelijk hoe de toekomst van de wet DBA eruitziet. De huidige wet- en regelgeving maakt het moeilijk om snel op en af te schalen als organisatie. “Iets wat voor innovatieve bedrijven juist essentieel is”, aldus de onderzoekers.
Verder sluiten volgens PwC bestaande innovatieregelingen niet goed aan op hoe moderne, digitale bedrijven werken. Dat maakt dat een deel van het huidige beleid innovatie onbedoeld afremt.
“Gelet op onze lage scale-up-ratio, zit de bottleneck duidelijk in de transitie van startup naar scale-up”, geeft Baarsma aan. “Juist daar drukken beleidsonzekerheid en fricties op arbeid en kapitaal het groeipotentieel.”
Noodzakelijke investering in verdienvermogen
Het Nederlandse tech- en platformecosysteem bevindt zich volgens PwC momenteel op een belangrijk kantelpunt. Veranderingen en onzekerheid in beleid lijken het vertrouwen van investeerders onder druk te zetten, terwijl juist voorspelbaarheid op de lange termijn een belangrijke voorwaarde is voor innovatiegedreven groei.
Baarsma benadrukt dat technologie- en platformbedrijven cruciaal zijn voor productiviteitsgroei in domeinen als digitalisering, kunstmatige intelligentie en energietechnologie. Juist deze groei is nodig om grote maatschappelijke opgaven – van de energietransitie tot vergrijzing – te kunnen financieren.
“Zonder een sterk en groeiend tech- en platformecosysteem komt die toekomstige groei onder druk te staan”, aldus Baarsma. “Consistent en toekomstbestendig beleid is daarom geen randvoorwaarde, maar een noodzakelijke investering in het verdienvermogen van Nederland.”
