Energietransitie en defensie concurreren om kritieke grondstoffen
De energietransitie en geopolitieke spanningen zetten de wereldwijde markt voor kritieke grondstoffen verder onder druk. Dat blijkt uit onderzoek van Bain & Company.
Begin dit jaar werd duidelijk dat de Europese Unie (EU) zijn doelen voor kritieke grondstoffen niet gaat halen. Het gaat onder meer om kobalt, magnesium, lithium en nikkel. Veel van deze grondstoffen kennen (onder andere) toepassingen binnen de energietransitie.
Geografische concentratie
Hoewel veel van deze materialen momenteel in absolute zin voldoende beschikbaar zijn, is de productie en raffinage ervan sterk geografisch geconcentreerd. Zo importeren veel EU-landen hun kritieke grondstoffen uit een klein aantal landen – waaronder China en de VS.
Hierdoor zijn toeleveringsketens gevoelig voor geopolitieke spanningen en vertragingen in investeringen. China bezit bijvoorbeeld meer dan 70% van de twintig belangrijkste energiegerelateerde mineralen en kan dus veel macht uitoefenen met bijvoorbeeld handelsrestricties.
from the IEA (2025) World Energy Outlook and World Energy Balances
Uit de analyse van Bain & Company blijkt dat het komende decennium wereldwijd een tekort zal ontstaan aan verschillende essentiële grondstoffen als landen hun eigen energie- en industriebeleid versneld regionaliseren.
Het gaat onder andere om koper. Momenteel zijn de vraag en het aanbod ervan in evenwichtig, maar over vijf jaar is dat niet meer het geval. In 2035 is sprake van een nog groter tekort omdat de vraag naar koper blijft groeien, aldus de onderzoekers.
from the IEA (2025) World Energy Outlook and World Energy Balances
Koper is één van de beste geleiders van stroom en warmte. Vrijwel elke technologie die nodig is voor de elektrificatie van de samenleving maakt gebruik van het materiaal. Het voorspelde kopertekort kan dus de energietransitie vertragen.
Ook voor nikkel en kobalt ontstaan op termijn tekorten volgens Bain & Company. In 2030 is er nog voldoende beschikbaar van beide materialen, maar als de vraag naar (onder andere) batterijen blijft groeien, is daar in 2035 geen sprake meer van.
Verder rekenen de onderzoekers erop dat de vraag naar lithium het komende decennium kan worden beantwoord door geplande capaciteitsuitbreidingen. Na 2035 vlakt de groei van het aanbod echter af, waardoor risico’s op tekorten ontstaan.
from the IEA (2025) World Energy Outlook and World Energy Balances
“De energietransitie draait niet alleen om toegang tot energie, maar ook steeds meer om toegang tot materialen”, zegt Casper Steenkamp van Bain & Company. “De beschikbaarheid van kritieke grondstoffen wordt een strategische factor voor zowel sectoren als overheden.”
Volgens Steenkamp moeten bedrijven daarom niet alleen kijken naar volumes. “Maar ook naar regionale afhankelijkheden, raffinagecapaciteit en geopolitieke risico’s binnen hun ketens”, licht hij toe.
Defensie
De vraag naar kritieke grondstoffen groeit niet alleen door de energietransitie. Veel van deze materialen kennen namelijk ook militaire toepassingen. Zo zijn koper, nikkel, kobalt en lithium belangrijke grondstoffen voor gevechtsdrones.
De oorlog in Oekraïne en het conflict in het Midden-Oosten zetten de vraag naar kritieke grondstoffen onder extra druk. Dat geldt ook voor de herbewapening van veel NAVO-landen. Deze zijn momenteel bezig met het verhogen van hun defensiebudget naar 3,5% van hun bbp.
