EY: Goede cijfers maskeren diepe problemen in de Nederlandse zorgsector
De Nederlandse zorgsector vertoont een tegenstrijdig beeld: terwijl het rendement het hoogste niveau in 25 jaar heeft bereikt, schuilt achter deze positieve cijfers een zorgwekkende realiteit. Grote hervormingen zijn onvermijdelijk en er zullen stevige stappen gezet moeten worden om de zorg betaalbaar te houden en de kwaliteit op peil te houden.
De 25e editie van de Barometer Nederlandse Gezondheidszorg van EY presenteert een diepgaand overzicht van de huidige staat van de Nederlandse zorg. Het onderzoek laat op nauwgezette wijze zien dat de sector voor een paradox staat: in 2024 stonden de seinen op groen, maar de vooruitzichten kleuren rood.
In 2024 behaalde de zorgsector een rendement van 2,4%, wat 1,4 procentpunt hoger is dan in 2022. Deze stijging is voornamelijk toe te schrijven aan een beter operationeel resultaat (EBITDAR). Daarnaast droegen lagere kapitaallasten en een verdubbeling van de rentebaten bij aan de groei.
Dankzij dit hogere resultaat steeg de solvabiliteit van de zorgsector in 2024 tot boven de grens van 40%. Zowel het eigen vermogen (de teller) als het balanstotaal (de noemer) groeide met ruim €2 miljard. Deze ontwikkeling geeft aan dat de sector financieel gezonder is en minder afhankelijk van externe financiers.
Toch waarschuwen Rob Leensen (partner bij EY) en Ralph Poulssen (partner bij EY-Parthenon) voor te veel optimisme. Volgens hen is de financiële meevaller vooral het gevolg van lagere kapitaallasten, hogere rentebaten en een lichte stijging van de EBITDA door uitgestelde kortingen in de langdurige zorg – en niet door structurele verbeteringen. “Het is een tijdelijk succes dat de echte problemen verhult.”
De investeringsagenda
De waarschuwing van EY heeft inmiddels ook de Haagse politiek bereikt. Ter ere van de 25e editie van het onderzoek overhandigden Leensen en Poulssen het rapport aan Bas van den Dungen, secretaris-generaal van het ministerie van Financiën. Vervolgens gingen ze in gesprek met beleidsmakers over de toekomst van de Nederlandse zorgsector.
De belangrijkste uitdaging ligt in de omvangrijke investeringsagenda die de sector wacht. Investeringen in nieuwe woonvormen, digitalisering, kunstmatige intelligentie en duurzaamheid vragen om forse financiële middelen. Daarbij gaat het niet alleen om toekomstbestendig worden; de sector moet ook een grote inhaalslag maken na jaren van terughoudend investeren.
Deze achterstand is zichtbaar in de reserves. Zorgaanbieders beschikken gemiddeld over een kaspositie ter waarde van twee maanden omzet, een historisch hoog niveau. “Maar deze liquiditeit is geen teken van kracht”, benadrukt EY. “Het is vooral het gevolg van achterblijvende investeringen in kwaliteit en duurzaamheid.”
Personeelstekort als achilleshiel
De structurele personeelstekorten blijven de grootste zwakke plek van de sector – een probleem dat in eerdere edities van de barometer ook al werd benoemd. Hoge verzuimcijfers, de toenemende afhankelijkheid van dure externe krachten en oplopende werkdruk zetten de winstgevendheid steeds verder onder druk.
De barometer laat zien dat er een sterke negatieve samenhang bestaat tussen personeelsinzet en winstgevendheid: meer verzuim leidt tot uitstel van zorg of hoge kosten voor vervanging.
“Arbeid is de achilleshiel van de zorg”, aldus Leensen en Poulssen. “Alleen door bureaucratie te verminderen en fors in te zetten op innovatie en AI kan de sector duurzaam overeind blijven.”
Hervormingen onvermijdelijk
Hervormingen op het gebied van talentmanagement en digitalisering zijn slechts twee van de grote transities die de zorg de komende jaren moet doorvoeren. Andere belangrijke thema’s zijn investeringen in activa zoals vastgoed, meer aandacht voor preventie en gezonde leefstijl, het verhogen van de efficiëntie in de bedrijfsvoering, lagere administratieve lasten voor zorgverleners en nieuwe zorgvormen die beter aansluiten bij de behoeften van cliënten.
Omdat het beleid in de zorgsector grotendeels afhankelijk is van politieke keuzes, is nauwe samenwerking tussen de zorgsector en de overheid een noodzakelijke randvoorwaarde voor succes.
“Publieke en private partijen moeten veel meer focussen op de lange termijn. Alleen dan blijft de zorg toegankelijk én betaalbaar”, besluiten Leensen en Poulssen.
