‘Organisaties die de wereld willen veranderen, zijn eerst zelf aan zet’
De moderne organisatie staat voor complexe uitdagingen in een veranderende wereld: van verduurzaming tot personeelsbehoud en samenwerking over de eigen organisatiegrenzen heen. Deze vraagstukken vereisen een gezamenlijke aanpak, waarin traditionele hiërarchieën steeds vaker plaatsmaken voor gedeeld leiderschap. Hoe kan een organisatie een model creëren dat zowel autonomie als samenwerking bevordert?
Voor organisatieadviesbureau Rijnconsult ligt het antwoord in het Rijnlands organiseren. In dit model staat de professional centraal, worden teams gestimuleerd om verantwoordelijkheid te nemen en werkt de organisatie samen aan een hoger maatschappelijk doel. Dit gedachtegoed klinkt wellicht idealistisch, maar er zijn bedrijven die dit succesvol in de praktijk brengen.
Een voorbeeld van gedeeld leiderschap
Rijnconsult zelf is een organisatie die laat zien hoe de ‘Rijnlandse manier’ bijdraagt aan groei en maatschappelijke impact. Het bedrijf is in 1978 opgericht als verzelfstandiging van de interne adviesafdeling van chemiebedrijf Akzo. Sindsdien heeft Rijnconsult een uniek model waarin alle medewerkers, van directie tot ondersteuning, in gelijke mate mede-eigenaar kunnen zijn.
Dit eigenaarschap gaat verder dan financieel belang; het versterkt betrokkenheid en zorgt dat belangrijke strategische beslissingen gezamenlijk worden genomen.
De tweekoppige directie van Rijnconsult wordt benoemd door de medewerkers, wat een democratische en transparante werkwijze stimuleert. “Als je denkt dat het beter kan, kun je het zelf doen”, is een credo dat de organisatie serieus neemt. Lef en eigenwijsheid horen bij het adviesvak en dus ook bij de organisatie.
Binnen dit model is onlangs een nieuw directielid gekozen uit de eigen adviseurs. “Je eigen directeur mogen kiezen zegt veel over hoe wij eigenaarschap en ondernemerschap geborgd hebben binnen de organisatie. Als kandidaat is het een kwetsbaar moment om je nek uit te steken ten overstaan van al je collega’s”, aldus directeur Marit Ubachs. Zij volgde eind vorig jaar Eveline van Westerop op en vormt de directie met Boris Gooskens.
Professionals centraal
Het bedrijf is gegroeid tot 80 medewerkers. Door te werken met meerdere autonome werkmaatschappijen wordt een brede dienstverlening aangeboden. Hieronder vallen het werving- en selectiebureau Rieken & Oomen en JETZT, dat jonge professionals koppelt aan maatschappelijke organisaties. Het internationale bedrijfsleven wordt bediend vanuit een joint venture met Integrated Consulting Group.
“Vanuit onze kennis van organisatie-inrichting, strategie en teamontwikkeling begeleiden we complete transformaties”, licht directeur Gooskens toe. “De marktteams vormen de verbinding met de verschillende sectoren waarin we actief zijn.”
De teams dragen onder andere verantwoordelijkheid voor marktbewerking, werving en professionalisering. Hierdoor blijven ze wendbaar en betrokken. Ondersteunende structuren, zoals inhoudelijke gildes en bedrijfsvoeringsoverleggen, zorgen voor kennisdeling en coördinatie tussen de teams.
De directie vervult een faciliterende en stimulerende rol en bewaakt de samenhang tussen de verschillende onderdelen. “Net als bij onze klanten proberen we de professionals centraal te stellen. We bieden zoveel mogelijk autonomie aan onze collega’s. Dat betekent niet dat alles kan en mag: vrijheid zonder kaders is leegte.”
Maatschappelijke impact als drijfveer
De adviseurs van Rijnconsult zijn overtuigd dat het maken van maatschappelijke impact hand in hand kan gaan met gezonde winstgevendheid. De klantenkring bestaat uit overheden, zorginstellingen, maatschappelijke organisaties en bedrijven met een duurzame missie.
“Wij zijn goed in het organiseren van samenwerking”, zegt Ubachs. “Als er één vraagstuk is dat geen enkele organisatie alleen kan, dan is dat wel de verduurzaming van onze samenleving. De uitdaging is de juiste verbindingen te leggen: binnen en buiten de organisatie. Ook is het zaak om van de bestuurskamer tot de werkvloer voldoende handelingsperspectief te bieden. Dat is waar wij klanten mee helpen – van visie tot uitvoering.”
Rijnconsult probeert in deze beweging zelf het goede voorbeeld te geven. Gebaseerd op vertrouwen was bijvoorbeeld het tijd- en plaatsonafhankelijk werken al voor de coronacrisis de norm en worden vakantiedagen niet meer bijgehouden. Het bedrijf zit in de laatste fase van de B Corp-certificering en is door MT Sprout bekroond als duurzame koploper.
Leren door doen
Net als elke andere organisatie is Rijnconsult nooit af. Het continue proces van zelfreflectie en verbetering vormt de kern van de aanpak, om zo de dienstverlening te blijven aanscherpen. De lessen die het bedrijf leert, worden direct toegepast in het werk met klanten.
Door gedeeld leiderschap, autonomie en maatschappelijke betrokkenheid te combineren, biedt Rijnconsult een inspirerend voorbeeld voor organisaties die willen groeien in een steeds complexere wereld. Want, zoals Ubachs stelt: “Organisaties die de wereld willen veranderen, zijn eerst zelf aan zet.”
