Strategy&: ‘Bezuinigingsdrift oorzaak van Schiphol-chaos in 2022’

13 juli 2023 Consultancy.nl 4 min. leestijd
Profielen
Meer nieuws over

Eindeloze wachtrijen, talloze vertragingen, geschrapte vluchten en een zee van zoekgeraakte koffers – de chaos leek vorig jaar compleet op Schiphol. Hoe kon het zo vreselijk misgaan bij een luchthaven die nog niet zo lang geleden steevast bovenin de lijstjes van beste vliegvelden te vinden was? Strategy& zocht het uit.

Vanaf de meivakantie ging het vorig jaar helemaal mis op Schiphol. Vanwege enorme onderbezetting bij de passagierscontrole en bagageafhandeling staan op meer dan 100 dagen de wachtrijen tot aan op de stoep van de luchthaven. Meer dan de helft van de vluchten is in deze periode vertraagd en halverwege juli staan zo’n 13.000 koffers op de luchthaven.

Toenmalig directeur Dick Benschop zag zich door de aanhoudende wanorde genoodzaakt op te stappen. Daarnaast besloot Schiphol om Strategy& – de strategieadviestak van PwC – een externe evaluatie te laten uitvoeren naar de oorzaken achter de problemen.

Strategy&: ‘Bezuinigingsdrift oorzaak van Schiphol-chaos in 2022’

De onderzoekers concluderen dat de chaos ontstond doordat Schiphol eerder besloot veel werk uit te besteden, waaronder beveiligingswerk en de afhandeling van bagage. Zo wilde de luchthaven besparen op de kosten, wat ertoe leidde dat de lonen en arbeidsomstandigheden steeds slechter werden. Op een krappe arbeidsmarkt maakte dit het heel lastig om aan voldoende medewerkers te komen.

Al in het najaar van 2021 waren er signalen dat dit tot problemen zou leiden. De beveiligingsbedrijven waarschuwden destijds al dat ze in het voorjaar van 2022 waarschijnlijk niet genoeg medewerkers zouden hebben om de snelle passagiersgroei in de post-covidperiode op te vangen.

Mede doordat Schiphol zoveel werk had uitbesteed, zag de luchthaven echter weinig mogelijkheden om iets met deze waarschuwing te doen. Het invoeren van toeslagen, waardoor medewerkers meer betaald kregen, bleek onvoldoende om de tekorten tegen te gaan.

Strategy& constateert dat de organisatie na het ontstaan van de problemen op punten weliswaar snel en adequaat heeft ingegrepen, onder meer door een akkoord te sluiten met de bonden, maar dat de onderliggende problemen te groot waren om in korte tijd op te lossen.

Pijnlijk aan de oppervlakte

Ruud Sondag, die in het najaar aantrad als interim-directeur van Schiphol, kan zich vinden de conclusies van Strategy&. “Het hele systeem – van beveiliging tot afhandeling – piepte en kraakte in het voorjaar en de zomer van 2022. Operationele knelpunten bij Schiphol en belangrijke ketenpartners waren niet helemaal nieuw, maar kwamen pijnlijk aan de oppervlakte in deze maanden.”

Hij laat weten dat er inmiddels veel is gedaan om een herhaling van de rampzomer te voorkomen. Er is geïnvesteerd om zowel de arbeidsomstandigheden als de vergoeding voor personeel te verbeteren. Daarbij wijst de tijdelijke topman erop dat Schiphol nauwelijks problemen kende in de afgelopen voorjaarsvakantie.

“Te lang heeft de nadruk vooral gelegen op lage kosten en te weinig op kwaliteit van arbeid en infrastructuur.”

Wel zijn voor de lange termijn meer maatregelen vereist, zo erkent Sondag. Naast het aantrekkelijker maken van het werken op Schiphol pleit Strategy& voor een structurele verandering in het systeem van aansturen van de luchthaven.

“Te lang heeft, om uiteenlopende redenen, de nadruk vooral gelegen op lage kosten en te weinig op kwaliteit van arbeid en infrastructuur”, onderschrijft Sondag de conclusies uit de evaluatie. “Schiphol kan en wil niet langer alleen maar een regie-organisatie zijn.”

Schiphol op de schop

Een derde aanbeveling van Strategy& is om de verouderde infrastructuur van Schiphol onder handen te nemen. De luchthaven kampt al jaren met achterstallig onderhoud. Bovendien zijn de huidige aankomst- en vertrekhal en bagagekelder ontworpen voor maximaal 50 miljoen reizigers per jaar. In pre-coronajaar 2019 verwerkte Schiphol echter 72 miljoen passagiers.

Vorige maand kondigde Schiphol aan deze zomer te komen met een plan van aanpak om de infrastructuur te verbeteren. Daarbij zullen in ieder geval de bagagekelder, meerdere pieren en de vliegtuigopstelplaatsen worden aangepakt.

Het budget voor de renovatie en verbouwing is niet bekendgemaakt, maar het FD meldt op basis van ingewijden dat het zou gaan om zo’n €1 miljard. Deze rekening komt grotendeels te liggen bij de luchtvaartmaatschappijen en touroperators die gebruikmaken van Schiphol.