Merwedebrug nét niet ingestort: Kamer vraagt om opheldering

24 januari 2019 Consultancy.nl

Ons land is ternauwernood ontsnapt aan een grote brugramp, vergelijkbaar met die in Genua van afgelopen jaar. Dat stellen twee hoogleraren op basis van een evaluatieonderzoek van Berenschot naar de crisisbeheersing rond de tijdelijke sluiting van de Merwedebrug in 2016. Hun conclusies staan haaks op de woorden van Cora van Nieuwenhuizen, minister van Infrastructuur en Waterstaat (I&W).

“De Merwedebrug stond op instorten”, vertelt Ben Ale, emeritus hoogleraar rampenbestrijding, in het programma EenVandaag. De link naar de Morandibrug in Genua, die in augustus 2018 instortte waardoor 43 mensen om het leven kwamen, is na de bewering van Ales snel gelegd. Met de kennis van nu is de reactie van minister Van Nieuwenhuizen in het televisieprogramma ‘Laat op één’ (KRO-NCRV) des te opmerkelijker: “Onze infrastructuur staat in tegenstelling tot de Italiaanse wél heel hoog aangeschreven. […] Wij grijpen al veel eerder in. Als er ook maar even gevaar dreigt, dan sluiten we zo’n brug af.”

Hoogmoed komt nét niet voor de val

Van Nieuwenhuizen doelde hiermee op de Merwedebrug tussen Gorinchem en Sleeuwijk, die in 2016 werd afgesloten vanwege haarscheurtjes in de draagbalken. De uitspraak van de minister in de talkshow is met name opmerkelijk omdat de belabberde staat van de Merwedeburg slechts bij toeval werd ontdekt, legt emeritus hoogleraar Ale uit: “De brug moest verbreed worden en bij dat onderzoek kwam naar voren dat de brug niet eens geschikt was om überhaupt de bestaande belasting te dragen. Sterker nog, hij moest meteen dicht. Dat op dat moment dat onderzoek werd uitgevoerd was echt toeval. Het is namelijk niet onderdeel van de reguliere monitoring.”

Ale baseert zijn woorden op een evaluatieonderzoek van Berenschot naar de crisisbeheersing van de Merwedebrug toen deze in 2016 dicht ging. In dat rapport is te lezen dat ingenieurs van onderzoeksbureau TNO de dag voor de sluiting van de brug constateerden dat “de technische integriteit van de brug niet meer te garanderen was en dat daarmee de veiligheid in geding was.” Vervolgonderzoek wees uit dat de brug nog een restlevensduur had van zes dagen. “Dit alles roept dus de vraag op: wat hebben al die regionale, goedoplettende toezichthouders de jaren voorafgaand aan de conclusie van TNO precies gedaan?”, aldus Ale.

De Merwedebrug stond op instorten, volgens onderzoekNadat de experts van TNO hun bevindingen rapporteerden, werd het advies om de brug per direct te sluiten voor zwaar vrachtverkeer overgenomen door ambtenaren uit het middenkader van Rijkswaterstaat (RWS). Jan Hendrik Dronkers, voormalig Directeur-Generaal van RWS, herkende zich destijds echter niet in de beslissing van zijn medewerkers en “wilde in eerste instantie het besluit terugdraaien, omdat hij beter inzicht wilde in de achtergrond en de maatschappelijke effecten”, stellen de onderzoekers van Berenschot in hun rapportageverslag.

Met name alfa’s en gamma’s aan het roer

Rob Nijsse, hoogleraar constructieleer aan de TU Delft, legt tegenover EenVandaag uit dat de handelwijze van Dronkers typerend is voor het Nederlandse besluitvormingsproces: “We worden geregeerd door economen en juristen. Die denken met name aan geld, besparingen en budgettaire argumenten. Dan staat veiligheid dus niet op één. […] Ja, als ze op de televisie komen, dan staat veiligheid natuurlijk op één. Dat is het politieke signaal dat ze moeten geven. Maar intern, binnen ministeries, andere overheidsorganen en dus binnen Rijkswaterstaat, daar regeert maar één ding en dat is geld.”

“Je zou bijna een echte ramp nodig hebben om het belang van onderhoud uit te leggen”, vervolgt Nijsse. “Dat klinkt wel heel cynisch, dat begrijp ik, maar toch steekt het wel deels zo in elkaar. Ik weet nog wel toen die brug in Genua instortte. Ik dacht toen – en natuurlijk is het een vreselijke ramp die je niemand toewenst – ‘Gelukkig, er is nu wat gebeurd, daar kunnen ze niet meer omheen’. Het ministerie van I&W bespaart misschien op onderhoud tienduizenden euro’s, maar dan kan ik zeggen: kijk nou eens naar de schade van zo’n brugramp: €1 miljard. Dan begrijpt iedere econoom en elke jurist: ‘Ja, dat had we beter kunnen voorkomen.’” 

Nuanceverschil?

Als Ale en Nijsse gelijk hebben, dan is ons land ternauwernood aan een grote ramp ontsnapt. Niet alle wetenschappers scharen zich echter achter de conclusies van het tweetal. Bert Sneijder, hoogleraar staalconstructies aan de TU Eindhoven, benadrukt tegenover de NOS het grote verschil tussen ‘restlevensduur’ en de ‘veilige restlevensduur’ van een burg: “De brug zou binnen zes dagen onder het minimumveiligheidsniveau komen. Dat is weliswaar krap, maar dat betekent niet dat de brug op die termijn zou instorten. Dat de Merwedebrug tijdelijk is gesloten, laat zien dat het controlesysteem in Nederland goed werkt.” 

Hoewel de nuance van Sneijder wellicht hout snijdt, gaat hij wel voorbij aan een essentieel kritiekpunt van Ale: de haarscheurtjes werden per toeval ontdekt toen specialisten van TNO onderzoek deden naar een verbreding van de Merwedebrug. Vanuit dat perspectief is het twijfelachtig of het Nederlandse controlesysteem zo goed werkt, temeer omdat in de jaren daarvoor tijdens de reguliere controles dergelijke mankementen onopgemerkt zijn gebleven.

D66 en ChristenUnie hebben inmiddels Kamervragen gesteld over achterstallig onderhoud bij bruggen. Volgens Maurits von Martels van het CDA zal er in de toekomst meer geld moeten gaan naar het onderhoud. “We willen geen Italiaanse toestanden.”


Profiel

×
×
A.T. Kearney Accenture ACE Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Avantage Reply B&A Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Management Bolster Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy Buitenhuis Advies buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Connective Payments Considerati Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Digital Power Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting Flowant flowresulting Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Consulting & Interim Improven InContext innergo INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants JBR JBR Interim Executives Kirkman Company Korn Ferry KplusV KPMG KPN ICT Consulting Kruger KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnitude Consulting Magnus Marktlink Mazars McKinsey & Company Mercer Methis Consulting METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group OrangeX Ordina Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ People Change PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quantics Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst RevelX RGP Rijnconsult Roland Berger Salvéos Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron Business Consulting TEN HAVE Change Management The Next Organization Turner TWST Twynstra Gudde UMS Group UniPartners UPD Van Oers Corporate Finance Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup YNNO Young Advisory Group Zanders Zestgroup