Nederland is 's werelds vijfde grootste belastingparadijs

06 september 2018 Consultancy.nl

Nederland staat op de vijfde plek in de lijst van landen waar multinationals het meeste geld naartoe sluizen. Van de $1.703 miljard aan winst die ondernemingen buiten hun eigen landsgrenzen realiseerden werd 36% weggehouden uit het thuisland van deze bedrijven. Maar liefst 92% hiervan werd ondergebracht in slechts elf landen, die daarmee de naam belastingparadijs verdienen.

Terwijl staatssecretaris van Financiën Menno Snel (D66) stelt dat het beeld van Nederland als belastingparadijs stamt uit een tijd die ons land achter zich heeft gelaten, laat een studie van drie gezaghebbende economen zien dat Nederland in ieder geval zo recent als 2015 nog tot de wereldtop behoort: bijna 10% van de $616 miljard aan winsten die op papier werd verplaatst naar landen met een gunstig belastingtarief kwam terecht in Nederland. De drie economen – Gabriel Zucman van Berkeley en Thomas Torslov en Ludvig Wier van de Universiteit van Kopenhagen – achten het niet geloofwaardig dat buitenlandse bedrijven in Nederland de normale vennootschapsbelasting betalen. Zo betaalden volgens hun berekeningen Amerikaanse dochterbedrijven in 2015 effectief niet meer dan 12% winstbelasting.

Amerikaanse multinationals komen in het onderzoek ook naar voren als de bedrijven die het meeste geld wegsluizen: samen zijn ze verantwoordelijk voor de helft van het wereldwijd verplaatste kapitaal. Enkele van de Amerikaanse ondernemingen waarvan bekend is dat ze bijdroegen aan de $57 miljard die in Nederland werd ondergebracht, zijn Facebook, Google, IBM en Nike. Naast de VS is ook de EU met 30% verantwoordelijk voor een substantieel deel van de verschoven winsten. Tegelijkertijd worden de landen binnen de EU die geen belastingparadijs zijn – samen met de ontwikkelingslanden – aangewezen als de grootste verliezers: zij lopen naar schatting zo’n 20% aan winstbelasting mis. Van de verplaatsen winsten is verder zo’n 30% afkomstig uit ontwikkelingslanden.

Top vijf

Terwijl belastingparadijzen traditioneel ook vaak worden geassocieerd met onderontwikkelde landen, is toch echt Ierland het land waar de meeste winsten terechtkomen, maar liefst $106 miljard. Na een economische crisis verhoogde het land zijn inspanningen om zichzelf aantrekkelijk te maken voor multinationals, wat resulteerde in een effectief belastingtarief van slechts 4%. De tweede plek is voor het Caribisch gebied, waar $96 miljard eindigde. Alleen Bermuda – de nummer negen op de lijst – heeft met een effectief tarief van 0% een lager tarief dan de 2% van het Caribisch gebied. Het hoogste tarief van de elf landen wordt gerekend in Zwitserland, dat 21% rekent en desondanks met $58 miljard de vierde plek bezet en de nummer vijf – Nederland – dus net achter zich laat.

The most important tax havens of the world

Wat verder opvalt is dat bij enkele van de kleinere economieën de naar binnen gesluisde winsten bijna net zo hoog zijn als alle in het land zelf gegenereerde winst, wat meteen aantoont wat er zo aantrekkelijk is aan het creëren van een belastingparadijs. In Bermuda komt de verhouding uit op 96%, in het Caribisch gebied op 95% en in Malta op 86%. Ook bij enkele van de grotere economieën komt de waarde van het binnenkomende geld uit op meer dan de helft van de binnenlandse winsten. In Ierland en Zwitserland gaat het bijvoorbeeld om 61% en in Singapore 58%.

Stelende landen

De economen stellen dat de belastingontwijking en het faciliteren hiervan niet alleen onethisch is, maar ook slecht voor de wereldwijde economie. Naast de landen die worden getroffen door de belastinginkomsten die zij mislopen, worden belastingbetalende burgers opgescheept met de financiële last van het subsidiëren van de publieke infrastructuur die de gebruikers van belastingparadijzen maar al te graag benutten voor substantieel lagere tarieven. Landen met hogere belastingen die concurrerend willen worden en hun tarieven verlagen, stelen in feite ook inkomsten van andere landen. Het eindresultaat is dat kapitaal minder en minder wordt belast. Hiervan profiteren de aandeelhouders die er over het algemeen al warmpjes bijzitten, en verder weinig anderen.

Ondertussen overwegen meerdere leidende economieën momenteel juist maatregelen om te kunnen wedijveren met de belastingparadijzen en zo meer van hun winsten binnen de grenzen te houden. Buiten de onwenselijke gevolgen die dit heeft, wordt in het onderzoek ook nog eens gesteld dat dergelijke belastingverlagingen weinig uithalen tegen ontwijking. Ook menen de economen dat deze verlaging geen onontkoombaar bijproduct is van mondialisering. Terwijl de landen van elkaar stelen, leidt dit uiteindelijk niet tot extra investeringen: “Machines bewegen niet naar plaatsen met lage belastingen; papieren winsten doen dat wel.”

In dit verband verwachten de drie dan ook weinig van de door Trump ingestelde verlaging van de Amerikaanse winstbelasting van 35% naar 21%. Terwijl ze het niet onmogelijk achten dat bedrijven hierdoor iets meer gaan investeren in de VS, geven ze aan hier nog geen enkel empirisch bewijs voor te zien. In gesprek met The New York Times stelde Zucman dat momenteel nog niet vast te stellen is of het nieuwe belastingplan zorgt dat Amerikaanse bedrijven een groter deel van hun buitenlandse winsten terugbrengen naar huis. Wel geeft hij aan dat het plan sowieso geen oplossing biedt voor belastingontwijking.

Nieuws

Meer nieuws over