Amsterdam is na London grootste datacenter hotspot ter wereld

07 juni 2018 Consultancy.nl

Onze hoofdstad kent na London de hoogste concentratie datacentra ter wereld. Dit maakt Amsterdam in technologische kringen zeer aantrekkelijk voor bedrijven. Zo werd in 2017 rondom en in de gemeente voor meer dan €100 miljoen geïnvesteerd in datacentra. Naar verwachting zullen deze investeringen de komende jaren enkel verder toenemen. De opeenhoping van digitale gegevens kent echter ook een keerzijde. Datacentra gebruiken namelijk gigantisch hoeveelheden energie en slokken daarnaast vele hectaren potentieel woon-, werk- en recreatiegebied op.

Wanneer de mensheid plotsklaps de meerwaarde van een goed inziet, moet de nuance nog weleens wijken voor winstmaximalisatie en borrelen gaandeweg de problemen op. Zo bracht de exploitatie van kolen vele mensenlevens in gevaar. Geregeld stortte een schacht in en meer dan eens werd bij mijnwerkers longemfyseem geconstateerd. Bij die problematiek mag de zeer onwenselijke CO2-productie ten gevolge van de kolenbenutting nog worden opgeteld. Inmiddels zijn de mijnen in Nederland al enkele decennia gesloten. Daarvoor in de plaats zijn de laatste jaren echter ‘nieuwe kolenmijnen’ geopend: datacentra. 

Hier zijn namelijk vergelijkbare ongunstige ontwikkelingen waarneembaar. Zo zijn datacentra allesbehalve energiezuinig: biljoenen joules zijn nodig om de computers – die verantwoordelijk zijn voor de opslag en daarbij flink opwarmen – op temperatuur te houden. Daarnaast worden zeer grote percelen land ingenomen door deze digitale gegevensbanken, terwijl Nederland nou niet bekend staat om zijn overvloed aan grond, laat staan de regio Amsterdam. Niettemin kent Amsterdam na London de grootste concentratie datacentra ter wereld. Naast de voordelen – zoals 4.000 banen en een bbp-bijdrage van €1 miljard – levert de opslag van data onze hoofdstad ook de nodige kopzorgen op.

Amsterdam: wereldwijde digitale gegevensbank

Terwijl in 2017 voor meer dan €100 miljoen werd geïnvesteerd in datacentra rondom en in de gemeente, is Amsterdam als wereldwijde digitale gegevensbank een betrekkelijk recente ontwikkeling. Zo stelt Zef Hemel, die als hoogleraar Maatschappij- en Gedragswetenschappen is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam: “Toen Londen in 2012 een stop op datacenters zette vanwege de Olympische Spelen, groeide het Amsterdamse marktaandeel razendsnel.” Dat resulteerde onder andere in een datacenter van maar liefst 20.000 m2 – oftewel twee voetbalvelden – in Amsterdam Slotervaart. Volgens Hemel verdient die gang van zaken extra aandacht: “Een datacenter vraagt veel ruimte.”

Totale grondoppervlakte van datacentra per regio/provincie

Uit onderzoek van de Dutch Datacenter Association blijkt dat 68% van het vloeroppervlak van Nederlandse datacentra in de regio Amsterdam te vinden is. De ruimte wordt ingenomen door 102 digitale gegevensbanken die opgeteld goed zijn voor circa 188.000 m2. Ter vergelijking: de provincies Noord-Brabant, Groningen, Zuid-Holland, Overijssel en Utrecht zijn tezamen verantwoordelijk voor slechts 25% van het totale oppervlak van datacentra in Nederland. De onderzoekers stellen dat die scheefgroei de komende tijd niet zal afnemen, integendeel: “Het percentage zal de komende drie jaar waarschijnlijk nog verder toenemen, tot meer dan 75%.”

Volgens Hemel is het in ieder geval zaak om de stadsgrond niet te gebruiken voor grote datacentra: “Deze kunnen heel goed buiten Amsterdam worden geplaatst. Iemand anders duidde ze aan als ‘de nieuwe kolenmijnen’ die zelfs naar IJsland of Groenland zouden kunnen verhuizen.” Naast de vierkante meters die worden opgeslokt, ligt volgens Hemel nog een probleem op de loer: “De mainportfunctie van Amsterdam vergt een solide en voorspelbare stroomtoevoer, want datacenters verbruiken enorm veel stroom.” Indien Amsterdam helemaal afstapt van het aardgas en besluit om volledig elektrisch te worden, kan dit voor de nodige problemen zorgen: “Kan het elektriciteitsnetwerk die groeiende groep van stroomverbruikers wel aan, zeker als ook de Hemwegcentrale sluit?”

Hemel geeft aan dat dit nog weleens lastig kan worden: “Alliander (energiedistributeur in Amsterdam, red.) mag niet op die toekomstige groei anticiperen. Ook bestaat er voor elektriciteit geen leveringsplicht boven 2 megawatt. De bouw van een nieuw onderstation* duurt gemiddeld zeven jaar, die van een datacenter slechts twee jaar. Dat gaat niet goed samen. Bovendien moet Alliander aan elke vragende partij leveren op het moment dat er capaciteit is; dus capaciteit reserveren voor datacenters is niet mogelijk.” Hij concludeert dat de huidige 52 onderstations in de regio Amsterdam onvoldoende zijn: “Daar zouden er vijf bij moeten.”

Welke energiesoort gebruiken datacentra?

De enorme hoeveelheid energie die de Nederlandse datacentra samen opslurpen – middels een totaal vermogen van meer dan 1200 megawatt – is wel voor het grootste deel groen, aldus de onderzoekers: “Datacenters met een oppervlakte van minimaal 1000 m2 maken hoofdzakelijk gebruik van groene stroom.” Het zijn dus met name de betrekkelijk kleine digitale gegevensbanken (< 1000 m2) die geen gebruikmaken van een schonere energievariant. Dat is volgens de onderzoekers verklaarbaar. Zo huren sommige kleine datacentra een gebouw waarin ze geen zeggenschap hebben over de energieleverancier. Andere zijn “simpelweg niet op de hoogte” van groene energie. 

Toekomstplanning

Volgens Hemel moet serieus worden nagedacht over een aanpak van de problematiek die datacentra met zich meebrengen: “Op zijn minst is een op de toekomst gerichte ‘ruimtelijk-energetische planning’ van met name de overheid noodzakelijk.” De hedendaagse afhankelijkheid van datacentra is immers gigantisch: vele bedrijven met miljarden euro’s aan omzet bestaan bij de gratie van ‘opgeslagen reeksen van eentjes en nulletjes’. Een eventuele ineenstorting van het digitale ecosysteem – omdat bijvoorbeeld het elektriciteitsnetwerk niet op orde is – zou daarom grote gevolgen hebben. Hemel: “Een crash in het financiële dataverkeer is zeer goed denkbaar en zou ronduit rampzalig zijn.” 

* Een onderstation is een elektrische installatie in het hoogspanningsnet. Deze maakt een verbinding tussen twee of meer hoogspanningsnetten of vormt een aansluitingspunt op het hoogspanningsnet. Een onderstation kan verschillende functies hebben. Zo voedt een generatoronderstation elektrische energie in het hoogspanningsnet. En een distributieonderstation levert elektrische energie aan een groep verbruikers en/of transformeert energie naar een lager spanningsniveau ter voeding van een onderliggend netwerk op een lager spanningsniveau. 

Gerelateerd: Digitale economie goed voor €338 miljard en 3,1 miljoen banen.

Nieuws

×
A.T. Kearney Accenture ACE Adaptif Adlasz Adviesgroep Novius Anderson MacGyver Andersson Elffers Felix Annalise Arthur D. Little AT Osborne Atos Consulting Avantage Reply B&A Bain & Company Baker Tilly BCG Platinion BDO BearingPoint Berenschot Best Value Group Bisnez BlinkLane Consulting BluPoint BMC Boer & Croon Corporate Finance Boer & Croon Management Bostec Boston Consulting Group Bright & Company | People Strategy buro C5 Bvolve Capgemini Invent Centric Cmotions COMATCH Conclusion Considerati Count & Cooper De Kleine Consultant Deloitte Delta Capita Dimensys Ecorys Eden McCallum Energyprofs Enigma Consulting EY EY-Parthenon Finavista Finext First Consulting flowresulting Front Consulting Galan Groep GalanNXT Grant Thornton Groenewout Gupta Strategists Gwynt Hamstra & Partners Hermes | Partners Hospitality Group Hot ITem House of Performance IG&H Consulting & Interim Improven InContext innergo innogy Consulting INNOPAY Intermedius ITDS Business Consultants JBR JBR Interim Executives Kirkman Company KplusV KPMG Kruger KWINK groep Leeuwendaal M3 Consultancy Magnitude Consulting Magnus Marktlink McKinsey & Company Mercer Methis Consulting METRI Mitopics MLC Mobilee Möbius Monitor Deloitte Morgens MSR Consulting Group OrangeX Ordina Oxyma p2 PA Consulting Group Paul Postma Marketing Consultancy PBLQ PNO Consultants Projective Protiviti Proven Partners PwC Qhuba Quint Wellington Redwood Quintop Raad van Toekomst RevelX RGP Rijnconsult Roland Berger Scenter Schaekel & Partners Schuberg Philis SeederDeBoer Sia Partners Significant Simon-Kucher & Partners SiRM Solid Professionals SOLVE Consulting SparkOptimus Strategy Development Partners Strategy& Student Consultancy Group Summiteers Supply Value Symbol Synechron Business Consulting TEN HAVE Change Management The Next Organization Turner TWST Twynstra Gudde UMS Group UniPartners UPD Vanberkel Professionals Varrlyn Vasco Consult Vintura VODW Voogt Pijl & Partners Wielinq Willis Towers Watson WIN Yellowtail YGroup Young Advisory Group Zestgroup