Corruptie en fraude blijven een hardnekkig probleem in het bedrijfsleven

31 mei 2018 Consultancy.nl

Corruptie en fraudepraktijken blijven wereldwijd een hardnekkig probleem. Dat blijkt uit een internationaal onderzoek van EY onder zo’n 2.500 bestuurders in meer dan 50 landen. Vier op de tien wereldwijde bestuurders is van mening dat omkoping en corruptie in de zakenwereld een reëel probleem is, zowel onder werknemers als bij het zakendoen met klanten.

Het onderzoek laat zien dat hoewel er in sommige markten wel verbeteringen zichtbaar zijn, fraude en corruptie de afgelopen twee jaar wereldwijd niet verminderd zijn. Beide zijn in grotere mate zichtbaar in opkomende markten: Brazilië, Colombia en Nigeria zijn voorbeelden van landen waar het hoogste percentage van deze criminele praktijken zichtbaar is, gevolgd door Kenia, Peru en Zuid-Afrika. De Europese landen die het meest met corruptie en fraude in verband worden gebracht zijn Cyprus, Oekraïne en Italië. Volgens de onderzoekers mogen daarentegen Duitstalige landen (Duitsland en Zwitserland) en de Scandinavische landen (met Zweden en Finland voorop, gevolgd door Denemarken en Noorwegen) zich de beste jongetjes van de klas noemen. Zij liggen op dit gebied bovendien ruim voor op economische grootmachten als de VS, Frankrijk en de UK.

Druk toezichthouders neemt toe

Van de Nederlandse respondenten in het onderzoek geeft 16% aan dat het bedrijf waar hij of zij werkzaam is in de afgelopen twee jaar een significante fraudezaak heeft meegemaakt. Dat is aanzienlijk hoger dan het wereldwijde percentage van 11%. Dat is volgens Brenton Steenkamp, verantwoordelijk voor de Nederlandse Fraud Investigation & Dispute Services dienstverlening bij EY, ook waarom in Nederland de druk vanuit toezichthouders momenteel wordt opgevoerd. “Dat het aantal fraudezaken in Nederland nog zo hoog is, geeft aan dat hier alle reden toe is.”

Executive summary

Alle Nederlandse respondenten geven in het onderzoek aan het belangrijk te vinden dat hun bedrijf als een integer opererend bedrijf wordt gezien. “Hoewel verbeteringen in klantperceptie, publieke perceptie en bedrijfsprestaties allemaal worden gezien als voordelen van het tonen van integriteit, blijft er een kloof tussen de bedoelingen op papier en het gedrag in de praktijk”, schrijven de onderzoekers.

Zo lijkt het onderzoek namelijk te suggereren dat jongere respondenten eerder geneigd zijn om in de praktijk fraude of corruptie door de vingers te zien, wanneer daarmee financiële doelstellingen gehaald kunnen worden of een bedrijf tijdens een economische recessie daardoor gered kan worden. Zo geeft namelijk 13% van de respondenten wereldwijd aan, dat zij bijvoorbeeld contante betalingen zouden rechtvaardigen om zaken te kunnen (blijven) doen. Interessant genoeg stijgt dit getal bij professionals jonger dan 35 jaar naar 20%.

Hardnekkig probleem

De auteurs merken op dat het opvallend te noemen is dat zowel wereldwijd als in Nederland het corruptieniveau sinds 2014 niet is gedaald. Zeker gezien het feit dat om te beginnen integriteit de laatste jaren steeds hoger op de agenda van bedrijven is komen te staan. Daarnaast zijn de boetes voor misdragingen vandaag de dag veel hoger dan in het verleden. Want ondanks het feit dat er jaarlijks voor zo’n $11 miljard aan boetes worden uitgedeeld onder toeziend oog van de U.S. Department of Justice en de SEC, en sinds 2012 door de UK Serious Fraud Office, blijven corruptie en fraude een hardnekkig euvel. 38% van wereldwijde bestuurders is van mening dat omkoping en corruptiepraktijken een veelvoorkomend probleem vormen in hun business.

Younger generations- Pressure to act unethically?

De laatste twee jaar zijn er vanuit overheden hoge boetes opgelegd, die niet eerder zo fors zijn geweest. Onder meer richting Brazilië, Nederland, de UK en Zwitserland zijn significant hogere boetes uitgedeeld. “We zien wereldwijd steeds meer overheden die nieuwe anti-corruptie wetgeving invoeren en deze handhaven. Toch blijkt uit ons onderzoek dat het aantal gevallen van fraude en corruptie sinds 2014 echter niet is verminderd. Uit onze ervaring is er vaak een vertraging zichtbaar tussen de invoering van wetgeving en de daadwerkelijke veranderingen die door organisaties worden gerealiseerd”, aldus de onderzoekers.

Steenkamp: “Stijgende wereldwijde corruptieniveaus in de laatste zes jaar tonen aan dat, ondanks de intensievere handhaving, onethisch gedrag een grote uitdaging blijft. Bedrijven blijven hiermee kwetsbaar voor omvangrijke financiële- en reputatieschade.”

Technologie biedt voor- en nadelen

Uit het onderzoek van EY blijkt verder dat de snelle opkomst van technologie voor het bestrijden van fraude en corruptie zowel goed als slecht nieuws betekent. Slecht nieuws, wanneer bijvoorbeeld gekeken wordt naar factoren als complexiteit en privacy. Zo geeft 90% van de respondenten aan dat hun organisatie van plan is de komende twee jaar regelmatig gebruik te gaan maken van geavanceerde technologieën, zoals digitale betalingen, ‘Internet of Things’ (IoT), robotica en artificial intelligence. Met de almaar toenemende hoeveelheden aan klant- en personeelsdata, zal de wildgroei aan digitale technologieën zorgen voor meer complexiteit bij organisaties, vooral op het gebied van privacy. Met bovendien het toenemende aantal datalekken, verhoogde zorgen vanuit consumenten over hun dataprivacy en de nieuwe privacywetgeving die sinds 25 mei van kracht is, staan bedrijven voor een enorme opgave bij het inrichten van hun datagovernance en compliancestructuur.

Daarnaast zorgt de hausse aan nieuwe technologieën en de daarmee gepaarde grotere focus op open en verbonden businessmodellen, naar verwachting ook voor meer risico’s op het gebied van cyberdreigingen. De afgelopen twee jaar waren cyberaanvallen wereldwijd aan de orde van de dag, met de ransomware-aanvallen van WannaCry en Petya – die een impact hadden op meer dan 45 landen – als meest noemenswaardige. Het lijkt dan ook niet verwonderlijk dat 37% van de respondenten uit het onderzoek cyberaanvallen als het grootste risico voor hun business aanmerken. De cybersecurity-verzekeringsmarkt is als gevolg daarvan de afgelopen jaren explosief gegroeid, met in 2018 een verwachte waarde van tegen de €5 miljard.

Demonstrating integrity — the customer is king

De opkomst van technologie is aan de andere kant ook positief voor het bestrijden van corruptie en fraude. Vooral technologische vooruitgang in bijvoorbeeld artificial intelligence, machine learning en automatisering, kan worden gebruikt om legal- en compliancefuncties te transformeren. Door forensic data analytics (FDA) te integreren in de digitale strategie, kan een organisatie risico’s afwenden en bedrijfstransparantie verbeteren. Het is net als bij forensisch onderzoek bij misdaadzaken: door te speuren in bergen aan data kan een dader worden opgespoord. Slimme algoritmes kunnen daarin buitengewone patronen ontdekken, zoals patronen in geldtransacties van criminelen naar hun eigen bankrekening of opvallende onregelmatigheden in overige geldstromen.

Reputatie

Gevraagd waarom ze hun inspanningen rondom het bestrijden van fraude en corruptie zouden opschroeven, geeft 72% van de respondenten aan dat dit hun reputatie onder klanten ten goede komt, tegenover 62%, die juist wijst op hun reputatie bij het grote publiek. De reputatie staat dan ook bovenaan de prioriteitenlijst van bestuurders, die zich zorgen maken over hoe het uitlekken van fraudezaken de publieke opinie kan beschadigen. Een opvallende conclusie is dat hoewel 43% van de respondenten het belang erkent van het tonen van integriteit om zo waarschuwingen of boetes vanuit toezichthouders te voorkomen, ze integer opereren ook als een onderscheidend bedrijfsvoordeel beschouwen.

Voor bestuurders en compliance officers die corruptie en fraude uit de wereld willen helpen, is committment vanuit het management een essentiële voorwaarde. 41% van de respondenten vindt in elk geval dat de verantwoordelijkheid voor integriteitskwesties bij het management belegd zou moeten zijn.

Nog belangrijker is echter dat werknemers overtuigd zijn van het belang van integriteit. Steenkamp concludeert dat het bij dergelijke uitdagende transities binnen organisaties uiteindelijk om de mensen draait: “Het is een grote uitdaging voor bestuurders om te bouwen aan een robuuste cultuur van integriteit en compliance, waarbij medewerkers juist handelen omdat dat de juiste manier is en niet alleen omdat een gedragscode dat voorschrijft”, besluit Steenkamp.

Nieuws

Meer nieuws over